Jońǵar-Alatauy memlekettik últtyq tabiǵi parki – tabiǵaty kórkem, ósimdikteri men januarlar dúniesi aluan túrli erekshe tabiǵi aumaqtardyń biri. Tau bókterinen bastap biik taular men múzdyqtarǵa deiin sozylyp jatqan park aumaǵynda kóptegen januarlar túri mekendeidi. Solardyń ishinde sútqorektilerdiń alatyn orny erekshe.
Qazirgi tańda park aumaǵynda 49 túrli sútqorekti tirkelgen. Búl – Jońǵar-Alatauy MÚTP-niń tabiǵi jaǵdailary januarlar úshin qolaily ekenin kórsetetin mańyzdy kórsetkish. Park aumaǵyndaǵy biiktik beldeulerdiń, ósimdik jamylǵysynyń, su kózderi men jer bederiniń ártúrli boluy januarlardyń aluan túriniń tirshilik etuine múmkindik beredi.
Park aumaǵynda maral, sibir eligi, jabaiy shoshqa, tauteke siyaqty júptúyaqty januarlar keń taralǵan. Olar ósimdiktermen qorektenip, tabiǵi ortadaǵy qorektik bailanystardyń mańyzdy bóligi bolyp tabylady. Al qasqyr, túlki, Tyanь-SHanь qońyr ayuy, qar barysy, Túrkistan sileusini siyaqty jyrtqyshtar tabiǵattaǵy tepe-teńdikti saqtauǵa qatysady. Olar ózderiniń qorek túrleriniń sanyn tabiǵi jolmen rettep, ekojúieniń túraqtylyǵyna áser etedi.
Sonymen qatar park aumaǵynda súr suyr, aq qoyan, saryshúnaqtar, toqaltister men ártúrli kemirgishter, jarqanattar, jerteserler men kirpiler de kezdesedi. Árqaisysy tabiǵi ortada ózindik qyzmet atqarady.
Jońǵar-Alatauy MÚTP tabiǵi bailyǵynyń bir ereksheligi – múnda sirek kezdesetin jáne qorǵauǵa alynǵan januarlardyń boluy. Park aumaǵynda Qazaqstan Respublikasynyń Qyzyl kitabyna engizilgen 6 sútqorekti: qar barysy, Túrkistan sileusini, sabanshy, Tyanь-SHanь qońyr ayuy, Tyanь-SHanь arqary jáne tas susary kezdesedi.
Búl sútqorektilerdiń tabiǵattaǵy sany men taraluyn baqylau – park mamandarynyń mańyzdy mindetteriniń biri. Olardyń tirshiligine tabiǵi ortanyń jaǵdaiy, qorek qory jáne adam áreketi áser etedi. Sirek januarlardy baqylauda qazirgi zamanǵy ádisterdiń biri – fototúzaqtardy paidalanu. Fototúzaqtar januarlardy olardyń tabiǵi ortasynda baqylauǵa múmkindik beredi.
Park aumaǵyndaǵy sútqorektilerge baqylau júmystary jyl saiyn «Tabiǵat jylnamasy» ayasynda júrgiziledi. Ǵylymi zertteu júmystary jáne dalalyq júmystar barysynda sútqorektilerdiń taraluy, sany, mausymdyq ózgeristeri jáne sirek kezdesetin túrlerdiń jaǵdaiy turaly málimetter jinalady.
Búl júmystar úshin mamandar tabiǵi aumaqtarǵa shyǵyp, arnaiy marshruttar boiynsha baqylau júrgizedi, sútqorektilerdiń izderin jáne tirshilik belgilerin anyqtaidy, sondai-aq fototúzaqtar ornatady. Jinalǵan málimetter tabiǵatty qorǵau sharalaryn josparlauǵa jáne park aumaǵyndaǵy sútqorektiler dúniesiniń jaǵdaiyn baǵalauǵa múmkindik beredi.

Park aumaǵynda jersindirilgen, yaǵni introdutsent retinde esepke alynatyn úsh túr bar: amerika kúzeni, kádimgi tiin jáne ondatr. Kádimgi tiin park aumaǵyndaǵy aralas ormandarda kezdesedi. Amerika kúzeni qazirgi uaqytta Lepsi ózeni men onyń iri salalarynda – Aǵynyqatty, Qarbushka, Jalańash jáne Terekti ózenderinde mekendeidi. Al ondatr parktyń kúzet aimaǵyndaǵy ózen jaǵalaulary men su qoimalary mańynda kezdesedi.
Búl túrlerdiń tabiǵi ortaǵa áserin de baqylau mańyzdy. Sebebi jersindirilgen sútqorektiler jergilikti túrlermen qorek pen meken úshin básekege túsui múmkin.
Jońǵar-Alatauy memlekettik últtyq tabiǵi parkiniń sútqorektiler álemi – tabiǵatymyzdyń baǵa jetpes bailyǵy. Maraldyń tauda erkin júrui, tautekeniń jartastardy mekendeui, jabaiy shoshqanyń orman ishinde kezdesui nemese fototúzaqqa sirek kezdesetin qar barysynyń túsui – osy tabiǵi ortanyń saqtalǵanynyń belgisi.
Sútqorektilerdiń aluan túrliligi park ekojúiesiniń bai ári tabiǵi ekenin kórsetedi. Sondyqtan januarlardy qorǵau, olardyń meken etu ortasyn saqtau jáne túraqty ǵylymi monitoring júrgizu – búgingi kúnniń ǵana emes, keleshek úrpaq aldyndaǵy mańyzdy mindet.
Saryqan imanǵali,
Jońǵar Alatauy MÚTP ǵylym bóliminiń ańshylyqtanushysy.











