Q-Andas
No Result
View All Result
  • Basty bet
  • Ólketaný
    • Bılım
    • Densaulyq
    • Sport
    • Mádenıet
    • Eltaný
    • Qorshaǵan orta
    • Kóshi-qon
    • Ädiebet
    • Qýǵyn-súrgin
    • Şalǵai auyl
    • jartas sýretteri
    • Halyq jady
    • Tarih
    • Tulǵataný
    • Turizm
    • Jetisýdyń asıetti jerler
  • Arnaıy jobalar
    • Ekspedısııalar
    • Grant
    • Konferensııa
    • Kórmeler
    • Týrnır
  • Muraǵat
    • Andas Omaraqyn izimen
    • Aýeshan Majaıdyń jádigerleri
    • Beınefılm
    • GalereIA
    • Hatkerlik
  • Biz týraly
    • Áriptester
    • Baılanys
    • Saıt ákimshiligi
    • PDF-mūraǵat
kz Қазақ qz Qazaq tj توتە جازۋ ru Русский en English
Q-Andas
  • Basty bet
  • Ólketaný
    • Bılım
    • Densaulyq
    • Sport
    • Mádenıet
    • Eltaný
    • Qorshaǵan orta
    • Kóshi-qon
    • Ädiebet
    • Qýǵyn-súrgin
    • Şalǵai auyl
    • jartas sýretteri
    • Halyq jady
    • Tarih
    • Tulǵataný
    • Turizm
    • Jetisýdyń asıetti jerler
  • Arnaıy jobalar
    • Ekspedısııalar
    • Grant
    • Konferensııa
    • Kórmeler
    • Týrnır
  • Muraǵat
    • Andas Omaraqyn izimen
    • Aýeshan Majaıdyń jádigerleri
    • Beınefılm
    • GalereIA
    • Hatkerlik
  • Biz týraly
    • Áriptester
    • Baılanys
    • Saıt ákimshiligi
    • PDF-mūraǵat
No Result
View All Result
Q-Andas
No Result
View All Result
Basty bet Arnaıy jobalar Konferensııa

Jetisulyq ólketanushylar: Siveris almasyna «Últtyq igilik» mártebesin beru kerek dep esepteidi

admin
2026/08/31
Konferensııa
0
Жетісулық өлкетанушылар: Сиверис алмасына «Ұлттық игілік» мәртебесін беру керек деп есептейді

Akademik Aimaq Jańǵaliúly Jańǵalievtiń tuǵanyna 113 jyl toluyna orai «Jetisu óńiri tarihi-mádeni jáne tabiǵi múrasy kontekstindegi Sivers almasy: alyp biregei aǵashtyń tarihi, biologiyalyq qúndylyǵy jáne «ǵylymi tabiǵi obъekt – últtyq igilik» mártebesin berudiń ǵylymi negizderi» atty halyqaralyq ǵylymi-tájiribelik konferentsiya ótti.
Halyqaralyq ǵylymi jiyndy Qazaqstan Respublikasy Ekologiya jáne tabiǵi resurstar ministrliginiń Orman sharuashylyǵy jáne januarlar dúniesi komiteti, «Jońǵar Alatauy memlekettik últtyq tabiǵi parki» respublikalyq memlekettik mekemesi, «Jetisu ólketanushylar ortalyǵy» qoǵamdyq birlestigi jáne «Botanika jáne fitointroduktsiya instituty» sharuashylyq júrgizu qúqyǵyndaǵy respublikalyq memlekettik kásiporny janyndaǵy «Sivers alma aǵashyn zertteu jáne saqtau ortalyǵy» birlesip úiymdastyrǵan. Konferentsiyanyń basty maqsaty Sivers almasynyń ǵylymi túrǵydan erekshe qúndy tabiǵi populyatsiyalary men dara nysandaryna «Ǵylymi tabiǵi obъekt – últtyq igilik» mártebesin beru múmkindigin
Basqosuǵa orman sharuashylyǵy salasynyń mamandary, biologtar, ekologtar, ólketanushylar, zertteushiler jáne qoǵamdyq úiymdardyń ókilderi qatysty. Negizgi nazar akademik Aimaq Jańǵalievtiń ǵylymi múrasyna, Jetisu óńirindegi Sivers almasynyń erekshelikterine, ony zertteu men qorǵau joldaryna audaryldy.
Ǵylymi jiynnyń ashyluynda QR ETRM OSHJDK «Jetisu oblystyq orman sharuashylyǵy jáne januarlar dúniesi aumaqtyq inspektsiyasy» basshysy Nurquat Qonysbaev qatysushylardy qúttyqtap, tabiǵi múrany saqtau isiniń mańyzdylyǵyna toqtaldy. Ol sirek kezdesetin ósimdik túrlerin qorǵauda ǵalymdar men orman sharuashylyǵy mamandarynyń ózara birlesip júmys isteui mańyzdy ekenin atap ótti. «Jońǵar Alatauy» memlekettik últtyq tabiǵi parkiniń bas direktory Marat Qabiev «Aimaq Jańǵalievtiń ǵylymi múrasy jáne Sivers almasy» taqyrybynda bayandama jasady. Ol akademiktiń Qazaqstandaǵy jabaiy alma túrlerin zertteuge qosqan úlesin sóz etip, ǵalym eńbekteriniń búgingi zertteuler úshin de mánin joǵaltpaǵanyn jetkizdi. Aimaq Jańǵalievtiń kóp jylǵy izdenisteri tabiǵi alma populyatsiyalaryn zertteu, olardyń genetikalyq qoryn saqtau jáne Sivers almasynyń ǵylymi mańyzyn aiqyndau baǵytyndaǵy júmystarǵa negiz bolyp otyr. Konferentsiya barysynda Jońǵar Alatauy memlekettik últtyq tabiǵi parkiniń Lepsi filialyna qarasty CHernov ormanshylyǵynda ósip túrǵan alyp Sivers alma aǵashy turaly arnaiy beinetúsirilim kórsetildi. Tabiǵi ortada úzaq uaqyt boiy saqtalǵan búl aǵashtyń kólemi, qazirgi jaǵdaiy men ózindik erekshelikteri tanystyryldy. Alyp alma aǵashy biologiyalyq nysan retinde ǵana emes, Jetisudyń tabiǵi tarihymen sabaqtas qúndy múra retinde qarastyryldy. Onyń jasy, genetikalyq ereksheligi, ekojúiedegi orny men ǵylymi zertteuler úshin mańyzy mamandardyń nazaryn audardy.
«Sivers alma aǵashyn zertteu jáne saqtau ortalyǵynyń» ǵylymi hatshysy Múqan Gauhar Seisenbekqyzy Sivers almasyn zertteu men saqtaudyń ózekti máselelerine toqtaldy. Ol «Gigantskaya yablonya Siversa kak jivoi simvol istoriko-kulьturnogo i prirodnogo edinstva Jetysu: ot drevnih sakralьnyh landshaftov k statusu natsionalьnogo dostoyaniya» taqyrybynda bayandama jasap, alyp aǵashty Jetisudyń tabiǵi jáne tarihi-mádeni keńistigin bailanystyratyn biregei múra retinde qarastyru qajettigin aitty. Bayandamada Sivers almasynyń ejelgi tabiǵi landshafttarmen sabaqtastyǵy, aimaqtyń tabiǵi kelbetin qalyptastyrudaǵy orny jáne erekshe ǵylymi mártebe beru máseleleri qozǵaldy. Múndai aǵashty jan-jaqty zertteu úshin onyń jasyn, biologiyalyq jaǵdaiyn, genetikalyq qasietterin jáne qorshaǵan ortamen bailanysyn keshendi túrde zerdeleu qajettigi atap kórsetildi.
«Jetisu» ólketanushylar ortalyǵy qoǵamdyq birlestiginiń direktory Qajet Andas belgili ǵalymdardyń múrasyn nasihattau tarihi ólketanudy órkendetudiń mańyzdy baǵyttarynyń biri ekenin tilge tiek etti. Onyń aituynsha, ólketanu júmysy tarihi derekterdi jinaumen ǵana shektelmeidi. Ólke tarihyna úles qosqan ǵalymdardyń eńbekterin zerdeleu, olardyń zertteu nysandaryn qoǵamǵa keńinen tanystyru jáne tabiǵi múralardyń qúndylyǵyn kórsetu de osy salanyń negizgi mindetteriniń qatarynda. Osy túrǵydan alǵanda, akademik Aimaq Jańǵalievtiń ǵylymi múrasy Jetisu tabiǵatymen tikelei bailanysty. Ol zerttegen Sivers almasy – óńirdiń biologiyalyq bailyǵy ǵana emes, onyń tabiǵi-mádeni bolmysynyń ajyramas bóligi. Sondyqtan ǵalym eńbekterin keiingi úrpaqqa jetkizu, zertteulerin ólketanu júmystarymen sabaqtastyra nasihattau mańyzdy. Basqosu ayasynda «Jetisu» ólketanushylar ortalyǵynyń tarihi-mádeni múrany zertteu, jergilikti tarih pen tabiǵi nysandardy tanytu baǵytynda atqaryp kele jatqan júmystary da kórsetildi.
SHara barysynda Q. Andas pen J. Nurǵojanova qúrastyrǵan halyqaralyq konferentsiya materiaildary jáne Tanabekova Gúljanat Baqytovnanyń «Ile jáne Jetisu Alatauyndaǵy Sivers almasynyń ziyankes jándikteri» atty kitabtarynyń túsaukeseri ótti. Almatyda 2026 jyly jaryq kórgen 133 bettik eńbekte Sivers almasyn mekendeitin jáne onymen qorektenetin ziyankes jándikter zerttelgen. Basylym tabiǵi alma ormandarynyń ekologiyalyq jaǵdaiyn tereńirek túsinuge múmkindik beretin ǵylymi eńbek retinde tanystyryldy.
Tanabekova Gúljanat Baqytqyzy Jetisu aumaǵynda Sivers almasymen qorektenetin ziyankes jándikterdiń ekologiyalyq toptarǵa bólinu erekshelikteri turaly bayandady. Ziyankes jándikterdiń túrlik qúramyn anyqtau, olardyń aǵashtarǵa áserin baǵalau jáne taralu erekshelikterin júieleu jabaiy alma ormandaryn qorǵau úshin qajetti ǵylymi málimetter beredi.
Igembaev Sayat Baiǵasymúly «YAblonevye lesa Jetysuskogo Alatau» taqyrybynda bayandama jasap, Jetisu Alatauyndaǵy alma ormandarynyń erekshelikteri men tabiǵi taralu aimaqtaryna nazar audardy. Búl ormandar óńirdiń biregei tabiǵi bailyǵy bolǵandyqtan, olardyń qazirgi jaǵdaiyn zertteu, tabiǵi ortasyn qorǵau jáne antropogendik áserlerden saqtau ǵylymi mekemeler men tabiǵat qorǵau úiymdarynyń ortaq júmysyna ainaluy qajet Jiyn barysynda bayandamalarmen qatar, Sivers almasynyń tabiǵi populyatsiyalaryn saqtau, alyp aǵashtardy arnaiy esepke alu, ǵylymi pasporttau, olardyń jaǵdaiyna úzaq merzimdi baqylau júrgizu siyaqty máseleler de talqylandy.
Konferentsiya atauynda kórsetilgendei, negizgi úsynystardyń biri – biregei alyp Sivers alma aǵashyna «ǵylymi tabiǵi obъekt – últtyq igilik» mártebesin berudiń ǵylymi negizderin qalyptastyru. Múndai bastamany negizdeu úshin aǵashtyń biologiyalyq ereksheligi, jasy, kólemi, genetikalyq qúndylyǵy, ekojúiedegi orny jáne tarihi-mádeni máni keshendi zertteudi qajet etedi. Osyǵan bailanysty biologtar, ekologtar, orman sharuashylyǵy mamandary men ólketanushylardyń bir baǵytta júmys isteuiniń mańyzy atap ótildi.
Konferentsiyada «Jeltoqsan» ardagerleri respublikalyq qoǵamdyq birlestiginiń tóraǵasy Lázzat Ermazanova sóz sóilep, qatysushylarǵa júrekjardy tilegin bildirdi. Sonymen qatar «Jetisu» ólketanushylar ortalyǵy qoǵamdyq birlestigi men «Jeltoqsan» ardagerleri respublikalyq qoǵamdyq birlestigi aldaǵy uaqytta yntymaqtastyqta júmys atqaruǵa uaǵdalasty. Taraptar tarihi jadyny saqtau, últtyq qúndylyqtardy nasihattau jáne ǵylymi-aǵartushylyq baǵyttaǵy ortaq bastamalardy júzege asyruǵa niet bildirdi.
Halyqaralyq ǵylymi-tájiribelik konferentsiyada kóterilgen máseleler bir maqsatqa toǵysty: Jetisudyń tabiǵi bailyǵyn ǵylymi túrǵydan zerttep, ony keler úrpaqqa saqtau. Sivers almasy óńirdiń tauly ekojúiesimen, tabiǵi landshaftymen jáne Qazaqstan ǵylymynyń tarihymen sabaqtas biregei múra retinde baǵalandy. Aimaq Jańǵalievtiń kóp jylǵy ǵylymi izdenisteri de osy baǵytpen úndesedi. Akademiktiń eńbekteri Sivers almasyn zertteuge arnalǵan jańa jobalarǵa, tabiǵat qorǵau bastamalaryna jáne jabaiy alma qoryn saqtauǵa negiz bola alady. Sondyqtan ǵalymnyń tuǵanyna 113 jyl toluyna arnalǵan basqosu tek mereitoilyq shara emes, onyń ǵylymi múrasyn jalǵastyrudyń jańa baǵyttaryn talqylaǵan mazmúndy alań boldy.
Konferentsiyanyń pánaralyq sipaty da aiqyn kórindi. Biologiya, ekologiya, orman sharuashylyǵy, tabiǵat qorǵau jáne ólketanu salasynyń ókilderi Sivers almasynyń ár qyryn qarastyrdy. Biri onyń biologiyalyq jaǵdaiyn zerttese, endi biri tabiǵi ormandardyń saqtaluy men ziyankes jándikterdiń yqpalyn saralady. Ólketanushylar tabiǵi nysandardyń tarihi-mádeni mańyzyna nazar audardy. Jiyn qorytyndysynda Sivers almasyn zertteudi jalǵastyru, alyp aǵashtardyń ǵylymi sipattamasyn jasau, tabiǵi alma ormandaryn qorǵaudy kúsheitu jáne akademik Aimaq Jańǵalievtiń múrasyn keńinen nasihattau qajettigi aiqyndaldy. Jetisudyń tabiǵi keńistiginde saqtalǵan Sivers alma ormandary – ǵylymi zertteudi ǵana emes, júieli qorǵaudy qajet etetin baǵaly múra. Al CHernov ormanshylyǵyndaǵy alyp alma aǵashyna ǵylymi túrǵydan erekshe mártebe beru turaly bastama sol múrany saqtauǵa baǵyttalǵan mańyzdy qadamdardyń biri retinde qarastyryldy.
Osylaisha, akademik Aimaq Jańǵalievtiń 113 jyldyǵyna arnalǵan halyqaralyq konferentsiya ǵalymnyń eńbegin jańǵyrtyp qana qoimai, onyń ómir boiy zerttegen tabiǵi bailyqtaryn qorǵaudyń búgingi mindetterin de aiqyndady. Ǵylymi múrany jalǵastyru, Sivers almasynyń biregei qoryn zertteu jáne Jetisudyń tabiǵi qúndylyqtaryn bolashaq úrpaqqa jetkizu – jiynnan tuyndaǵan negizgi ortaq mindet boldy.

Aidana Amanjolqyzy
“Q-Andas” aqparat agentiginiń tilshisi.

0 0 votes
Рейтинг статьи
Post Views: 9
Qandas.kz сайтындағы өлкетану мақалаларын ағылшын тіліне аудару негіздері
Konferensııa

Qandas.kz saityndaǵy ölketanu maqalalaryn aǵylşyn tılıne audaru negızderı

October 8, 2026
Жетісу мен Ертіс өңірінің археологиялық және сакралды мұрасы
Konferensııa

Jetisu men Ertis óńiriniń arheologiyalyq jáne sakraldy múrasy

September 30, 2026
Ұлттық парк мұражайы: табиғатқа танымдық саяхат
Konferensııa

Últtyq park múrajaiy: tabiǵatqa tanymdyq sayahat

September 29, 2026
Марқа тау таңбалы тастары
Konferensııa

Marqa tau taŋbaly tastary

September 28, 2026
Сиверис алмасымен қоректенетін зиянкес жәндіктер
Konferensııa

Siveris almasymen qorektenetın ziıankes jändıkter

September 28, 2026
Сайрам-Өгемдегі жабайы алма: зерттеу және гендік қорды сақтау
Konferensııa

Sairam-Ógemdegi jabaiy alma: zertteu jáne gendik qordy saqtau

September 24, 2026
Subscribe
Login
Notify of
guest
guest
0 комментариев
Oldest
Newest Most Voted
Inline Feedbacks
View all comments
ӨЛКЕ ШЕЖІРЕСІН СӨЙЛЕТКЕН ҚАЛАМГЕР

ÓLKE SHEJIRESIN SÓILETKEN QALAMGER

November 9, 2026

«Бекзат өмір»: өнерге арналған еңбек

«Bekzat ómir»: ónerge arnalǵan eńbek

November 7, 2026

Өлке тарихы ұрпаққа аманат

Ölke tarihy ūrpaqqa amanat

October 23, 2026

ЖАҢА ҚАҒИДА?  «Әлеуметтік кәсіпкерлерге жаңа талаптар түсіндірілді»

JAŃA QAǴIDA: «Áleumettik kásipkerlerge jańa talaptar túsindirildi»

October 13, 2026

Жұмыспен қамту тәртібінде не өзгерді?

Júmyspen qamtu tártibinde ne ózgerdi?

October 12, 2026

Ақпараттық агенттігі

Меншік иесі: “Жетісу” өлкетанушылар орталығы” қоғамдық бірлестігі
Қазақстан Республикасы, Жетісу облысы, Талдықорған қаласы “Болашақ” шағын ауданы, 12-27

Q-Andas желілік басылымы Қазақстан Республикасы Ақпарат және коммуникация министрлігі Ақпарат комитетінде 2025 жылғы 19 наурызда тіркеліп, № KZ21VPY00115275 куәлігі берілген.

Сайт материалын пайдалану үшін редакция келісімі керек және гиперсілтеме жасау міндетті.

Тел: 8 747 706 1382
email: andas_kazhet@mail.ru

qandas.kz © 2026. Барлық авторлық құқық заңмен қорғалған.

  • qzQazaq
    • kz Қазақ
    • qz Qazaq
    • tj توتە جازۋ
    • ru Русский
    • en English
  • Basty bet
  • Ólketaný
    • Bılım
    • Densaulyq
    • Sport
    • Mádenıet
    • Eltaný
    • Qorshaǵan orta
    • Kóshi-qon
    • Ädiebet
    • Qýǵyn-súrgin
    • Şalǵai auyl
    • jartas sýretteri
    • Halyq jady
    • Tarih
    • Tulǵataný
    • Turizm
    • Jetisýdyń asıetti jerler
  • Arnaıy jobalar
    • Ekspedısııalar
    • Grant
    • Konferensııa
    • Kórmeler
    • Týrnır
  • Muraǵat
    • Andas Omaraqyn izimen
    • Aýeshan Majaıdyń jádigerleri
    • Beınefılm
    • GalereIA
    • Hatkerlik
  • Biz týraly
    • Áriptester
    • Baılanys
    • Saıt ákimshiligi
    • PDF-mūraǵat

© 2025 qandas.kz

wpDiscuz