Q-Andas
No Result
View All Result
  • Basty bet
  • Ólketaný
    • Bılım
    • Densaulyq
    • Sport
    • Mádenıet
    • Eltaný
    • Qorshaǵan orta
    • Kóshi-qon
    • Ädiebet
    • Qýǵyn-súrgin
    • Şalǵai auyl
    • jartas sýretteri
    • Halyq jady
    • Tarih
    • Tulǵataný
    • Turizm
    • Jetisýdyń asıetti jerler
  • Arnaıy jobalar
    • Ekspedısııalar
    • Grant
    • Konferensııa
    • Kórmeler
    • Týrnır
  • Muraǵat
    • Andas Omaraqyn izimen
    • Aýeshan Majaıdyń jádigerleri
    • Beınefılm
    • GalereIA
    • Hatkerlik
  • Biz týraly
    • Áriptester
    • Baılanys
    • Saıt ákimshiligi
    • PDF-mūraǵat
kz Қазақ qz Qazaq tj توتە جازۋ ru Русский en English
Q-Andas
  • Basty bet
  • Ólketaný
    • Bılım
    • Densaulyq
    • Sport
    • Mádenıet
    • Eltaný
    • Qorshaǵan orta
    • Kóshi-qon
    • Ädiebet
    • Qýǵyn-súrgin
    • Şalǵai auyl
    • jartas sýretteri
    • Halyq jady
    • Tarih
    • Tulǵataný
    • Turizm
    • Jetisýdyń asıetti jerler
  • Arnaıy jobalar
    • Ekspedısııalar
    • Grant
    • Konferensııa
    • Kórmeler
    • Týrnır
  • Muraǵat
    • Andas Omaraqyn izimen
    • Aýeshan Majaıdyń jádigerleri
    • Beınefılm
    • GalereIA
    • Hatkerlik
  • Biz týraly
    • Áriptester
    • Baılanys
    • Saıt ákimshiligi
    • PDF-mūraǵat
No Result
View All Result
Q-Andas
No Result
View All Result
Basty bet Arnaıy jobalar Konferensııa

Jetisu men Ertis óńiriniń arheologiyalyq jáne sakraldy múrasy

admin
2026/09/30
Konferensııa, Qajet aqparat
3
Жетісу мен Ертіс өңірінің археологиялық және сакралды мұрасы

 Ańdatpa: Maqala Qazaqstannyń tabiǵi-mádeni múrasyn saqtau konteksinde Jetisu men Pavlodar Ertis óńirindegi arheologiyalyq jáne sakraldy nysandardyń geografiyasyn salystyrmaly taldauǵa arnalǵan. Eskertkishterdiń keńistiktik ornalasu erekshelikteri, sakraldy landshafttardyń qalyptasuyna tabiǵi-geografiyalyq faktorlardyń yqpaly jáne olardyń damuynyń ortaq zańdylyqtary qarastyrylady. Zertteu barysynda kóshpeli mádeniet dástúrlerine bailanysty ortaq belgilermen qatar, tabiǵi ortanyń erekshelikterinen tuyndaityn aimaqtyq aiyrmashylyqtar da anyqtaldy. Qazaqstannyń mádeni múrasyn zertteu men saqtauda keshendi tarihi-geografiyalyq tásildiń mańyzdylyǵy turaly qorytyndy jasaldy.

Kilt sózder: arheologiyalyq nysandar, sakraldy nysandar, sakraldy geografiya, mádeni landshaft, Jetisu, Pavlodar Ertis óńiri, tabiǵi-mádeni múra, keńistiktik taldau, mádeni múrany saqtau.

Arheologiyalyq jáne sakraldy nysandardy mádeni landshaft ayasynda zertteu men túsindiru máseleleri qazirgi tarihi-geografiyalyq jáne mádeniettanu ǵylymynyń negizgi baǵyttarynyń biri bolyp qala beredi. Sońǵy onjyldyqtarda ejelgi jáne dástúrli mádenietterdiń keńistiktik úiymdasuyna túraqty qyzyǵushylyq baiqalady. Búl eskertkishterdi jeke qarastyrudan olardy adam men tabiǵi ortanyń ózara árekettesuiniń birtútas júiesiniń elementteri retinde keshendi taldauǵa kóshumen bailanysty. Osy túrǵydan alǵanda, arheologiyalyq nysandar kóp shoǵyrlanǵan óńirlerdi zertteudiń mańyzy erekshe. Múndai óńirlerde tabiǵi landshaft tek orta retinde ǵana emes, mádeni tájiribeler men sakraldy túsinikterdi qalyptastyratyn belsendi faktor retinde de kórinedi.

Qazaqstan aumaǵyndaǵy qonystanu men mádeniet qalyptasuynyń eń kóne ortalyqtarynyń biri sanalatyn Jetisu óńiri arheologiyalyq eskertkishteriniń aluan túrliligimen erekshelenedi. Olardyń qataryna petroglifter, qorǵan keshenderi jáne tabiǵi nysandardy qasterleu dástúrlerimen bailanysty kieli oryndar kiredi. Búl nysandardyń keńistiktik úiymdasuy jer bederimen, gidrografiyalyq jelimen jáne tabiǵi landshafttardyń erekshelikterimen túraqty bailanysyn kórsetedi. Sondyqtan olardy mádeni landshaft tújyrymdamasy ayasynda adam men qorshaǵan ortanyń úzaq uaqyt boiǵy ózara árekettesuiniń nátijesi retinde qarastyruǵa bolady. Búl rette tabiǵi ortanyń jekelegen elementterin — tau massivterin, tas túzilimderin, su kózderin kielendiru mádeni jadty bekitu men simvoldyq keńistikti qalyptastyrudyń asa mańyzdy tetigi bolyp tabylady.

Sonymen qatar, úqsas úderister Qazaqstannyń ózge óńirlerinde de, atap aitqanda, Pavlodar Ertis óńirinde baiqalady. Múnda arheologiyalyq múra negizinen qorǵan keshenderinen, ejelgi adam túraqtarynan jáne dala men ózen landshafttarynyń tabiǵi erekshelikterimen bailanysty jekelegen sakraldy nysandardan túrady. Jetisu men Ertis óńiriniń tabiǵi-geografiyalyq jaǵdailary arasynda eleuli aiyrmashylyqtar, sonyń ishinde tauly jáne jazyq dalaly aumaqtar arasyndaǵy qarama-qaishylyq bolǵanymen, eki óńirde de arheologiyalyq jáne sakraldy nysandardyń ornalasuy men qyzmet etuiniń úqsas qaǵidalary baiqalady. Búl keńistikti igeru men sakraldy geografiyany qalyptastyruda tabiǵi faktorlarǵa da, kóshpeli qoǵamdardyń dástúrli dúnietanymynyń erekshelikterine de negizdelgen ortaq zańdylyqtar bar dep boljauǵa múmkindik beredi.

Pavlodar Ertis óńirindegi arheologiyalyq jáne sakraldy nysandar dala men ózen landshafttarynyń tabiǵi erekshelikterimen, ásirese Ertis ózenimen tyǵyz bailanysty. Jetisu men Ertis óńiriniń tabiǵi-geografiyalyq jaǵdailarynyń aiyrmashylyǵy úlken: birinde tauly aumaqtar, ekinshisinde jazyq dalaly jerler basym. Alaida eki óńirde de arheologiyalyq jáne sakraldy nysandardyń ornalasuy men qyzmet etuiniń úqsas qaǵidalary baiqalady. Búl keńistikti igeru men sakraldy geografiyany qalyptastyruda tabiǵatqa da, kóshpeli qoǵamdardyń dástúrli dúnietanymyna da negizdelgen ortaq zańdylyqtar bar degen oiǵa jeteleidi.

Osy óńirlerdi salystyru erekshe ózektilikke ie. Ol jergilikti sipattamalar sheńberinen shyǵyp, keń auqymdy mádeni-tarihi jáne geografiyalyq zańdylyqtardy anyqtauǵa múmkindik beredi. Múndai tásil arheologiyany, tarihi geografiyany jáne mádeni antropologiyany biriktiretin qazirgi pánaralyq baǵyttarǵa sáikes keledi. Mádeni múrany saqtauǵa jáne ony qazirgi áleumettik-mádeni tájiribelerge engizuge qyzyǵushylyq artyp otyrǵan jaǵdaida sakraldy jáne arheologiyalyq nysandardyń keńistiktik úiymdasuyn taldaudyń ǵylymi ǵana emes, qoldanbaly mańyzy da bar.

Búǵan qosa, sońǵy jyldary sakraldy landshafttardy óńirlik biregeilik pen tarihi jad ayasynda túsindiru máselesine nazar kúsheiip keledi. Osy túrǵydan Jetisu men Pavlodar Ertis óńiri mádeni keńistiktiń qalyptasuynyń bir-birinen ózgeshe, biraq ózara tolyqtyratyn eki úlgisin kórsetedi. Olarda tabiǵi jaǵdailar, tarihi úderister jáne halyqtyń dástúrli túsinikteri aumaqty kielendirudiń ózindik modelьderin qalyptastyrady. Búl modelьderdi salystyru ár óńirdiń erekshelikterin naqtylauǵa ǵana emes, kóshpeli órkeniet jaǵdaiyndaǵy adam men landshafttyń ózara árekettesuiniń ámbebap tetikterin anyqtauǵa da múmkindik beredi.

Jetisudyń sakraldy jáne arheologiyalyq nysandarynyń geografiyalyq taraluy ejelgi halyqtyń mádeni tájiribeleri men óńirdiń tabiǵi-landshafttyq jaǵdailary arasyndaǵy tyǵyz bailanysty kórsetedi. Ile, Qaratal, Aqsu ózenderiniń ańǵarlary men Soltústik Tyanь-SHanьnyń tau bókterlerin qamtityn Jetisu sakraldy geografiyasy ekologiyalyq faktorlardyń da, ejelgi qoǵamdardyń dúnietanymdyq ústanymdarynyń da yqpalymen qalyptasqan biregei keńistik bolyp tabylady [1].

Petroglifter — óńirdiń arheologiyalyq múrasyn aiqyn sipattaityn eskertkish túrleriniń biri. Olar, ádette, jartasty jer bederi basym aimaqtarda: shatqaldarda, tau betkeilerinde jáne su kózderiniń mańynda ornalasady. Negizgi petroglif keshenderi (Tańbaly, Eshkiólmes jáne basqalary) ótpeli landshafttarǵa, yaǵni dala men taudyń shekarasyna shoǵyrlanǵan. Búl olardyń «aralyq» keńistikter retindegi ǵúryptyq mańyzyn kórsetui yqtimal [2]. Múndai oryndardy tańdau jartas betteriniń qoljetimdiligimen ǵana emes, olardyń simvoldyq qyzmetimen de bailanysty: taular jer men kók deńgeilerin jalǵaityn álemniń kieli osьteri retinde qabyldanǵan.

Jerleu qúrylystary bolyp sanalatyn qorǵandardyń keńistiktik úiymdasuy da belgili bir zańdylyqtarǵa baǵynady. Olar kóbine ózen ańǵarlarynda, terrasalarda jáne ainaladaǵy keńistikte kózge aiqyn túsetin biiktikterde ornalasady. Múndai ornalasu jerlengen adamdardyń mártebesi turaly túsiniktermen jáne aumaqty belgileu qajettiligimen bailanysty. Iri qorǵandy qorymdar (mysaly, Besshatyr) tútas sakraldy landshafttar qalyptastyrady. Múnda jekelegen nysandar kókjiek tústary men tabiǵi baǵdarlarǵa sáikes baǵyttalǵan birtútas júiege birigedi.

Jetisudyń kieli oryndaryna arheologiyalyq eskertkishter de, tabiǵi nysandar da (qasietti toǵailar, búlaqtar, tau shyńdary) jatady. Olardyń ornalasuy kóbine tabiǵi ereksheligi aiqyn aimaqtarmen — biregei geomorfologiyalyq túzilimdermen, suairyqtarmen jáne erekshe mikroklimaty bar oryndarmen sáikes keledi. Búl aumaqtar qúrbandyq shalu, ǵúryptar ótkizu jáne újymdyq jiyndar úiymdastyru siyaqty áreketter júzege asqan ǵúryptyq belsendilik ortalyqtary retinde qyzmet etken [2].

Sakraldy nysandardyń landshaftpen bailanysy erekshe mańyzǵa ie jáne birneshe qyrynan kórinedi. Birinshiden, búl — kózge aiqyn túsu: nysandar edáuir qashyqtyqtan kórinetindei ornalastyrylǵan. Ekinshiden, tabiǵi baǵdarlarǵa (taular, ózender, kókjiek tústary) sáikes baǵyttalu ejelgi qoǵamdardyń kosmologiyalyq túsinikterin kórsetedi. Úshinshiden, tabiǵi pishinderdi (jartastar, biiktikter) sakraldy keńistiktiń elementteri retinde paidalanu tabiǵi jáne mádeni bastaulardyń birtútastyǵyn aiǵaqtaidy [3].

Osylaisha, Jetisudyń sakraldy jáne arheologiyalyq nysandarynyń geografiyasy kúrdeli júie bolyp tabylady. Onda tabiǵi landshaft tek orta retinde ǵana emes, mádeni keńistikti qalyptastyratyn belsendi faktor retinde de kórinedi. Petroglifterdiń, qorǵandardyń jáne kieli oryndardyń keńistiktik úiymdasuy Ortalyq Aziyanyń dástúrli qoǵamdaryna tán adam men qorshaǵan ortanyń tereń kiriguin kórsetedi.

Pavlodar Ertis óńiriniń sakraldy-arheologiyalyq landshafty Soltústik-SHyǵys Qazaqstannyń dala aimaǵy men Ertis ózeni ańǵarynyń ózara árekettesui jaǵdaiynda qalyptasady. Búl arheologiyalyq nysandardyń ornalasuy men qyzmet etu ereksheligin aiqyndaidy. Atalǵan óńir qola dáuiri, erte temir dáuiri jáne orta ǵasyrlardaǵy kóshpeli mádenietterdiń mańyzdy ortalyǵy retinde kórinedi. Múnda sakraldy tájiribeler aumaqtyń tabiǵi-geografiyalyq erekshelikterimen tyǵyz bailanysty bolǵan [4].

Qorǵandar — óńirdegi arheologiyalyq eskertkishterdiń basym túri. Eń belgili keshenderdiń biri — qazirgi Ertis auylynyń mańynda ornalasqan, b.z.d. XII–VI ǵasyrlarǵa jatatyn qorǵandar. Olardyń diametri 11–25 m aralyǵynda, biiktigi 0,8 m-ge deiin jetedi; jerleu oryndarynan quystar, qysh búiymdar jáne januarlardyń súiek qaldyqtary tabylǵan. Qorǵandy qorymdar negizinen Ertis arnasynyń boiynda shoǵyrlanǵanyn atap ótken jón. Búl ózenniń qonystanu men qatynas joldarynyń negizgi osi retindegi rólin kórsetedi [5].

Sońǵy jyldardaǵy arheologiyalyq zertteuler Kenjekól men Baidaly mańynan qimaq kezeńiniń (IX–XI ǵasyrlar) iri qorymdaryn anyqtady. Múnda keń aumaqqa sozylǵan jerleu alańdaryn qúraityn ondaǵan qorǵan tirkelgen. Búl eskertkishter Ertis óńirin sayasi jáne mádeni ortalyq retinde paidalanǵan qimaq-qypshaq qoǵamdaryndaǵy halyq tyǵyzdyǵynyń joǵarylyǵyn jáne áleumettik qúrylymnyń damyǵanyn aiǵaqtaidy (1-foto).

1-foto. Qimaq jauyngeriniń rekonstruktsiyasy: kiimi, qaru-jaraǵy, qorǵanys jabdyqtary («ERTIS» muzeii, Pavlodar qalasy).

Erte temir dáuiriniń eskertkishteri, atap aitqanda, Tasmola mádenietiniń qorymdary (mysaly, Qyzyltań qorymy) negizinen dala jáne tau bókterindegi audandarda (Bayanauyl, Ekibastúz óńirleri) ornalasqan. Búl mádeni dástúrlerdiń aluan túrliligin jáne ártúrli landshaft túrlerine beiimdeludi kórsetedi.

Pavlodar Ertis óńirindegi ǵúryptyq oryndar Jetisumen salystyrǵanda materialdyq túrǵydan aiqyn baiqalmaidy. Alaida olardy keńistiktik taldau negizinde qalpyna keltiruge bolady. Qorǵandar shoǵyrlanǵan aumaqtar, sondai-aq tabiǵi túrǵydan kózge túsetin biiktikter, ózen iinderi men suairyqtar yqtimal sakraldy aimaqtar retinde qarastyrylady. Qorǵan kesheninen tabylǵan Ertis jazba eskertkishi (tańbalary bar súiek aiylbas) siyaqty kóne túrki jádigerleriniń boluy búl oryndardyń sakraldy-kommunikativtik qyzmetin aiǵaqtaidy [6].

Pavlodar Ertis óńiriniń sakraldy-arheologiyalyq landshafty keńistiktik túrǵydan úiymdasqan júie bolyp tabylady. Onda qorǵandar mádeni keńistiktiń negizgi belgileri, al Ertis ózeniniń ańǵary qúrylym qalyptastyrushy element retinde kórinedi. Jetisudyń tauly óńirlerinen aiyrmashylyǵy, múnda kóshpeli ómir salty men dala ekologiyasyna bailanysty keńistikti kielendirudiń kóldeneń modeli basym.

Jetisu men Pavlodar Ertis óńiriniń sakraldy-arheologiyalyq landshafttaryn salystyrmaly taldau eki óńirge de ortaq erekshelik retinde qorǵan keshenderiniń sakraldy keńistiktiń negizgi elementteri retindegi basymdyǵyn kórsetedi. Qorǵandar jerleu qúrylystary ǵana emes, qoǵamnyń áleumettik jikteluin kórsetetin aumaqtyq belgiler retinde de qyzmet etken. Eki óńirde de olardyń landshafttyń kózge aiqyn túsetin elementterine — biiktikterge, ózen terrasalaryna, ashyq dala bólikterine bailanystylyǵy baiqalady.

Alaida aiyrmashylyqtar sakraldy nysandardyń túrleri men keńistiktik úiymdasuynan kórinedi. Jetisuda negizinen tauly jáne tau bókterindegi aimaqtarda ornalasqan petroglifter men tabiǵi sakraldy nysandar mańyzdy ról atqarady. Múnda taular sakraldy ortalyqtar retinde kórinetin, tiginen baǵyttalǵan sakraldy keńistik modeli qalyptasady. Pavlodar Ertis óńirinde, kerisinshe, kóldeneń qúrylym basym: sakraldy nysandar Ertis ańǵarynyń boiymen sozylyp ornalasqan, al ǵúryptyq tájiribeler ózen júiesimen jáne dala keńistikterimen bailanysty.

Qarastyrylyp otyrǵan óńirlerde keńistikti kielendiru tabiǵi jáne mádeni elementterdi biriktiru arqyly júzege asady. Jetisuda sakraldy keńistik mifologiyalyq mánge ie bolyp, ǵúryptyq belsendilik ortalyqtaryna ainalatyn tabiǵi basym nysandardyń (taular, shatqaldar) tóńireginde qalyptasady. Osy túrǵydan petroglifter aumaqtyń sakraldy mártebesin «bekitu» qúraly retinde kórinedi [7].

Pavlodar Ertis óńirinde keńistikti kielendiru shashyrańqy sipatqa ie. Ol aumaqqa tarala ornalasqan jáne ózindik «sakraldy jelini» qalyptastyratyn qorǵandar júiesinen kórinedi. Múnda jekelegen nysannan góri olardyń jiyntyǵy jáne tabiǵi baǵdarlarmen bailanysty keńistiktik úiymdasuy mańyzdy ról atqarady.

Júrgizilgen taldau birqatar jinaqtaushy qorytyndy jasauǵa múmkindik beredi. Birinshiden, Jetisu men Pavlodar Ertis óńiriniń sakraldy-arheologiyalyq landshafttary tabiǵi ortanyń aiqyndaushy yqpalymen qalyptasady. Tabiǵi orta eskertkishterdiń túrlerin de, olardyń keńistiktik úiymdasuyn da belgileidi. Ekinshiden, kóshpeli mádeni dástúrdiń ortaqtyǵyna qaramastan, búl óńirler keńistikti kielendirudiń ártúrli modelьderin kórsetedi: tik modelь (Jetisu) jáne kóldeneń modelь (Ertis óńiri). Úshinshiden, arheologiyalyq nysandar qúramyndaǵy aiyrmashylyqtar (petroglifter, ǵúryptyq oryndar, qorǵandar) ejelgi halyqtyń mádeni tájiribeleri men dúnietanymdyq ústanymdarynyń erekshelikterin kórsetedi. Jetisu simvoldyq-ǵúryptyq mazmúnynyń aiqyndyǵymen sipattalsa, Pavlodar Ertis óńirinde sakraldy keńistiktiń jerleu keshenderi arqyly qúrylymdyq úiymdasuy kórinis tabady.

Osylaisha, sakraldy landshaft tabiǵi, mádeni jáne áleumettik aspektilerdi biriktiretin tútastyrushy sanat retinde kórinip, Qazaqstan óńirleriniń tarihi damu erekshelikterin tereńirek túsinuge múmkindik beredi.

Paidalanylǵan ádebietter

Bibliografiyalyq ataular túpnúsqa tilinde saqtaldy.

  1. Margulan Alьkei Hakanovich. Drevnyaya kulьtura TSentralьnogo Kazahstana. Almaty: Nauka, 1979.
  2. Baipakov Karl. Srednevekovye goroda Kazahstana na Velikom shelkovom puti. Almaty, 1998.
  3. Tilley C. A Phenomenology of Landscape: Places, Paths and Monuments. Oxford: Berg, 1994.
  4. Arslanova F. H. Ocherki srednevekovoi arheologii Verhnego Priirtyshьya. Materialy i issledovaniya po arheologii Kazahstana. T. 3. Astana, 2013.
  5. Smagulov Talgat. Arheologicheskie issledovaniya Pavlodarskogo Priirtyshьya. Pavlodar, 2021.
  6. Amanjolov A. S. Tyurkskaya runicheskaya grafika. Alma-Ata, 1985.
  7. Samashev Zeinolla. Petroglify Kazahstana. Almaty, 2006.

Frank D.A.
G.N. Potanin atyndaǵy Pavlodar oblystyq tarihi-ólketanu muzeii KMQK
dddimm@mail.ru

 

0 0 votes
Рейтинг статьи
Post Views: 25
Өлке тарихы ұрпаққа аманат
Qajet aqparat

Ölke tarihy ūrpaqqa amanat

October 23, 2026
ЖАҢА ҚАҒИДА?  «Әлеуметтік кәсіпкерлерге жаңа талаптар түсіндірілді»
Qajet aqparat

JAŃA QAǴIDA: «Áleumettik kásipkerlerge jańa talaptar túsindirildi»

October 13, 2026
Жұмыспен қамту тәртібінде не өзгерді?
Qajet aqparat

Júmyspen qamtu tártibinde ne ózgerdi?

October 12, 2026
Qandas.kz сайтындағы өлкетану мақалаларын ағылшын тіліне аудару негіздері
Konferensııa

Qandas.kz saityndaǵy ölketanu maqalalaryn aǵylşyn tılıne audaru negızderı

October 8, 2026
Ұлттық парк мұражайы: табиғатқа танымдық саяхат
Konferensııa

Últtyq park múrajaiy: tabiǵatqa tanymdyq sayahat

September 29, 2026
Марқа тау таңбалы тастары
Konferensııa

Marqa tau taŋbaly tastary

September 28, 2026
Subscribe
Login
Notify of
guest
guest
3 комментариев
Oldest
Newest Most Voted
Inline Feedbacks
View all comments
trackback
Ölke tarihy ūrpaqqa amanat – Q-Andas
16 days ago

[…] Jetisu men Ertis óńiriniń arheologiyalyq jáne sakraldy múrasy […]

0
Reply
trackback
Archaeological and sacred heritage of Zhetysu and the Irtysh region – Q-Andas
16 days ago

[…] Qazaq توتە جازۋ Русский […]

0
Reply
trackback
Marqa tau taŋbaly tastary – Q-Andas
16 days ago

[…] Jetisu men Ertis óńiriniń arheologiyalyq jáne sakraldy múrasy […]

0
Reply
ӨЛКЕ ШЕЖІРЕСІН СӨЙЛЕТКЕН ҚАЛАМГЕР

ÓLKE SHEJIRESIN SÓILETKEN QALAMGER

November 9, 2026

«Бекзат өмір»: өнерге арналған еңбек

«Bekzat ómir»: ónerge arnalǵan eńbek

November 7, 2026

Өлке тарихы ұрпаққа аманат

Ölke tarihy ūrpaqqa amanat

October 23, 2026

ЖАҢА ҚАҒИДА?  «Әлеуметтік кәсіпкерлерге жаңа талаптар түсіндірілді»

JAŃA QAǴIDA: «Áleumettik kásipkerlerge jańa talaptar túsindirildi»

October 13, 2026

Жұмыспен қамту тәртібінде не өзгерді?

Júmyspen qamtu tártibinde ne ózgerdi?

October 12, 2026

Ақпараттық агенттігі

Меншік иесі: “Жетісу” өлкетанушылар орталығы” қоғамдық бірлестігі
Қазақстан Республикасы, Жетісу облысы, Талдықорған қаласы “Болашақ” шағын ауданы, 12-27

Q-Andas желілік басылымы Қазақстан Республикасы Ақпарат және коммуникация министрлігі Ақпарат комитетінде 2025 жылғы 19 наурызда тіркеліп, № KZ21VPY00115275 куәлігі берілген.

Сайт материалын пайдалану үшін редакция келісімі керек және гиперсілтеме жасау міндетті.

Тел: 8 747 706 1382
email: andas_kazhet@mail.ru

qandas.kz © 2026. Барлық авторлық құқық заңмен қорғалған.

  • qzQazaq
    • kz Қазақ
    • qz Qazaq
    • tj توتە جازۋ
    • ru Русский
    • en English
  • Basty bet
  • Ólketaný
    • Bılım
    • Densaulyq
    • Sport
    • Mádenıet
    • Eltaný
    • Qorshaǵan orta
    • Kóshi-qon
    • Ädiebet
    • Qýǵyn-súrgin
    • Şalǵai auyl
    • jartas sýretteri
    • Halyq jady
    • Tarih
    • Tulǵataný
    • Turizm
    • Jetisýdyń asıetti jerler
  • Arnaıy jobalar
    • Ekspedısııalar
    • Grant
    • Konferensııa
    • Kórmeler
    • Týrnır
  • Muraǵat
    • Andas Omaraqyn izimen
    • Aýeshan Majaıdyń jádigerleri
    • Beınefılm
    • GalereIA
    • Hatkerlik
  • Biz týraly
    • Áriptester
    • Baılanys
    • Saıt ákimshiligi
    • PDF-mūraǵat

© 2025 qandas.kz

wpDiscuz