Material Almaty qalasy
Din isteri jónindegi basqarmasy
úiymdastyrylǵan baiqauǵa qatysu
maqsatynda daiyndalǵan
Qazaq dalasyna Islam dininiń kelgenine 1250 jyldai uaqyt boldy. Osy úzaq kezeńde Islam dininiń ádet-ǵúryptary bizdiń bolmysymyzǵa, dúnietanymymyzǵa sińip ketkenin kóremiz. Tabiǵatynan aqiqatqa qúshtar babalarymyz Islamnyń haqiqi ústanymdaryn qiyndyqsyz qabyldady. Halqymyzdyń boiyndaǵy adamgershilik, adaldyq úǵymdaryn úlyq imam Ábu Hanifanyń jolymen bailanystyrsaq, Alla Taǵalanyń paiǵambarymyz Múhammed (s.ǵ.s) arqyly jetken sózin, ústanǵan súnnetin bizge túsindirip beretin ǵalymdardyń qajettiligin úǵynamyz. Óitkeni, din ǵylymyn óz betimizben túsinu múmkin emes. Qúran da, hadis te – tereń ilim. Árbir ayattyń tura maǵynasyn, astarly mánin bilmei, árkim ózinshe dindi túsindire almaidy.
Elimizdegi bilim beru júiesi zaiyrly sipatqa ie. Sondyqtan mektepterde dini rásimder jasalmauy jáne dini atributika qoldanylmauy tiis. Sirek bolsa da, ata-anasynyń dini kózqarasyna bailanysty keibir oqushylardyń kei pánderge qatyspauy baiqalady. Búl – birinshiden, bilim turaly zańdy búzu. Ekinshiden, mektep baǵdarlamasyndaǵy pánderdiń bári balanyń damuy úshin qajet. Ata-ananyń osyndai qarapaiym zańdylyqty túsinbeui – zańsyz ári ziyandy áreket.
Sol siyaqty dini ústanymyna bailanysty balasyna ekpe jasatudan bas tartu da kezdesip júr. Búl – bilimsizdiktiń saldary. Eshbir dinde densaulyqty saqtauǵa shekteu qoiylmaidy. Kerisinshe, órkenietti dinder tán saulyǵyna erekshe mán beredi. Múhammed paiǵambardyń: «Aurudan emdelińder. Alla taǵala árbir aurudyń emin qosa jaratqan» degen hadisi bar. Saud Arabiyasynyń ózinde qajylyqqa baratyndarǵa belgili ekpelerdi qabyldau mindetti.
Memleketimiz halyqty aurudan qorǵau úshin jyl saiyn ondaǵan milliard teńge bóledi. Ekonomikasy álsiz elderde myńdaǵan bala júqpaly aurudan qaza tauyp jatqanyn eskersek, búl – úlken igilik. «Auyryp em izdegenshe, auyrmaityn jol izde» degen danalyq ta osydan shyqqan.
Taǵy bir soraqylyq – keibir teris dini toptardaǵy zańsyz nekeler. Ata-anasynyń kelisiminsiz úilenu, áielin talaq etip tastau, jauapkershiliksiz qarym-qatynastar – islamda qatań aiyptalatyn is-áreketter. SHynaiy islam otbasy institutyna erekshe mán beredi, ananyń, balanyń qúqyǵyn qorǵaidy.
Islam qazaqqa Ábu Hanifa mektebi arqyly jetti. Sol mekteptiń tárbiesimen dana qarttarymyz, parasatty erlerimiz qalyptasty. SHoqan Uálihanovtyń: «Dalasynda túrmesi, esiginde qúlpy bolmaǵan halyqpyz» deuinde úlken mán bar. Otandy súyu, úlkenge qúrmet, kishige izet, qonaqjailyq – bári Hanafi mektebiniń yqpaly.
Dini aǵymdar erteden bolǵan. Biraq dúrys joldy ústaǵan ǵalymdar halyqty birlikke shaqyrdy, shariǵi úkimder arqyly bólinushiliktiń aldyn aldy. Qazirgi jahandanu zamanynda jastardyń jat aǵymǵa eru qaupi bar. Sondyqtan Hanafi mázhabyn tereń túsindirip, halyqty sauattandyru qajet.
Qazaqstan búginde túraqtylyqtyń, beibitshiliktiń úlgisi bolyp otyr. Búl – ata-babadan qalǵan amanat. Kópúltty, kópdindi el retinde biz tatulyqty saqtai bilsek, órkendei túsemiz. Jaqsylyqty dáripteu – paryz. Álemdik jáne dástúrli dinder liderleriniń sъezi siyaqty jiyndar da beibitshilikti nyǵaitady.
Tynyshtyq pen túraqtylyqtyń, beibitshilik pen tatulyqtyń, bereke men birliktiń túǵyry bolǵan elimizdiń ǵibratty ómiri úzaq bolǵai. El basyndaǵy azamattar men din ǵalymdarynyń kózdegeni ádilet pen adaldyq bolsyn!
Ajar ANDAS, SDU 3 kurs studenti
Q-Andas aqparat.











