Q-Andas
No Result
View All Result
  • باستى بەت
  • ولكەتانۋ
    • ءبىلىم
    • دەنساۋلىق
    • سپورت
    • قۋعىن-سۇرگىن
    • تۇلعا تانۋ
    • قورشاعان ورتا
    • حالىق جادى
    • مادەنيەت
    • جەتىسۋ جارتاس سۋرەتتەرى
    • جەتىسۋدىڭ اسيەتتى جەرلەر
    • ادەبيەت
    • شالعاي اۋىل
    • تۋريزم
      • تاريح
    • ەلتانۋ
    • كوشى-قون
    • تۋرنير
  • ارنايى جوبالار
    • بايقاۋ
    • كورمەلەر
    • كونفەرەنتسيا
    • گرانت
    • ەكسپەديتسيالار
  • مۇراعات
    • انداس وماراقىن ىزىمەن
    • اۋەسحان ماجايدىڭ جادىگەرلەرى
    • بەينەفيلم
    • حاتكەرلىك
    • گالەرەيا
  • ءبىز تۋرالى
    • ارىپتەستەر
    • بايلانىس
    • سايت اكىمشىلىگى
    • PDF-مۇراعات
kz Қазақ qz Qazaq tj توتە جازۋ ru Русский en English
Q-Andas
  • باستى بەت
  • ولكەتانۋ
    • ءبىلىم
    • دەنساۋلىق
    • سپورت
    • قۋعىن-سۇرگىن
    • تۇلعا تانۋ
    • قورشاعان ورتا
    • حالىق جادى
    • مادەنيەت
    • جەتىسۋ جارتاس سۋرەتتەرى
    • جەتىسۋدىڭ اسيەتتى جەرلەر
    • ادەبيەت
    • شالعاي اۋىل
    • تۋريزم
      • تاريح
    • ەلتانۋ
    • كوشى-قون
    • تۋرنير
  • ارنايى جوبالار
    • بايقاۋ
    • كورمەلەر
    • كونفەرەنتسيا
    • گرانت
    • ەكسپەديتسيالار
  • مۇراعات
    • انداس وماراقىن ىزىمەن
    • اۋەسحان ماجايدىڭ جادىگەرلەرى
    • بەينەفيلم
    • حاتكەرلىك
    • گالەرەيا
  • ءبىز تۋرالى
    • ارىپتەستەر
    • بايلانىس
    • سايت اكىمشىلىگى
    • PDF-مۇراعات
No Result
View All Result
Q-Andas
No Result
View All Result
باستى بەت قاجەت دەرەك

45 تاعدىر

№ 20 اۋىلدىڭ ارحيۆتە قالعان قاسىرەتى

admin
2026/09/08
قاجەت دەرەك
1
45 تاعدىر

ارحيۆتىك قۇجاتتا № 20 اۋىلعا قاتىستى 45 ادامنىڭ اتى-ءجونى مەن وتباسى قۇرامى، الەۋمەتتىك جاعدايى، كاسىبى، اسكەردە قىزمەت ەتۋى، سايلاۋ قۇقىعىنان ايىرىلۋى، تۇتقىندالۋى جانە تاعىلعان ايىپتارى كورسەتىلگەن. قۇجاتتاعى كەيبىر سوزدەر انىق وقىلماعانىمەن، جالپى مازمۇنى كەڭەس وكىمەتىنىڭ اۋىل تۇرعىندارىن قانداي بەلگىلەر بويىنشا قۋدالاعانىن ايقىن كورسەتەدى.
بۇل ءتىزىم قاراپايىم انىقتامالىق قۇجات ەمەس. وندا ءبىر اۋىلدىڭ عانا ەمەس، كۇشتەپ ۇجىمداستىرۋ، مال-  مۇلىكتى تاركىلەۋ، استىق پەن ەت دايىنداۋ ناۋقاندارى، كوتەرىلىستەردى باسۋ جانە ساياسي سەنىمسىز ادامداردى جاپپاي جازالاۋ كەزەڭىندەگى قازاق قوعامىنىڭ قاسىرەتى كورىنىس تاپقان.
الەۋمەتتىك تەگىنە بايلانىستى قۋدالاۋ 
قۇجاتتاعى ادامداردىڭ باسىم بولىگى «قازاق بايى»، «بي»، «ءىرى باي»، «مولدا»، «جات ەلەمەنت»، «بايلار تابىنان شىققان» دەگەن الەۋمەتتىك انىقتامالارمەن سيپاتتالعان. كەڭەستىك بيلىك ءۇشىن ادامنىڭ ناقتى قىلمىس جاساعانى ەمەس، ونىڭ الەۋمەتتىك تەگى ماڭىزدى بولدى.
مىسالى، اۋباي باسىبەكوۆ، اسقاربەك بۋباي باسىبەكوۆ، اسقاربەك بامەرحان، يناسباي اۋسباەۆ، راگتەم        تۇركمەنوۆ جانە باسقا دا كوپتەگەن ادامدار «قازاق ءبيى» نەمەسە «قازاق بايى» دەپ كورسەتىلگەن. ءابىل    چيلاتتاليەۆتىڭ الەۋمەتتىك تەگى «مالشى» بولعانىمەن، ول دا باقىلاۋعا الىنعان. ال توكۋبا تاتانوۆا «بايلار تابىنان شىققان»، سۇلەيمەن نۋراليەۆ «باي تۇقىمىنان شىققان» دەگەن ايىپتارعا ىلىككەن.
باي نەمەسە بي دەگەن اتاۋلار سول ادامداردىڭ مىندەتتى تۇردە ءىرى قاناۋشى بولعانىن دالەلدەمەيدى. قازاق اۋىلىنداعى داۋلەت كوبىنە مال سانىمەن ولشەندى. ءبىر وتباسىنىڭ كۇنكورىسىنە جەتەتىن مالىنىڭ بولۋى دا ونى «باي» قاتارىنا قوسۋعا نەگىز بولۋى مۇمكىن ەدى. ال بي اتانعان ادامدار ءداستۇرلى قازاق قوعامىندا ەل ىشىندەگى داۋدى شەشكەن، قوعامدىق بەدەلى بار تۇلعالار ەدى. كەڭەستىك بيلىك وسىنداي ىقپالدى       ادامداردى بۇرىنعى قوعامدىق ءتارتىپتىڭ وكىلدەرى جانە جاڭا جۇيەگە قاۋىپ توندىرۋشىلەر رەتىندە قابىلدادى.
وسىلايشا، ءداستۇرلى قازاق قوعامىندا بەدەل مەن جاۋاپكەرشىلىكتىڭ بەلگىسى بولعان «باي»، «بي»، «مولدا» ۇعىمدارى كەڭەستىك قۇجاتتاردا ساياسي ايىپتاۋ قۇرالىنا اينالدى.
سايلاۋ قۇقىعىنان ايىرۋ                                                                                                                          
قۇجاتتا «ليشەنەتس»، ياعني سايلاۋ قۇقىعىنان ايىرىلعان دەگەن بەلگى ءجيى كەزدەسەدى. مۇنداي بەلگى ادامنىڭ ازاماتتىق جانە ساياسي قۇقىقتارىنىڭ شەكتەلگەنىن ءبىلدىردى.
اۋباي باسىبەكوۆ پەن اسقاربەك بامەرحان قازان قاۋلىسى بويىنشا سايلاۋ قۇقىعىنان ايىرىلعان. يناسباي اۋسباەۆ، راگتەم تۇركمەنوۆ، ماعزۇمعالي سەيىلباي، مىرزا ءالي جۇماعاليەۆ، بايمىرزا شەمشيبەكوۆ جانە باسقا ازاماتتار دا سايلاۋ قۇقىعىنان ايىرىلعاندار قاتارىندا كورسەتىلگەن.
سايلاۋ قۇقىعىنان ايىرۋ تەك داۋىس بەرۋگە تىيىم سالۋمەن شەكتەلمەدى. مۇنداي ادامدار:
– مەملەكەتتىك قىزمەتكە ورنالاسا المادى؛
– قوعامدىق ۇيىمدارعا قابىلدانبادى؛
– ءبىلىم الۋ جانە جۇمىسقا ورنالاسۋ كەزىندە كەدەرگىلەرگە تاپ بولدى؛
– ازىق-تۇلىك پەن الەۋمەتتىك كومەكتى بولۋدە شەتتەتىلدى؛
– وتباسى مۇشەلەرىمەن بىرگە ساياسي سەنىمسىزدەر قاتارىنا ەنگىزىلدى.
دەمەك، «ليشەنەتس» دەگەن ءبىر عانا ءسوز ادامنىڭ بۇكىل قوعامدىق ومىردەن الاستاتىلعانىن ءبىلدىردى. بۇل جازا سوت ۇكىمى شىقپاي تۇرىپ-اق قولدانىلاتىن الەۋمەتتىك قىسىمنىڭ ءبىر تۇرىنە اينالدى.
كۇشتەپ ۇجىمداستىرۋعا قارسى بولعانى ءۇشىن جازالاۋ
قۇجاتتاعى ەڭ ءجيى كەزدەسەتىن ايىپتاردىڭ ءبىرى – ۇجىمداستىرۋعا جانە كولحوزعا قارسى ۇگىت جۇرگىزۋ.
سۇلتان ايداربەكوۆ «ۇجىمداستىرۋعا قارسى ۇگىت جۇرگىزگەن» دەپ ايىپتالعان. ەسكەندىر تلەكەشەۆ «كولحوزعا قارسى قوزعالىستىڭ بەلسەندى قاتىسۋشىسى» رەتىندە كورسەتىلگەن. بايمىرزا شەناسىپوۆ، كۇلديان قۇرمانباەۆ، بايمىرزا شەمشيبەكوۆ، تولەۋبەك كاپپەتجانوۆ جانە اتى سىزىلىپ تاستالعان ادام دا كولحوزعا نەمەسە ۇجىمداستىرۋعا قارسى ۇگىت جۇرگىزدى دەگەن ايىپقا ىلىككەن.
الايدا بۇل جەردە «قارسى ۇگىت» ۇعىمىنىڭ اۋقىمى وتە كەڭ بولعانىن ەسكەرۋ قاجەت. كولحوزعا كىرۋدەن باس تارتۋ، مالىن ورتاق مەنشىككە بەرمەۋ، استىق پەن مال تاپسىرۋ جوسپارىنا نارازىلىق ءبىلدىرۋ، اۋىلداستارىن ساق بولۋعا شاقىرۋ نەمەسە بيلىكتىڭ تالابىن سىناۋ دا «كەڭەس وكىمەتىنە قارسى ۇگىت» رەتىندە باعالانۋى مۇمكىن ەدى.
قازاق قوعامى عاسىرلار بويى كوشپەلى جانە جارتىلاي كوشپەلى مال شارۋاشىلىعىنا بەيىمدەلگەن ەدى. ۇجىمداستىرۋ ساياساتى وسى قالىپتاسقان شارۋاشىلىق جۇيەسىن قىسقا مەرزىم ىشىندە كۇشپەن وزگەرتتى. مالدىڭ تارتىپ الىنۋى تەك جەكە مەنشىكتەن ايىرىلۋ ەمەس، قازاق وتباسىنىڭ نەگىزگى كۇنكورىس كوزىنەن اجىراۋى ەدى. سوندىقتان كولحوزعا قارسى ارەكەتتەردىڭ بارلىعىن ساياسي دۇشپاندىق دەپ باعالاۋ تاريحي شىندىقتى تولىق اشپايدى. ونىڭ كوپشىلىگى تىرشىلىگىن، وتباسىن جانە مالىن ساقتاپ قالۋعا تىرىسقان حالىقتىڭ تابيعي قارسىلىعى بولاتىن.
استىق دايىنداۋ جوسپارىن ورىنداماعانى ءۇشىن قۋدالاۋ
قۇجاتتا استىق جانە ازىق-تۇلىك دايىنداۋ ناۋقانىنا قاتىستى ايىپتار ەرەكشە ورىن الادى. اۋباي باسىبەكوۆ پەن اسقاربەك بامەرحان «استىق دايىنداۋعا قارسى ۇگىت جۇرگىزگەن» دەپ كورسەتىلگەن. سۇلتان ايداربەكوۆكە دە استىق دايىنداۋعا قارسى شىقتى دەگەن ايىپ تاعىلعان.
مىرزا جۇمابەكوۆ پەن سادىبەك بۋتەكەنوۆ ازىق-تۇلىك دايىنداۋ جوسپارىن ورىنداماعانى ءۇشىن تۇتقىندالىپ، سوتقا تارتىلعان. تولەپبەرگەن شاكۋباەۆ دايىنداۋ جوسپارىن ورىنداماعانى ءۇشىن جاۋاپقا الىنعان. اتى سىزىلىپ تاستالعان ادام قىلمىستىق كودەكستىڭ 61-بابى بويىنشا ءدال وسىنداي ايىپپەن سوتتالعان.
اۋىل تۇرعىندارىنا بەلگىلەنگەن جوسپار ولاردىڭ ناقتى شارۋاشىلىق مۇمكىندىگىنە ساي كەلمەۋى ىقتيمال ەدى. مالى مەن استىعى تاركىلەنگەن، وتباسى اشتىق قاۋپىندە تۇرعان ادام جوسپاردى ورىنداي الماعان جاعدايدا «قاساقانا ورىندامادى»، «استىقتى جاسىردى» نەمەسە «قارسى ۇگىت جۇرگىزدى» دەگەن ايىپقا ۇشىراعان.
وسىلايشا، ەكونوميكالىق مىندەتتەمەنى ورىنداي الماۋ ساياسي قىلمىسقا اينالدىرىلدى. جوسپاردىڭ ورىندالماۋ سەبەپتەرى – مالدىڭ ازدىعى، جۇت، كەدەيلىك نەمەسە وتباسىنىڭ كۇنكورىس قاجەتتىلىگى ەسكەرىلمەگەن. مەملەكەت الدىنداعى جوسپار ادام ومىرىنەن جوعارى قويىلدى.
كوتەرىلىسكە قاتىسقانى ءۇشىن ايىپتاۋ
قۇجاتتاعى بىرنەشە ادام «كوتەرىلىسكە قاتىسۋشى» نەمەسە «كوتەرىلىستىڭ بەلسەندى قاتىسۋشىسى» دەپ كورسەتىلگەن.
ولاردىڭ قاتارىندا:
– يناسباي اۋسباەۆ؛
– راگتەم تۇركمەنوۆ؛
– لەشا انيسيموۆيچ وگار؛
– سۇلتان ايداربەكوۆ؛
– ماعزۇمعالي سەيىلباي؛
– مىرزا ءالي جۇماعاليەۆ؛
– بايمىرزا شەناسىپوۆ؛
– قويشانكەي كۋجاباەۆ؛
– بەرعاليبي شابدەنوۆ؛
– تۇراتباي ساندىباەۆ بار.
كوتەرىلىستەردىڭ نەگىزگى سەبەپتەرىن كەڭەستىك قۇجاتتار كوبىنە «بايلاردىڭ ارانداتۋى»، «كونتررەۆوليۋتسيالىق ارەكەت» نەمەسە «كەڭەس وكىمەتىنە قارسىلىق» دەپ ءتۇسىندىردى. بىراق قۇجاتتاعى ايىپتاردى سول كەزەڭدەگى كۇشتەۋ شارالارىنان ءبولىپ قاراۋعا بولمايدى.
مال-مۇلىكتى تاركىلەۋ، كولحوزعا كۇشپەن ەنگىزۋ، ءدىني سەنىمگە قىسىم جاساۋ، شامادان تىس سالىق پەن دايىنداۋ جوسپارى، ەركىن كوشىپ-قونۋعا تىيىم سالۋ اۋىل حالقىنىڭ نارازىلىعىن تۋعىزدى. سوندىقتان كوتەرىلىستەردىڭ ەداۋىر بولىگى ساياسي بيلىكتى باسىپ الۋعا باعىتتالعان ارەكەتتەن گورى كۇنكورىس كوزىن، ءداستۇرلى ءومىر سالتىن جانە وتباسىن قورعاۋعا ۇمتىلعان حالىق قارسىلىعى بولدى.
قۇجاتتا سۇلتان ايداربەكوۆ پەن ميحايل كارپيلوۆيچكە «ناۋرىز ايىنداعى داتسان كوتەرىلىسىنە قاتىستى» دەگەن ايىپ تاعىلعان. بۇل كەڭەستىك بيلىكتىڭ ۇجىمداستىرۋعا قارسى جانە ءدىني سيپاتتاعى نارازىلىقتاردى بىردەي ساياسي قاۋىپ رەتىندە قابىلداعانىن كورسەتەدى.
«كەڭەس وكىمەتىنە قارسى ۇگىت» ايىبى
قۇجاتتا «انتيسوۆەتتىك ۇگىت»، «بيلىككە قارسى ارەكەت»، «قازاقتار اراسىندا انتيسوۆەتتىك ناسيحات جۇرگىزۋ» دەگەن ايىپتار بىرنەشە رەت كەزدەسەدى.
سۇلتان ايداربەكوۆ اۋىل تۇرعىندارىنىڭ اراسىندا كەڭەس وكىمەتىنە قارسى ۇگىت جۇرگىزدى دەپ ايىپتالعان. قويشانكەي كۋجاباەۆ پەن بەرعاليبي شابدەنوۆكە قازاقتار اراسىندا انتيسوۆەتتىك ناسيحات تاراتتى دەگەن ايىپ تاعىلعان. تۇراتباي ساندىباەۆ «بيلىككە قارسى» ادام رەتىندە كورسەتىلگەن.
مۇنداي ايىپتاردى دالەلدەۋ ءۇشىن ناقتى جازباشا ۇندەۋ نەمەسە ۇيىمداسقان ارەكەت مىندەتتى بولمادى. بيلىكتى سىناعان ءسوز، كولحوزعا كىرۋگە قارسى پىكىر، استىق تاپسىرۋ تالابىنا نارازىلىق، اۋىلداعى اۋىر جاعداي تۋرالى اڭگىمە دە انتيسوۆەتتىك ۇگىت رەتىندە قابىلدانۋى ىقتيمال ەدى.
قىلمىستىق كودەكستىڭ 58-10-بابى كەڭەس وكىمەتىنە قارسى ۇگىت پەن ناسيحاتقا قاتىستى قولدانىلدى. قۇجاتتا يناسباي اۋسباەۆ، راگتەم تۇركمەنوۆ، سۇلتان ايداربەكوۆ، تولەۋبەك كاپپەتجانوۆ، ماحتۋما سۇلتانبەكوۆا جانە باسقا ازاماتتاردىڭ وسى سيپاتتاعى ايىپتارمەن قۋدالانعانى بايقالادى.
ايىپتاردىڭ جالپىلاما جازىلۋى تەرگەۋ بارىسىندا ادامنىڭ ناقتى قانداي ءسوز ايتقانى نەمەسە قانداي ارەكەت جاساعانى تولىق كورسەتىلمەگەنىن اڭعارتادى. «ۇگىتشى»، «بەلسەندى قاتىسۋشى»، «جاۋ ەلەمەنت» دەگەن دايىن انىقتامالار جەكە ادامنىڭ ءىس-ارەكەتىن جان-جاقتى دالەلدەۋدىڭ ورنىنا قولدانىلعان.
ءدىني قىزمەتى مەن سەنىمىنە بايلانىستى قۋدالاۋ
قۇجاتتا بەكاس يۋسۋپوۆيچ پەن مۇرتاز يۋسۋپوۆيچ «مولدا» دەپ كورسەتىلگەن. ۆاسەن فاشانوۆ تۋرالى «قاجى، ورازا ۇستاعان» دەگەن مالىمەت بەرىلگەن. داتسان كوتەرىلىسىنە قاتىستى ادامداردىڭ بولۋى دا ءدىن وكىلدەرى مەن ءدىني قاۋىمداردىڭ باقىلاۋعا الىنعانىن كورسەتەدى.
كەڭەستىك ساياسات ءداستۇرلى ءدىني ينستيتۋتتاردى جاڭا يدەولوگياعا كەدەرگى رەتىندە قابىلدادى. مولدالار، قاجىلار جانە ءدىني ساۋاتى بار ادامدار اۋىل تۇرعىندارىنا ىقپال ەتە الاتىن بەدەل يەلەرى بولدى. سوندىقتان ولاردىڭ ءدىني قىزمەتى ساياسي سەنىمسىزدىكتىڭ بەلگىسىنە اينالدى.
قاجىلىققا بارۋ، ورازا ۇستاۋ نەمەسە مولدا بولۋ وزدىگىنەن قىلمىس ەمەس. سوعان قاراماستان، مۇنداي مالىمەتتەردىڭ ساياسي ەسەپ قۇجاتىنا ارنايى ەنگىزىلۋى ادامنىڭ ءدىني سەنىمى دە باقىلاۋ مەن مۇنداي مالىمەتتەردىڭ ساياسي ەسەپ قۇجاتىنا ارنايى ەنگىزىلۋى ادامنىڭ ءدىني سەنىمى دە باقىلاۋ مەن قۋدالاۋعا نەگىز بولعانىن كورسەتەدى.
بۇرىنعى ساياسي جانە اسكەري قىزمەتى ءۇشىن قۋدالاۋ
مىرزا جۇمابەكوۆ اق اسكەر قۇرامىندا قىزمەت ەتكەن دەپ كورسەتىلگەن. مۇرتاز يۋسۋپوۆيچكە باسماشىلار قوزعالىسىنا قاتىستى دەگەن ايىپ تاعىلعان. كەيبىر ادامداردىڭ كازاك نەمەسە اتامان بولعانى ارنايى جازىلعان.
كەڭەستىك بيلىك بۇرىنعى ساياسي قۇرىلىمدارمەن، اق اسكەرمەن نەمەسە باسماشىلار قوزعالىسىمەن قانداي دا ءبىر بايلانىسى بولعان ادامداردى ۇزاق ۋاقىت بويى سەنىمسىز سانادى. كەي جاعدايدا ادامنىڭ بۇرىنعى قىزمەتى تۋرالى مالىمەت ونداعان جىل وتكەننەن كەيىن دە جاڭا قىلمىستىق ىسكە نەگىز بولدى.
بۇل ساناتتاعى ادامداردىڭ وتباسى مۇشەلەرى دە تەكسەرىلدى. قۇجاتتاعى ءار ادامنىڭ انكەتاسىندا «اسكەردە قىزمەت ەتتى مە؟» جانە «وتباسى مۇشەلەرىنىڭ اراسىندا اسكەردە بولعاندار بار ما؟» دەگەن سۇراقتاردىڭ قايتالانۋى بيلىكتىڭ تەك جەكە ادامدى ەمەس، ونىڭ بۇكىل اۋلەتتىك ورتاسىن باقىلاعانىن كورسەتەدى.
وتباسى مۇشەلەرىنىڭ دە ساياسي كۇدىككە ءىلىنۋى
قۇجاتتاردا ءار ادامنىڭ ايەلى، بالالارى، اناسى، اعاسى، ءىنىسى، كەلىنى مەن جيەنىنە دەيىن كورسەتىلگەن. بۇل مالىمەتتەر جاي عانا دەموگرافيالىق ەسەپ ءۇشىن جينالماعان. كەڭەستىك جازالاۋ جۇيەسى ادامنىڭ الەۋمەتتىك ورتاسىن، تۋىستىق بايلانىسىن جانە وتباسىنىڭ بۇرىنعى جاعدايىن بىرگە قاراستىرعان.
توكۋبا تاتانوۆا «بايلار تابىنان شىققان» دەپ ايىپتالسا، سۇلەيمەن نۋراليەۆ «باي تۇقىمىنان شىققان» دەپ كورسەتىلگەن. مۇندا ناقتى ارەكەتتەن گورى ادامنىڭ شىققان تەگى ايىپقا اينالىپ وتىر. ايەلدەر دە كۇيەۋىنىڭ نەمەسە وتباسىنىڭ الەۋمەتتىك جاعدايىنا بايلانىستى «جات ەلەمەنت» رەتىندە تانىلىپ، سايلاۋ قۇقىعىنان ايىرىلىپ، نكۆد باقىلاۋىنا الىنعان.
تىزىمدە جاسى ۇشكە، ەكىگە، ءتىپتى بىرگە تولعان بالالاردىڭ اتى-ءجونىنىڭ بەرىلۋى قۋعىن-سۇرگىننىڭ ءبىر اداممەن شەكتەلمەگەنىن كورسەتەدى. اكەسى تۇتقىندالعان نەمەسە مال-مۇلكى تاركىلەنگەن وتباسى اسىراۋشىسىنان، باسپاناسىنان جانە كۇنكورىس كوزىنەن ايىرىلدى. سوندىقتان ساياسي جازانىڭ زاردابىن نارەستەدەن قارتقا دەيىن بۇكىل اۋلەت تارتتى.
قىلمىستىق باپتاردىڭ جازالاۋ قۇرالىنا اينالۋى
قۇجاتتا نەگىزىنەن ەكى قۇقىقتىق ايىپتاۋ باعىتى بايقالادى:
– قىلمىستىق كودەكستىڭ 58-بابى جانە ونىڭ 58-10-بولىگى – كەڭەس وكىمەتىنە قارسى ارەكەت، ۇگىت نەمەسە ناسيحات جۇرگىزۋ؛
– قىلمىستىق كودەكستىڭ 61-بابى – مەملەكەتتىك مىندەتتەر مەن دايىنداۋ جوسپارىن ورىنداماۋعا بايلانىستى قولدانىلعان ايىپ.
باپتاردىڭ جانىندا كوبىنە ناقتى دالەلدەر كورسەتىلمەگەن. ونىڭ ورنىنا «ۇگىتشى»، «كوتەرىلىسكە قاتىسۋشى»، «بيلىككە قارسى»، «باي»، «جات ەلەمەنت» دەگەن قىسقا انىقتامالار بەرىلگەن.
بۇل ىستەردە قۇقىقتىق باعا مەن ساياسي تاپسىرىستىڭ اراسى اجىراتىلماي قالعان. ەكونوميكالىق قيىندىق، الەۋمەتتىك شىعۋ تەگى جانە بيلىككە نارازىلىق قىلمىستىق ارەكەتپەن تەڭەستىرىلگەن. سونىڭ سالدارىنان سوت پەن تەرگەۋ ادىلەتتىلىكتى انىقتايتىن ينستيتۋتتان ساياسي ناۋقاندى جۇزەگە اسىراتىن قۇرالعا اينالدى.
قۇجاتتاعى قايشىلىقتار نەنى بىلدىرەدى؟
قۇجاتتا بىرنەشە انىق قايشىلىق بار. كەيبىر ادامداردىڭ تۋعان جىلى مەن جاسى سايكەس كەلمەيدى. مىسالى، 1920 جىلى تۋعان ادام 46 نەمەسە 56 جاستا دەپ جازىلعان. كەيبىر ەسىمدەر بۇرمالانعان، الەۋمەتتىك جاعدايى تۇسىنىكسىز بەرىلگەن، ال بىرقاتار سوزدەر مۇلدە وقىلمايدى.
مۇنداي قاتەلەردى جاي عانا تەحنيكالىق كەمشىلىك دەپ قابىلداۋعا بولمايدى. ولار تىزىمدەردىڭ اسىعىس جاسالعانىن، مالىمەتتەردىڭ ءۇستىرت تەكسەرىلگەنىن نەمەسە قۇجاتتى كەيىن كوشىرۋ بارىسىندا بۇرمالانعانىن كورسەتۋى مۇمكىن. ەڭ ماڭىزدىسى – ادامنىڭ تاعدىرى شەشىلگەن قۇجاتتاردىڭ وزىندە ناقتى دەرەككە جەتكىلىكتى ءمان بەرىلمەگەن.
الايدا قاتە جازىلعان جاس نەمەسە ەسىم ادامنىڭ قۋدالانباعانىن بىلدىرمەيدى. كەرىسىنشە، جازالاۋ جۇيەسىندە جەكە تۇلعانىڭ ناقتى ءومىربايانىنان گورى وعان تاعىلعان الەۋمەتتىك-ساياسي تاڭبا ماڭىزدى بولعانىن اڭعارتادى.
سونىمەن بىرگە بۇل ءتىزىم سوت ۇكىمدەرىنىڭ تولىق جيناعى ەمەس. وندا ايىپ تاعىلعاندارمەن قاتار تەكسەرىلگەن، ەسەپكە الىنعان، بوساتىلعان نەمەسە ۇيىندە جۇرگەن ادامدار دا كەزدەسەدى. سوندىقتان ءار ادامنىڭ تۇپكىلىكتى تاعدىرىن انىقتاۋ ءۇشىن ونىڭ جەكە تەرگەۋ ءىسىن، سوت ۇكىمىن جانە كەيىنگى اقتاۋ قۇجاتتارىن بولەك زەرتتەۋ قاجەت.
قازاق بالاسىنىڭ باسىنا تۇسكەن ناۋبەتتىڭ اقيقاتى
بۇل ارحيۆتىك تىزىمنەن كورىنەتىن ەڭ ۇلكەن اقيقات – قۋعىن-سۇرگىن تەك بەلگىلى ساياسي قايراتكەرلەرگە باعىتتالعان جوق. ونىڭ قۇرباندارى قاتارىندا مالشى، كەدەي، ورتا شارۋا، باي، بي، مولدا، باتىراق، ايەلدەر مەن قارتتار بولدى. كەي ادامدار ناقتى ارەكەتى ءۇشىن ەمەس، الەۋمەتتىك تەگى، تۋىستىق ورتاسى، ءداستۇرلى بەدەلى نەمەسە بيلىككە ۇناماعان پىكىرى ءۇشىن قۋدالاندى.
قازاق بالاسىنىڭ باسىنا تۇسكەن ناۋبەت بىرنەشە باعىتتا قاتار ءجۇردى:
– مال-مۇلكىنەن ايىرىلدى؛
– ءداستۇرلى شارۋاشىلىق جۇيەسى بۇزىلدى؛
– ەركىن كوشىپ-قونۋ مۇمكىندىگى شەكتەلدى؛
– سايلاۋ جانە ازاماتتىق قۇقىقتارىنان ايىرىلدى؛
– كولحوزعا كۇشتەپ ەنگىزىلدى؛
– كوتەرىلىسكە قاتىسۋشى نەمەسە ۇگىتشى رەتىندە ايىپتالدى؛
– تۇرمەگە قامالدى، جەر اۋدارىلدى نەمەسە ءولىم جازاسىنا كەسىلدى؛
– ونىڭ وتباسى دا «سەنىمسىز» ادامدار قاتارىنا قوسىلدى.
№ 20 اۋىلدىڭ قۇجاتىندا ءار ادامنىڭ وتباسى مۇشەلەرى تۇگەلدەي كورسەتىلگەن. بۇل قۋعىن-سۇرگىننىڭ تەك تۇتقىندالعان ادامعا ەمەس، ونىڭ بۇكىل شاڭىراعىنا تۇسكەنىن دالەلدەيدى. اكەدەن ايىرىلعان بالا، كۇيەۋىنەن ايىرىلعان ايەل، مالىنان ايىرىلعان وتباسى اشتىققا، بوسقىندىققا جانە الەۋمەتتىك شەتتەتىلۋگە دۋشار بولدى. قۇجاتتاعى ءۇش جاسار، ەكى جاسار، ءتىپتى نارەستە بالالاردىڭ اتى سول وتباسىلىق قاسىرەتتىڭ ءۇنسىز كۋاگەرىندەي كورىنەدى.
بۇل ادامداردىڭ بارلىعىن بىردەي «مەملەكەت جاۋى» دەپ باعالاۋ تاريحي اقيقاتقا سايكەس كەلمەيدى. قۇجاتتاعى ايىپتاردىڭ ەداۋىر بولىگى ولاردىڭ قىلمىسكەر بولعانىن ەمەس، كۇشتەپ جۇرگىزىلگەن ساياساتقا بەيىمدەلە الماعانىن نەمەسە وعان قارسىلىق تانىتقانىن كورسەتەدى. مالىن، وتباسىن، سەنىمىن جانە قالىپتاسقان تىرشىلىگىن قورعاۋعا ۇمتىلعان ادام كەڭەستىك جۇيە ءۇشىن ساياسي قارسىلاسقا اينالدى.
№ 20 اۋىل تۇرعىندارى تۋرالى ارحيۆتىك قۇجات كەڭەستىك قۋعىن-سۇرگىننىڭ جۇيەلى سيپاتىن اشادى. جازالاۋ ادامنىڭ ناقتى قىلمىسىنان بۇرىن ونىڭ الەۋمەتتىك تەگىنە، داۋلەتىنە، كاسىبىنە، ءدىني سەنىمىنە، تۋىستىق بايلانىسىنا جانە مەملەكەتتىك ناۋقاندارعا كوزقاراسىنا نەگىزدەلگەن.
الدىمەن حالىق باي، بي، مولدا، كۋلاك، جات ەلەمەنت دەگەن توپتارعا ءبولىندى. ودان كەيىن ولاردىڭ سايلاۋ جانە ازاماتتىق قۇقىقتارى شەكتەلدى. مال-مۇلكى تاركىلەنىپ، شارۋاشىلىعى كۇيرەدى. كولحوزعا كىرۋدەن نەمەسە شامادان تىس جوسپاردى ورىنداۋدان باس تارتقاندار ساياسي قىلمىسكەر سانالدى. قارسىلىق بىلدىرگەندەر كوتەرىلىسشى، ال ءوز ويىن ايتقاندار كەڭەس وكىمەتىنە قارسى ۇگىتشى اتاندى.
وسى قۇجاتتاعى ەسىمدەر جاي ستاتيستيكا ەمەس. ءار ەسىمنىڭ ارتىندا بۇزىلعان ءبىر شاڭىراق، جەتىم قالعان بالا، تىرشىلىك كوزىنەن ايىرىلعان وتباسى جانە تۋعان جەرىنەن اجىراعان ادام تاعدىرى تۇر. قازاق دالاسىنداعى قۋعىن-سۇرگىننىڭ اقيقاتى دا وسىندا: تۇتاس حالىقتىڭ ءداستۇرلى تىرشىلىگى كۇشپەن وزگەرتىلىپ، سول وزگەرىسكە كونبەگەن نەمەسە كۇدىككە ىلىككەن مىڭداعان ادام قىلمىسكەر رەتىندە جازالاندى.
سوندىقتان بۇل تىزىمگە ايىپتالعان ادامداردىڭ ەسەبى رەتىندە عانا ەمەس، قازاق قوعامىنىڭ باسىنا تۇسكەن الەۋمەتتىك، رۋحاني جانە دەموگرافيالىق ناۋبەتتى دالەلدەيتىن تاريحي كۋالىك رەتىندە قاراۋ قاجەت.
قاجەت انداس،
« Q-Andas» اقپارات اگەنتتىگى.

№ 20 اۋىل قۇجاتتارى:
1. تەگى، اتى، اكەسىنىڭ اتى: باسىبەكوۆ اۋباي
تۋعان جىلى – 1880، جاسى – 56-دا.
وتباسى قۇرامى:
ايەلى – جوق.
ۇلى قوجان – 23 جاستا.
كەلىنى قاليما – 21 جاستا.
قازاق ءبيى.
قازان قاۋلىسى بويىنشا سايلاۋ قۇقىعىنان ايىرىلعان.
مال شارۋاشىلىعىمەن اينالىسقان.
اسكەردە قىزمەت ەتپەگەن.
وتباسى مۇشەلەرىنىڭ اراسىندا اسكەردە بولعاندار جوق.
قك-ءنىڭ 61-بابى بويىنشا سوتقا تارتىلعان.
استىق دايىنداۋعا قارسى ۇگىت جۇرگىزگەن.
ۇجىمداستىرىلعان.
1931 جىلعى 14 شىلدە.
تەرگەۋشى تەكسەرگەن.
قىلمىستىق تەرگەۋ.
2. تەگى، اتى، اكەسىنىڭ اتى: بامەرحان اسقاربەك
1881 جىلى تۋعان، № 20 اۋىل.
وتباسى قۇرامى:
ايەلى قاليما – 42 جاستا.
قىزى رىسقانشا – 12 جاستا.
ۇلى كارىم – 3 جاستا.
قازاق ءبيى.
قازان قاۋلىسى بويىنشا سايلاۋ قۇقىعىنان ايىرىلعان.
مال شارۋاشىلىعىمەن اينالىسقان.
اسكەردە قىزمەت ەتپەگەن.
وتباسى مۇشەلەرىنىڭ اراسىندا اسكەردە بولعاندار جوق.
قك-ءنىڭ 61-بابى بويىنشا سوتقا تارتىلعان.
استىق دايىنداۋعا قارسى ۇگىت جۇرگىزگەن.
ۇجىمداستىرىلعان.
1931 جىلعى 14 شىلدە.
تەرگەۋشى تەكسەرگەن.
قىلمىستىق تەرگەۋ.
3. تەگى، اتى، اكەسىنىڭ اتى: اۋسباەۆ يناسباي
1882 جىلى تۋعان.
وتباسى قۇرامى:
ايەلى ايشا – 31 جاستا.
ۇلى قازىبەك – 9 جاستا.
قازاق ءبيى.
سايلاۋ قۇقىعىنان ايىرىلعان.
مالشى.
اسكەردە قىزمەت ەتپەگەن.
وتباسى مۇشەلەرىنىڭ اراسىندا اسكەردە بولعاندار جوق.
1930 جىلعى 5 تامىزدا قك-ءنىڭ 58-10-بابىنىڭ 1-بولىگى بويىنشا وگپۋ تۇتقىنداعان.
كوتەرىلىستىڭ بەلسەندى قاتىسۋشىسى.
قولى: زاموتكوۆسكيي.
وگپۋ قىزمەتكەرى ماكاروۆ تۇتقىنداپ، وقشاۋلاعان.
4. تەگى، اتى، اكەسىنىڭ اتى: تۇركمەنوۆ راگتەم
1882 جىلى تۋعان، اۋىل 1/520.
وتباسى قۇرامى:
بولجام بويىنشا ايەلى مارزوگۇل – 41 جاستا.
قىزدارى: ماحابات – 33 جاستا، فاتيما – 20 جاستا.
ۇلى قادىرالين (؟) – 36 جاستا.
قازاق ءبيى.
سايلاۋ قۇقىعىنان ايىرىلعان.
مالشى، «تادج گولوۆا».
اسكەردە قىزمەت ەتپەگەن.
وتباسى مۇشەلەرىنىڭ اراسىندا اسكەردە بولعاندار جوق.
1930 جىلعى 5 تامىزدا قك-ءنىڭ 58-10-بابىنىڭ 1-بولىگى بويىنشا وگپۋ تۇتقىنداعان.
كوتەرىلىسكە قاتىسۋشى.
وگپۋ قىزمەتكەرى ماكاروۆ وقشاۋلاعان.
اۋداندىق وگپۋ تۇتقىنداعان.
5. تەگى، اتى، اكەسىنىڭ اتى: لەشا انيسيموۆيچ وگار
1920 جىلى تۋعان.
1942 جىلعى 20 تامىزدا اۋداندىق اسكەري كوميسساريات اسكەرگە شاقىرعان.
وتباسى قۇرامى:
ايەلى ساۆاشينا – 31 جاستا.
ۇلى كالين – 6 جاستا.
كازاك بولعان.
اتامان.
قىزمەت ەتپەگەن ادام رەتىندە بوساتىلعان.
قونىس اۋدارىلعان نەمەسە باسقا جاققا كەتكەن.
ورىن نەمەسە ءبولىم.
«پۋتينا».
كوتەرىلىسكە قاتىسۋشى.
1942 جىلعى 6 تامىزداعى جاۋاپ الۋ حاتتاماسى.
قولى: ماكاروۆ.
6. تەگى، اتى، اكەسىنىڭ اتى: لەشا انيسيموۆيچ وگار
1920 جىلى تۋعان.
1942 جىلعى 13 تامىزدا اۋداندىق اسكەري كوميسساريات اسكەرگە شاقىرعان.
وتباسى قۇرامى:
ايەلى وكسانكا – 33 جاستا.
ۇلى سەرگەي – 5 جاستا.
قىزى ليۋبا – 3 جاستا.
كازاك بولعان.
اتامان.
وتباسىنىڭ اكەسى رەتىندە اسكەري قىزمەتتەن بوساتىلعان.
… جەرگە قونىس اۋدارىلعان.
تۇراتىن جەرى: وپپۋ 58210، 4/42.
كوتەرىلىسكە قاتىسۋشى.
ماكاروۆ.
7. تەگى، اتى، اكەسىنىڭ اتى: ايداربەكوۆ سۇلتان
بۋريات-موڭعول اكسر-ءى، اگين وكرۋگى، اگينسكايا اۋىلىنىڭ تۋماسى.
1920 جىلى تۋعان.
كەدەي وتباسىنان شىققان.
1930–1931 جىلدارى كۋلاك رەتىندە تاركىلەنگەن.
1939 جىلدان بلكجو مۇشەسى.
قىزمەتتە بولماعان.
وتباسى مۇشەلەرى سوتتالماعان.
1940 جىلعى 5 تامىزدا اگين اۋداندىق نكۆد ءبولىمى تۇتقىنداعان.
تاعىلعان ايىپتار:
ۇجىمداستىرۋعا قارسى ۇگىت جۇرگىزگەن.
ناۋرىز ايىنداعى داتسان كوتەرىلىسىنە قاتىسقان.
اۋىل تۇرعىندارىنىڭ اراسىندا كەڭەس وكىمەتىنە قارسى ۇگىت جۇرگىزگەن.
استىق دايىنداۋ ناۋقانىنا قارسى شىققان.
№ 312 قىلمىستىق ءىس.
تەرگەۋشى تەكسەرگەن – قولى: زۋبريلوۆ.
1940 جىلعى 5 تامىزدا سوتتالعان.
ۋاكىلەتتى قىزمەتكەردىڭ قولى: ماحاروۆ.
8. تەگى، اتى، اكەسىنىڭ اتى: ميحايل كارپيلوۆيچ
بۋريات-موڭعول اكسر-ءى، اگين وكرۋگى، اگينسكايا اۋىلىنىڭ تۋماسى.
1920 جىلى تۋعان.
كەدەي وتباسى.
1930 جىلى – 6 / 1931 جىلى كۋلاك رەتىندە تاركىلەنگەن.
شاعىن ورتا شارۋا.
1939 جىلدان بلكجو مۇشەسى.
«كازار بايا».
نارەستە.
رەۆوليۋتسيا ءۇشىن.
ايتقان:
اۋىلدا قىزمەت ەتپەگەن.
اۋىلداعى تۇرمەدە وتىرعان وتباسى مۇشەلەرى جوق.
1940 جىلعى 5 تامىزدا اگين اۋداندىق نكۆد ءبولىمى تۇتقىنداعان.
(ودان كەيىنگى قىسقارتىلعان ءسوز تۇسىنىكسىز.)
ناۋرىز ايىنداعى داتسان كوتەرىلىسىنە قاتىسۋشى.
استىق دايىنداۋعا قارسى ۇگىت جۇرگىزگەن.
№ 312 قىلمىستىق ىستەن.
مەملەكەتتىك قاۋىپسىزدىك باس باسقارماسى – ماحاروۆ.
تەرگەۋشى تەكسەرگەن.
(وقىلمايدى) زۋبريلوۆ.
1940 جىلعى 5 تامىزدا سوتتالعان.
9. تەگى، اتى، اكەسىنىڭ اتى: ميتحاد كارپوۆيچ
الماتى وبلىسى، نارىن وكرۋگى، نارىن اۋدانى.
№ 20 اۋىل.
بايعازى كارپوۆيچ.
1928 جىلدان بەرگى ءىس بويىنشا اتىلعان.
وتباسى قۇرامى: ايەلى گالينا – 43 جاستا؛
ۇلى وبرازەتس – 21 جاستا؛
ۇلى احمەتباي – 19 جاستا؛
قىزى ايسين (؟) – 5 جاستا؛
قىزى بيبي – 3 جاستا.
«ۋكازال گال».
سايلاۋ قۇقىعىنان ايىرىلعان.
«ۆىبرالي كارپوۆيچۋ».
اسكەردە قىزمەت ەتپەگەن.
وتباسى مۇشەلەرىنىڭ اراسىندا اسكەردە بولعاندار جوق.
1934 جىلعى 2 جەلتوقساندا تۇتقىندالعان.
(ۆۆ № 42.)
«اكيماتىر» ارەكەتتەرىنىڭ بەلسەندى قاتىسۋشىسى.
كوشىپ-قونۋعا قارسى بولعان.
1928 جىلعى 27 ماۋسىم.
تەرگەۋ توبى تەكسەرگەن.
«ۋچيوت فرۋكتو».
قولى: ماكارەۆ.
10. تەگى، اتى، اكەسىنىڭ اتى: ميتحاد كارپوۆيچ
الماتى وبلىسى، نارىن وكرۋگى، نارىن اۋدانى.
№ 20 اۋىل.
بايعازى كارپوۆيچ.
1928 جىلدان بەرگى ءىس بويىنشا اتىلعان.
وتباسى قۇرامى:
ايەلى گالينا – 43 جاستا؛
ۇلى يبراي – 19 جاستا؛
– [بوس ورىن] –
«ۋكازال گال».
سايلاۋ قۇقىعىنان ايىرىلعان.
«ۆىبرالي ي پودوبرال».
اسكەردە قىزمەت ەتپەگەن.
وتباسى مۇشەلەرىنىڭ اراسىندا اسكەردە بولعاندار جوق.
1934 جىلعى 2 جەلتوقساندا تۇتقىندالعان.
ۆۆ № 42.
«اكيماتىر» ارەكەتتەرىنىڭ بەلسەندى قاتىسۋشىسى.
كوشىپ-قونۋعا قارسى بولعان.
1928 جىلعى 27 ماۋسىم.
تەرگەۋ توبى تەكسەرگەن.
«ۋچيوت فرۋكتو».
قولى: ماكارەۆ.
11. تەگى، اتى، اكەسىنىڭ اتى: ماعزۇمعالي سەيىلباي
1899 جىلى № 20 اۋىلدا تۋعان.
وتباسى قۇرامى:
اعاسى نۇرعاليەۆ – 28 جاستا.
شابداريما – 71 جاستا.
ۇلى دجاندار – 5 جاستا.
– قازىم (؟) – 3 جاستا.
قازاق بولعان.
سايلاۋ قۇقىعىنان ايىرىلعان.
مالشى.
اسكەردە قىزمەت ەتپەگەن.
وتباسى مۇشەلەرىنىڭ اراسىندا اسكەردە بولعاندار جوق.
1932 جىلعى 2 ساۋىردە تۇتقىندالعان. ۆۆ № 47.
كوتەرىلىستەرگە قاتىسقان، كولحوز دايىندىعىنا قارسى ۇگىت جۇرگىزگەن.
VII – ۋاكىلەتتى قىزمەتكەر ماكاروۆ.
31/IV.
تەرگەۋ توبى تەكسەرگەن.
توپتىڭ ۋاكىلەتتى قىزمەتكەرى.
اقتوبە اۋداندىق اتقارۋ كوميتەتى.
12. تەگى، اتى، اكەسىنىڭ اتى: جۇماعاليەۆ مىرزا ءالي
1906 جىلى № 20 اۋىلدا تۋعان.
وتباسى قۇرامى:
ايەلى ۋداعان – 23 جاستا.
اناسى رايسا – 68 جاستا.
اعاسى مىرزا ءالي عابدۇل.
– راحيب.
– بالقىش (؟).
– ۇزاققا ءالي (؟) بەك (؟).
قازاق بولعان.
سايلاۋ قۇقىعىنان ايىرىلعان.
مالشى.
اسكەردە قىزمەت ەتپەگەن.
وتباسى مۇشەلەرىنىڭ اراسىندا اسكەردە بولعاندار جوق.
1932 جىلعى 2 ساۋىردە تۇتقىندالعان. ۆۆ № 47.
كولحوزدارعا قارسى ۇگىت جۇرگىزگەن، كولحوزدارعا قارسى كوتەرىلىسكە قاتىسقان.
VII – ۋاكىلەتتى قىزمەتكەر ماكاروۆ.
تەرگەۋ توبى تەكسەرگەن.
توپتىڭ ۋاكىلەتتى قىزمەتكەرى.
13. تەگى، اتى، اكەسىنىڭ اتى: تلەكەشەۆ ىلەكەشەۆ ەسكەندىر
1872 جىلى № 20 اۋىلدا تۋعان.
وتباسى – 6 ادام.
ايەلى نۇرگۇل – 33 جاستا.
ۇلى جەكين – 2 جاستا.
قازاق.
كەدەي.
مال شارۋاشىلىعى بازاسى.
اسكەردە قىزمەت ەتپەگەن.
بۇرىنعى تۇرمىسىندا – كەدەي.
1931 جىلعى 2 شىلدەدە تۇتقىندالعان.
كولحوزعا قارسى قوزعالىستىڭ بەلسەندى قاتىسۋشىسى.
14. تەگى، اتى، اكەسىنىڭ اتى: شەناسىپوۆ بايمىرزا
1888 جىلى № 20 اۋىلدا تۋعان.
وتباسى – 8 ادام.
ايەلى زاينيسا – 40 جاستا.
ءتورت بالاسى:
چاتگايشا – 7 جاستا.
سوتباي – 5 جاستا.
سەيتني – 2 جاستا.
ساحين – 3 جاستا.
قازاق.
كەدەي.
مال شارۋاشىلىعى بازاسى.
اسكەردە قىزمەت ەتپەگەن.
بۇرىنعى تۇرمىسىندا (رەۆوليۋتسياعا دەيىن) – كەدەي.
1931 جىلعى 2 شىلدەدە تۇتقىندالعان.
كوتەرىلىسكە قاتىسقان، كولحوزعا قارسى ۇگىت جۇرگىزگەن.
اۋداندىق سوت سوتتاعان – شاحاروۆ.
15. تەگى، اتى، اكەسىنىڭ اتى: قۇرمانباەۆ كۇلديان ۇلى
1871 جىلى ا اۋىلىندا تۋعان.
وتباسى قۇرامى:
ايەلى زوپديشا – 40 جاستا.
ۇلى زوپيش – 7 جاستا.
ۇلى حاكيم – 5 جاستا.
ءىنىسى باقتۋ – 3 جاستا.
قازاق بايى.
سايلاۋ قۇقىعىنان ايىرىلعان.
«سكاتوباز».
بۇرىن تۇتقىندا بولماعان.
وتباسى مۇشەلەرىنىڭ اراسىندا تۇتقىندا بولعاندار جوق.
قك-ءنىڭ 58-10-بابى بويىنشا 02.VII كۇنى تۇتقىندالعان.
كولحوزدار مەن كەڭەستەرگە قارسى ۇگىت جۇرگىزگەن.
سوتتالعان.
كۋپ الم ەسەبىنە ەنگىزگەن – ماكارەنكو.
16. تەگى، اتى، اكەسىنىڭ اتى: شەمشيبەكوۆ بايمىرزا
1888 جىلى № 20 اۋىلدا تۋعان.
وتباسى قۇرامى:
ايەلى زاميرا – 40 جاستا.
قىزى عايشا – 7 جاستا.
ۇلى قاشىم – 5 جاستا.
ۇلى ساكەن – 3 جاستا.
قازاق بايى.
سايلاۋ قۇقىعىنان ايىرىلعان.
«سكاتوباز».
بۇرىن تۇتقىندا بولماعان.
وتباسى مۇشەلەرىنىڭ اراسىندا تۇتقىندا بولعاندار جوق.
1931 جىلعى 02.VII كۇنى تۇتقىندالعان.
كوتەرىلىسكە قاتىسۋشى، كولحوزعا قارسى ۇگىت جۇرگىزگەن.
سوتتالعان.
كۋپ الم ەسەبىنە ەنگىزگەن ماحاروۆ.
17. تەگى، اتى، اكەسىنىڭ اتى: كۋجاباەۆ قويشانكەي
1861 جىلى № 20 اۋىلدا تۋعان.
وتباسى بار.
ايەلى سابيتگۇل.
قازاق بايى.
قۇقىعىنان ايىرىلعان.
كەتەباەۆ.
اسكەردە قىزمەت ەتپەگەن.
وتباسى مۇشەلەرىنىڭ اراسىندا گۆارديادا بولعاندار جوق.
قك-ءنىڭ 58-بابى بويىنشا وگپۋ تۇتقىنداعان.
قازاقتار اراسىندا كەڭەس وكىمەتىنە قارسى ۇگىت جۇرگىزگەن.
سوتتالعان.
31/V، اكتگ. ماحاروۆ.
تەرگەۋ توبى تەكسەرگەن.
قىلمىستىق توپ.
18. تەگى، اتى، اكەسىنىڭ اتى: شابدەنوۆ بەرعاليبي
اۋىلدا تۋعان – «62 سۋبوتا».
وتباسى بار.
ايەلى ساكيب – 37 جاستا.
ءتورت جاسار ۇلى بار.
قازاق بايى.
قۇقىعىنان ايىرىلعان.
سوقىر.
اسكەردە قىزمەت ەتپەگەن – جالعىز.
«مات بوروبيي».
وتباسى مۇشەلەرىنىڭ اراسىندا گۆارديادا بولعاندار جوق.
قك-ءنىڭ 58.3 جانە 10-باپتارى بويىنشا وگپۋ تۇتقىنداعان.
كوتەرىلىسكە قاتىسقان.
قازاقتار اراسىندا كەڭەس وكىمەتىنە قارسى ۇگىت جۇرگىزگەن.
«وسۋجديون ر. ۆي. وتن.» – ماحاروۆ.
19. تەگى، اتى، اكەسىنىڭ اتى: ساندىباەۆ تۇراتباي
№ 6/20 اۋىلدا تۋعان، 54 جاستا.
وتباسى قۇرامى:
ايەلى ايشا – 33 جاستا؛
ۇلى مەلداي – 15 جاستا؛
ۇلى كامەن – 12 جاستا.
قازاق بايى، «تارتيۆەتس».
سايلاۋ قۇقىعىنان ايىرىلعان.
مال شارۋاشىلىعىمەن اينالىسقان.
اسكەردە قىزمەت ەتپەگەن.
وتباسى مۇشەلەرىنىڭ اراسىندا اسكەردە بولعاندار جوق.
قك-ءنىڭ 58-بابىنىڭ 2-پاراگرافى جانە 10-بابى بويىنشا ورگاندار تۇتقىنداعان.
كوتەرىلىسكە قاتىسقان.
بيلىككە قارسى «انكەتنيك».
اۋداندىق ورگاندار ايىپتاعان – ماكاروۆ.
20. تەگى، اتى، اكەسىنىڭ اتى: يسماعامبەت ۋسيپحان
1910 جىلى تۋعان، № 76 اۋىل.
وتباسى قۇرامى:
ايەلى زەينەپ – 38 جاستا؛
ۇلى باعۋ – 3 جاستا.
قازاق بايى.
سايلاۋ قۇقىعىنان ايىرىلعان.
مال شارۋاشىلىعىمەن اينالىسقان.
اسكەردە قىزمەت ەتپەگەن، اۋىلدا جاۋ رەتىندە تىركەلگەن.
وتباسى مۇشەلەرىنىڭ اراسىندا اسكەردە بولعاندار جوق.
قك-ءنىڭ 58 جانە 10-باپتارى بويىنشا ورگاندار تۇتقىنداعان.
«انكەتنيك»، ۋگرو ورگاندارى تۇتقىنداعان – ماسكەۋ.
جۇمىس ورگاندارى ايىپتاعان – ماكاروۆ.
21. تەگى، اتى، اكەسىنىڭ اتى: بايبۋلاتوۆ ساعيت
1920 جىلى تۋعان، 46 جاستا.
وتباسى قۇرامى:
– ايەلى حاليما – 39 جاستا؛
– ۇلى كاميل – 3 جاستا.
قازاق بايى.
جىلقىلارى بولعان.
مالشى.
اسكەردە قىزمەت ەتپەگەن.
وتباسى مۇشەلەرىنىڭ اراسىندا اسكەردە بولعاندار جوق.
قك-ءنىڭ 58-بابىنىڭ 10-تارماعى بويىنشا ورگاندار تۇتقىنداعان.
قۋعىن-سۇرگىنگە ۇشىراپ، ءولىم جازاسىنا كەسىلگەن.
مۇرتازا.
اۋداندىق ءبولىمنىڭ حاتشىسى ماكاراش.
22. تەگى، اتى، اكەسىنىڭ اتى: مۋحاماديەۆ رايس
1920 جىلى تۋعان، 46 جاستا.
وتباسى قۇرامى:
– ايەلى حاليما – 39 جاستا؛
– ۇلى كاميل – 3 جاستا.
قازاق بايى.
جىلقىلارى بولعان.
مالشى.
اسكەردە قىزمەت ەتپەگەن.
وتباسى مۇشەلەرىنىڭ اراسىندا اسكەردە بولعاندار جوق.
قك-ءنىڭ 58-بابىنىڭ 10-تارماعى بويىنشا ورگاندار تۇتقىنداعان.
شەيلا، سەگىزىنشى ەسەپ جۇرگىزۋشى.
اننايدو كاپيۆكوۆ (؟).
اۋداندىق ءبولىمنىڭ حاتشىسى ماكاروۆ.
23. تەگى، اتى، اكەسىنىڭ اتى: باسيبوزۋك ايداي
1920 جىلى اۋىلدا تۋعان – «چەل.».
وتباسى قۇرامى:
اناسى ايداركو – 70 جاستا؛
ۇلى راحيم – 3 جاستا؛
جيەنى شاريپ – 28 جاستا.
قازاق بايى.
مۇلكى بولعان.
مالشى.
اسكەردە قىزمەت ەتپەگەن.
وتباسى مۇشەلەرىنىڭ اراسىندا اسكەردە بولعاندار جوق.
جوسپاردى ورىنداماعانى ءۇشىن سوتقا تارتىلعان.
كۋلاكتارعا قارسى بەلسەندىرۋشى.
اۋداندىق ءبولىمنىڭ حاتشىسى ماحاروۆ.
24. تەگى، اتى، اكەسىنىڭ اتى: شاكۋباەۆ تولەپبەرگەن
اۋىلدا تۋعان، 54 جاستا.
وتباسى قۇرامى:
ايەلى اياتار – 41 جاستا؛
ەكىنشى ايەلى حاليمسا – 29 جاستا؛
ۇلى كارىم – 1 جاستا.
قازاق بايى.
مۇلكى بولعان.
مالشى.
اسكەردە قىزمەت ەتپەگەن.
وتباسى مۇشەلەرىنىڭ اراسىندا اسكەردە بولعاندار جوق.
دايىنداۋ جوسپارىن ورىنداماعانى ءۇشىن سوتقا تارتىلعان.
مالشىلاردىڭ استىق دايىنداۋىنا قارسى بەلسەندىرۋشى.
25. تەگى، اتى، اكەسىنىڭ اتى: كاپپەتجانوۆ تولەۋبەك
«6/ۆ 20سۋچە» تۋعان، 84 جاستا.
وتباسى قۇرامى – جوق.
قازاق ءبيى.
سايلاۋ قۇقىعىنان ايىرىلعان.
مالشى.
اسكەردە قىزمەت ەتپەگەن.
وتباسى مۇشەلەرىنىڭ اراسىندا اسكەردە بولعاندار جوق.
اۋدارماسى جوق نەمەسە مالىمەت جوق.
ۇجىمداستىرۋعا قارسى ۇگىت جۇرگىزگەن.
وگپۋ ۋاكىلەتتى قىزمەتكەرى ماكاروۆ.
26. تەگى، اتى، اكەسىنىڭ اتى: سۇلتانبەكوۆا ماحتۋما، جەسىر
«6/ۆ 20سۋچە» تۋعان، 84 جاستا.
وتباسى قۇرامى – جوق.
قازاق ءبيى.
سايلاۋ قۇقىعىنان ايىرىلعان.
مالشى.
اسكەردە قىزمەت ەتپەگەن.
وتباسى مۇشەلەرىنىڭ اراسىندا اسكەردە بولعاندار جوق.
ءوز جەرىندە سوتتالماعان.
سايلاۋعا جانە ۇجىمداستىرۋعا قارسى ۇگىت جۇرگىزگەن.
وگپۋ ۋاكىلەتتى قىزمەتكەرى ماكاروۆ.
27. تەگى، اتى، اكەسىنىڭ اتى: [اتى سىزىلىپ تاستالعان]
«6/20س» تۋعان، 84 جاستا.
وتباسى قۇرامى:
قىزى – 13 جاستا.
قازاق ءبيى.
سايلاۋ قۇقىعىنان ايىرىلعان.
مالشى.
اسكەردە قىزمەت ەتپەگەن.
وتباسى مۇشەلەرىنىڭ اراسىندا اسكەردە بولعاندار جوق.
استىق دايىنداۋ جوسپارىن ورىنداماعانى ءۇشىن قك-ءنىڭ 61-بابى بويىنشا تۇتقىندالىپ، سوتتالعان.
ۇجىمداستىرۋعا قارسى ۇگىت جۇرگىزگەن.
وگپۋ ۋاكىلەتتى قىزمەتكەرى ماكاروۆ.
28. تەگى، اتى، اكەسىنىڭ اتى: چيلاتتاليەۆ (؟) ءابىل
1900 جىلى تۋعان، 66 جاستا.
وتباسى قۇرامى:
ايەلى ساليحا – 58 جاستا؛
اناسى گۇلپا – 76 جاستا؛
ۇلى سامارحان – 4 جاستا.
ۇلتى – قازاق.
مۇلكى – بار.
اسكەردە قىزمەت ەتپەگەن.
الەۋمەتتىك تەگى – مالشى.
وتباسى مۇشەلەرىنىڭ اراسىندا اسكەردە بولعاندار جوق.
تۇتقىندالۋى نەمەسە سوتتالۋى: وسب بويىنشا سوتتا كىنالى ەمەس، قۇقىعىنان ايىرىلماعان، «پوەست پشەنا» (؟) 6/V/46.
29. تەگى، اتى، اكەسىنىڭ اتى: كۋتۋشي دوربەك (نەمەسە دورنەك)
1920 جىلى تۋعان، 56 جاستا.
وتباسى قۇرامى:
ايەلى كاليمان – 56 جاستا؛
ۇلى گازيلباس – 22 جاستا؛
كەلىنى ايشا – 19 جاستا.
ۇلتى – قازاق.
مۇلكى – بار.
كاسىبى – مالشى.
اسكەردە قىزمەت ەتپەگەن.
وتباسى مۇشەلەرىنىڭ اراسىندا اسكەردە بولعاندار جوق.
تۇتقىندالۋى نەمەسە سوتتالۋى: 1952 جىلعى 5 تامىزدا قك-ءنىڭ 58-10-بابىنىڭ 1-بولىگى بويىنشا ورگاندار تۇتقىنداعان.
30. تەگى، اتى، اكەسىنىڭ اتى: يۋسۋپوۆيچ بەكاس
1867 جىلى تۋعان.
وتباسى قۇرامى:
ايەلى مايسا – 45 جاستا؛
ۇلى يرسالام – 18 جاستا.
قازاق بايى.
مولدا.
اسكەردە قىزمەت ەتپەگەن.
وتباسى مۇشەلەرىنىڭ اراسىندا «ۆراچي» بولعاندار جوق.
سوتقا تارتىلعان.
1930 جىلدارى اۋىرعان، قازىر ۇيىندە.
بەلسەندى كومەكشى بولعان.
1942 جىلعى 5 مامىردا اۋداندىق ءبولىم تەكسەرگەن – ماحمۋد.
31. تەگى، اتى، اكەسىنىڭ اتى: يۋسۋپوۆيچ مۇرتاز
1903 جىلى تۋعان.
وتباسى قۇرامى:
ايەلى دجاميلا – 28 جاستا؛
اناسى شاحنوسا – 65 جاستا؛
ۇلى بۋرحون – 2 جاستا.
قازاق بايى.
مولدا.
«ساراي».
اسكەردە قىزمەت ەتپەگەن.
وتباسى مۇشەلەرىنىڭ اراسىندا اسكەردە بولعاندار جوق.
سوتقا تارتىلعان.
باسماشىلار قوزعالىسىنا قاتىسقان.
1942 جىلعى 5 مامىردا اۋداندىق ءبولىم تەكسەرگەن – ماحمۋد.
32. تەگى، اتى، اكەسىنىڭ اتى: باگجيگۋلوۆ سىرتامباەۆ
1882 جىلى № 5 اۋىلدا تۋعان.
وتباسى قۇرامى:
ايەلى ونىمەن بىرگە قاتىسقان.
ۇلى حاسەن – 7 جاستا.
قىزى فاينا – 5 جاستا.
قازاق بايى.
مەشان.
مالشى.
جات پيعىلدى ەلەمەنت.
«سەمەينىي سوستاۆ نەت».
جاۋاپقا تارتىلماعان – 90 جاستا.
ءىرى باي.
اقسۋەك اۋداندىق ءبولىمى – ماحمۋت.
33. تەگى، اتى، اكەسىنىڭ اتى: ولياسانباەۆا بييسەي، جەسىر
№ 61 اۋىلدا تۋعان.
وتباسى قۇرامى: ۇلى حاسكيا – 3 جاستا.
قازاق بايى.
مەشان.
مالشى.
تۇتقىندالعان، بىراق ايىپ تاعىلماعان.
«سەمەيستۆا سرەدي نەت».
قك-ءنىڭ 58/10-بابى بويىنشا سوتتالعان.
«كارتوچكي، نا چەم نە زاچەرپ.»
پومەشيك رەتىندە.
1941 جىلعى 18 اقپاندا قك-ءنىڭ 58/1-بابى بويىنشا تۇتقىندالعان.
ماشكار (؟) ەڭبەكپەن بوساتىلعان.
ۋاكىلەتتى قىزمەتكەردىڭ قولى.
اقسۋەك اۋداندىق ءبولىمى.
34. تەگى، اتى، اكەسىنىڭ اتى: جۇمابەكوۆ مىرزا
جاسى – 52–53-تە.
وتباسى قۇرامى:
ايەلى ساليحا – 53 جاستا؛
قىزى نۋرينا.
قازاق بايى، ەكى رەت بي بولعان قىرعىز.
سايلاۋ قۇقىعىنان ايىرىلعان، كۋلاك رەتىندە تاركىلەنگەن.
مالشى.
اق اسكەر قۇرامىندا قىزمەت ەتكەن.
وتباسى مۇشەلەرىنىڭ اراسىندا اسكەردە بولعاندار جوق.
ازىق-تۇلىك دايىنداۋ جوسپارىن ورىنداماعانى ءۇشىن تۇتقىندالىپ، سوتقا تارتىلعان.
35. تەگى، اتى، اكەسىنىڭ اتى: بۋتەكەنوۆ سادىبەك
1860 جىلى تۋعان.
وتباسى قۇرامى:
ايەلى ساليحا – 25 جاستا.
قازاق كەدەيى.
سايلاۋ قۇقىعىنان ايىرىلعان. مالشى. اق اسكەر قۇرامىندا قىزمەت ەتپەگەن.
وتباسى مۇشەلەرىنىڭ اراسىندا اسكەردە بولعاندار تىركەلمەگەن.
ازىق-تۇلىك دايىنداۋ جوسپارىن ورىنداماعانى ءۇشىن تۇتقىندالىپ، سوتقا تارتىلعان.
36. تەگى، اتى، اكەسىنىڭ اتى: ايتباەۆ وسپان
جاسى – 47-دە.
وتباسى قۇرامى:
ايەلى ساۋلە – 30 جاستا؛
قىزى زەينەپ – 3 جاستا.
قازاق بايى. سايلاۋ قۇقىعىنان ايىرىلعان. مالشى. اق اسكەر قۇرامىندا قىزمەت ەتپەگەن. وتباسى مۇشەلەرىنىڭ اراسىندا اسكەردە بولعاندار جوق. سوتتالماعان.
كۋلاك رەتىندە تاركىلەۋگە ۇشىراعان.
37. تەگى، اتى، اكەسىنىڭ اتى: مۋرزين قاسىمحان
1872 جىلدان بەرى اۋىلدا تۇرادى.
وتباسى قۇرامى:
ايەلى – 41 جاستا.
قازاق، ورتا شارۋا.
سايلاۋ قۇقىعىنان ايىرىلماعان. ومارحان، قاسىمجان. بوساتىلعان.
اۋىلدىق كەڭەس تەكسەرگەن.ارحيۆتىك ەسەپ. 1937 جىل.
38. تەگى، اتى، اكەسىنىڭ اتى: مۋرزين قاسىمجان
اقمولا اۋىلدىق كەڭەسىنىڭ مۇشەسى، № 20 اۋىل.
1892 جىل.
1892 جىلدان بەرى اۋىلدا تۇرادى.
وتباسى قۇرامى:
ايەلى ساۋلە – 31 جاستا.
اسكەري مىندەتتەن بوساتىلعان.
قازاق كەدەيى.
سايلاۋ قۇقىعىنان ايىرىلماعان. مالشى. جاۋاپقا تارتىلماعان. ماكاننىڭ قولى.
اۋىلدىق كەڭەس تەكسەرگەن.
ارحيۆتىك ەسەپ.
39. تەگى، اتى، اكەسىنىڭ اتى: تاتانوۆا توكۋبا
25 جاستا، 1915 جىلى تۋعان.
وتباسى قۇرامى:
كۇيەۋى تاتانين – 32 جاستا؛
ۇلى تاتانين – 10 جاستا؛
قىزى تاتانين – 3 جاستا؛
قىزى تاتانين – نارەستە.
تاشكەنتتە – 16 جىل.
قازاق. مالشى. الەۋمەتتىك جات ەلەمەنت رەتىندە سايلاۋ قۇقىعىنان ايىرىلعان. اسكەردە قىزمەت ەتپەگەن. وتباسى مۇشەلەرىنىڭ اراسىندا كرا قۇرامىندا بولعاندار جوق.
نكۆد ورگاندارى تۇتقىنداعان.
بايلار تابىنان شىققان دەپ ايىپتالعان.
تاجىريبەلى شارۋاشىلىق يەسى، كولحوزدا جۇمىس ىستەگەن.
تەرگەۋشى تەكسەرگەن.
قولى: ماحاشەۆ.
قىلمىستىق تەرگەۋ.
40. تەگى، اتى، اكەسىنىڭ اتى: نۋراليەۆ سۇلەيمەن
شىعۋعا بەرىلگەن رۇقسات – 1937 جىل.
وتباسى قۇرامى:
ايەلى كاماليا – 38 جاستا؛
ۇلى قاسىمجان – 20 جاستا؛
ۇلى مۇحامەدجان – 15 جاستا؛
قىزى كۇلاش – 8 جاستا؛
قىزى روزا – 6 جاستا.
قازاق. مالشى.
نكۆد ورگاندارى تۇتقىنداعان. بايلار تابىنان شىققان. كرا قۇرامىنا قاتىسپاعان.
باي تۇقىمىنان شىققان دەپ ايىپتالعان.
تاجىريبەلى شارۋاشىلىق يەسى – كاماليا.
تەرگەۋشىنىڭ قولى: ماحاشەۆ.
41. تەگى، اتى، اكەسىنىڭ اتى: تۋلەەۆ ەشەنبەك
1904 جىلى № 1 اۋىلدا تۋعان.
وتباسى جوق.
قازاق، مالشى.
قاناۋشى رەتىندە سايلاۋ قۇقىعىنان ايىرىلعان.
اسكەردە قىزمەت ەتپەگەن.
تەرگەۋ ورگاندارى تۇتقىنداعان.
سوت شەشىمى بويىنشا بەس جىلعا باس بوستاندىعىنان ايىرىلعان.
قازىرگى ۋاقىتتا ورنالاسقان جەرى – ۇيىندە.
استىق دايىنداۋ جونىندەگى مىندەتتەمەلەردى ورىنداعان.
30/V. وگپۋ ۋاكىلەتتى قىزمەتكەرى ماحاشەۆ.
42. تەگى، اتى، اكەسىنىڭ اتى: امانباي ۋالەت
1897 جىلى تۋعان.
وتباسى قۇرامى – جوق.
قازاق، مالشى. سايلاۋ قۇقىعىنان ايىرىلعان. اسكەردە قىزمەت ەتپەگەن.
تەرگەۋ ورگاندارى تۇتقىنداعان.
تەرگەۋ قىزمەتكەرلەرىنىڭ ءبىرى تۇتقىنداعان.
جاۋاپقا تارتىلماعان. ۇيىندە تۇرادى.
وتباسىلىق جاعدايى – بويداق.
اتى-ءجونى: امانباي ۋالەت.
30/V. وگپۋ قىزمەتكەرى ماحاشەۆ.
ماتەريالدارى راسىمدەلگەن.
43. تەگى، اتى، اكەسىنىڭ اتى: فاشانوۆ ۆاسەن
1863 جىلى تۋعان، № 20 اۋىل.
وتباسى بار.
جاۋاپ الىنباعان.
قازاق، كەدەي. سايلاۋ قۇقىعىنان ايىرىلماعان. كەدەي كۇيىندە قالعان. جالدامالى قىزمەتتە جوق. وتباسى مۇشەلەرىنىڭ اراسىندا سوتتالعان قۇرامىندا بولعاندار جوق.
جاۋاپقا تارتىلمايدى.
قاجى، ورازا ۇستاعان.
ەسەپتەن شىعارىلعان.
تەرگەۋ توبى تەكسەرگەن.
44. تەگى، اتى، اكەسىنىڭ اتى: تلەۋكانوۆ ابىلمەڭگە
1903 جىلى تۋعان.
وتباسى بار.
ايەلى – ەكەۋجا، تانىلماعان.
قازاق، باتىراق. سايلاۋ قۇقىعىنان ايىرىلعان. جالدامالى قىزمەتتە جوق.
وتباسى مۇشەلەرىنىڭ اراسىندا «ورد.» قۇرامىندا بولعاندار جوق.
باتىراق.
ۇيىمداسپاعان.
«پۋنكت اكتوۆالسيا» – قۇجات ۇسىنعان.
«ك-اۋەزوۆسكايا» پۋنكتىنە جۇگىنگەن.
ەسەپتەن شىعارىلعان.
تەرگەۋ توبى تەكسەرگەن.
45. تەگى، اتى، اكەسىنىڭ اتى: يۋسۋپوۆ اۋباكىر
1891 جىلى قازاقستاندا تۋعان.
وتباسى قۇرامى:
ايەلى كاليمان – 55 جاستا؛
ۇلى قاسىم – 16 جاستا؛
قىزى ءاليا – 7 جاستا.
قازاق، باي.
سايلاۋ قۇقىعىنان ايىرىلماعان.
«يموتۆود».
جالدامالى قىزمەتتە جوق.
وتباسى مۇشەلەرىنىڭ اراسىندا «ورد.» قۇرامىندا بولعاندار جوق.
سوتتالماعان، ۇيىندە.
بي.
ەسەپتەن شىعارىلعان.
تەرگەۋ توبى تەكسەرگەن.

دەرەككوز: جەتىسۋ وبلىسى، اقسۋ اۋداندىق
مەملەكەتتىك ارحيۆىنەن الىندى.

0 0 votes
Рейтинг статьи
Post Views: 14
Талдықорғандағы көне кинотеатрлар
قاجەت دەرەك

تالدىقورعانداعى كونە كينوتەاترلار

October 5, 2026
Қала кинотеатрлары қалай өзгерді?
قاجەت دەرەك

قالا كينوتەاترلارى قالاي وزگەردى؟

September 24, 2026
قاجەت دەرەك: ءبىر كوشە، ءبىر تاريح
قاجەت دەرەك

قاجەت دەرەك: ءبىر كوشە، ءبىر تاريح

September 6, 2026
Бүйен-Ақсу көтерілісінің жетекшілері кім?
قاجەت دەرەك

بۇيەن-اقسۋ كوتەرىلىسىنىڭ جەتەكشىلەرى كىم؟

August 31, 2026
Бұл қай Ерденбаев?
قاجەت دەرەك

بۇل قاي ەردەنباەۆ؟

August 31, 2026
Ақсу ауданынан байлар қатарында жатқызылып тергелген, сайлану құқығынан айырылғандар (1931 жыл)
قاجەت دەرەك

اقسۋ اۋدانىنان بايلار قاتارىندا جاتقىزىلىپ تەرگەلگەن، سايلانۋ قۇقىعىنان ايىرىلعاندار (1931 جىل)

August 31, 2026
Subscribe
Login
Notify of
guest
guest
1 Комментарий
Oldest
Newest Most Voted
Inline Feedbacks
View all comments
trackback
45 судеб — Q-Andas
16 days ago

[…] Qazaq توتە جازۋ Русский […]

0
Reply
ӨЛКЕ ШЕЖІРЕСІН СӨЙЛЕТКЕН ҚАЛАМГЕР

ولكە شەجىرەسىن سويلەتكەن قالامگەر

November 9, 2026

«Бекзат өмір»: өнерге арналған еңбек

«بەكزات ءومىر»: ونەرگە ارنالعان ەڭبەك

November 7, 2026

Өлке тарихы ұрпаққа аманат

ولكە تاريحى ۇرپاققا امانات

October 23, 2026

ЖАҢА ҚАҒИДА?  «Әлеуметтік кәсіпкерлерге жаңа талаптар түсіндірілді»

جاڭا قاعيدا: «الەۋمەتتىك كاسىپكەرلەرگە جاڭا تالاپتار ءتۇسىندىرىلدى»

October 13, 2026

Жұмыспен қамту тәртібінде не өзгерді?

جۇمىسپەن قامتۋ تارتىبىندە نە وزگەردى؟

October 12, 2026

Ақпараттық агенттігі

Меншік иесі: “Жетісу” өлкетанушылар орталығы” қоғамдық бірлестігі
Қазақстан Республикасы, Жетісу облысы, Талдықорған қаласы “Болашақ” шағын ауданы, 12-27

Q-Andas желілік басылымы Қазақстан Республикасы Ақпарат және коммуникация министрлігі Ақпарат комитетінде 2025 жылғы 19 наурызда тіркеліп, № KZ21VPY00115275 куәлігі берілген.

Сайт материалын пайдалану үшін редакция келісімі керек және гиперсілтеме жасау міндетті.

Тел: 8 747 706 1382
email: andas_kazhet@mail.ru

qandas.kz © 2026. Барлық авторлық құқық заңмен қорғалған.

  • tjتوتە جازۋ
    • kz Қазақ
    • qz Qazaq
    • tj توتە جازۋ
    • ru Русский
    • en English
  • باستى بەت
  • ولكەتانۋ
    • ءبىلىم
    • دەنساۋلىق
    • سپورت
    • قۋعىن-سۇرگىن
    • تۇلعا تانۋ
    • قورشاعان ورتا
    • حالىق جادى
    • مادەنيەت
    • جەتىسۋ جارتاس سۋرەتتەرى
    • جەتىسۋدىڭ اسيەتتى جەرلەر
    • ادەبيەت
    • شالعاي اۋىل
    • تۋريزم
      • تاريح
    • ەلتانۋ
    • كوشى-قون
    • تۋرنير
  • ارنايى جوبالار
    • بايقاۋ
    • كورمەلەر
    • كونفەرەنتسيا
    • گرانت
    • ەكسپەديتسيالار
  • مۇراعات
    • انداس وماراقىن ىزىمەن
    • اۋەسحان ماجايدىڭ جادىگەرلەرى
    • بەينەفيلم
    • حاتكەرلىك
    • گالەرەيا
  • ءبىز تۋرالى
    • ارىپتەستەر
    • بايلانىس
    • سايت اكىمشىلىگى
    • PDF-مۇراعات

© 2025 qandas.kz

wpDiscuz