«Yrys aldy – yntymaq» deidi qazaq. Eldiń órkendeui de osy yntymaqtan bastalady. Túri basqa bolsa da, tilegi bir ár aluan júrt bir-birin qúrmettep, ortaq iske júmylǵanda, qoǵamda senim ornaidy. Senim bar jerde eldiń damuyna jol ashylady. Sol senimdi saqtauǵa jurnalist te qalam quaty arqyly úles qosyp júr. Onyń taratqan deregi, baiyppen tańdaǵan sózi, ár tarapqa qúlaq asuy qoǵamdyq pikirge yqpal etedi. Osy túrǵydank elgende respublikalyq Jurnalister kluby óńirlerdegi áriptesterdiń basyn qosyp, tájiribe almasuǵa múmkindik berip keledi. Semei qalasynda ótken klubtyń keńeitilgen otyrysta osynyń aiǵaǵy.
Birinshi kún: Semeidiń jańa tynysy

Elimizdiń ár óńirinen kelgen jurnalister men media mamandary Semeidegi alǵashqy kúnin qalamen tanysuǵa arnady. Abai oblysynyń «Qoǵamdyq kelisim» KMM qyzmetkeri Órleubek Ersinbek qonaqtarǵa Beibitshilik alańyn, Ertistiń eki jaǵasyn jalǵaǵan aspaly kópirdi kórsetip, shahardyń tarihynan syr shertti.
Birneshe jyl búryn Semeige kelgenimizde, qalanyń júdeu kórinisi kóńilimizge kirbiń túsirgen edi. Búl joly Ertis jaǵasyndaǵy shahardy aralap júrip, onyń biraz túrlengenine, tirshiligi jandana túskenine kuá boldyq. Kezinde kóńilimizge qayau salǵan qalanyń ajarlana túskenin kóru bizdi quantty.
Sapar Alash arystarynyń múrasymen tanysuǵa úlasyp, odan ári Abai muzeiine bardyq. Alash qairatkerleriniń el bolashaǵy úshin atqarǵan qyzmetin eske alyp, Abaidyń ómiri men múrasyna úńildik. Alash tarihyn osy qalada otyryp qaita paraqtaǵanda, arystardyń elge qyzmet etu múraty búgingi úrpaqqa da jaqyn ekenin sezindik.
Túrlengen Semeidi aralap júrip, bir sát Alash arystarynyń ruhy qaita oyanǵandai áserde qaldyq. Ertis ústindegi aspaly kópirden bastalǵan áńgime osylaisha eldik múrat pen úrpaqqa qalǵan amanat jaiyna oiysty.
Ekinshi kún: Kóńilge jylu, kásipke baǵdar

Semeidiń tórindegi Abai kitaphanasynda «Etnosaralyq qatynastar salasynyń jańa arhitekturasy: BAQ róli» taqyrybynda ótken otyrystyń betashar sózin Jurnalister klubynyń tóraǵasy Alisher Satvaldiev sóiledi. Áleumettik jeliler damyǵan saiyn jalǵan aqparatpen qatar dipfeikterdiń de taralyp kele jatqanyn aitty. Ol óz ónimin nemese pikirin storitelling arqyly áserli jetkizuge úmtylǵan keibir jeli qoldanushylarynyń sózi keide ózderi ańǵarmai-aq qoǵamda túsinbeushilik pen óshpendilik tuǵyzuy múmkin ekenin atap ótti.
– Múnyń aldyn aluymyz kerek. Ásirese áleumettik jelilerdi belsendi paidalanatyn azamattarǵa túsindiru júmystaryn júrgizu qajet, – dedi Alisher Satvaldiev.
Abai oblysynyń ishki sayasat basqarmasynyń basshysy Jarqyn Túsipbekúly qatysushylarǵa qúttyqtau sóz arnap, jiyn júmysyna sáttilik tiledi. Al «QOSTANAI» telearnasynyń direktory, Qazaqstan Jurnalister odaǵynyń múshesi, Halyqaralyq «Qazaq tili» qoǵamynyń Qostanai oblystyq filialynyń tóraǵasy Zańǵar Sanai qazaq tiliniń qoǵamdyq jáne aqparattyq keńistiktegi ornyna toqtaldy. Ol memlekettik tildiń qoldanys ayasyn keńeitude búqaralyq aqparat qúraldarynyń atqaratyn róline nazar audardy. «Úiǵyr avazi» (Úiǵyr auazy) qoǵamdyq-sayasi gazetiniń bas redaktory Ershat Ásmatov birliktiń túǵyry, eldiktiń myńymdyǵy turaly júrekjardy oiymen bólisti. Sondai-aq, halyqqa jetpegen sózdiń qadiri bolmaitynyn tilge tiek etip, áriptesterine sáttilik tiledi.
Otyrystyń alǵashqy treningin 24KZ telearnasy jańalyqtar qyzmetiniń, «Prime Time» jáne «Túiin» aqparattyq-saraptamalyq baǵdarlamalarynyń prodyuseri Qainar Egizbaev ótkizdi. Ol jurnalistik ideyanyń efirge deiingi jolyn tarqatyp, ár kezeńde prodyuserdiń qandai sheshim qabyldaitynyn, táuekeldi qalai baǵalaitynyn jáne aqparattyq ónimge kim jauap beretinin túsindirdi.
Jalǵan aqparattyń taraluy da osy talqylauǵa arqau boldy. 24KZ málimetinshe, jyl basynan beri elimizde internette jalǵan aqparat taratqan 124 azamat jauapkershilikke tartylǵan. Olardyń arasynda áleumettik jeli qoldanushylary, blogerler jáne kópshilikke arnalǵan paraqshalardyń avtorlary bar. Jiynǵa qatysushylar jańalyqtyń shynaiylyǵyn qalai qamtamasyz etuge bolatynyn jáne etnosaralyq taqyryptardy jariyalauda qandai kásibi ústanym qajet ekenin talqylady.
Kásibi áńgimeniń arasynda «MEDIA DODA» ziyatkerlik saiysy ótti. Saiysty Qyzylorda oblystyq Jurnalister klubynyń tóraǵasy Elena Rybina men óńirdegi «Qoǵamdyq kelisim» KMM baspasóz hatshysy Ásel Abzal úiymdastyrdy. Tórt topqa bólingen jurnalister túrli taqyryptaǵy súraqtarǵa jauap berip, bilimderi men tapqyrlyqtaryn ortaǵa saldy. Saiysqa serpin bergen osy básekede «Alǵa» men «Birlik» toptary úzdik shyǵyp, arnaiy marapattarǵa ie boldy.
Odan keiin «Qoǵamdyq kelisim» RMM-niń jetekshi sarapshysy Nargiz SHotbai «Mediasauattylyq – qauipsiz bolashaqtyń kepili» taqyrybynda trening ótkizdi. Ol aqparatty saralau, jalǵan málimetti ajyratu jáne jelide taraǵan habarǵa syni túrǵydan qarau joldaryn túsindirdi. Aqparatty bóliser aldynda onyń qaidan shyqqanyn anyqtaudyń mańyzyn atap ótti.
Tústen keiin Abai oblystyq telearnasynyń direktory Núrbek Beken jasandy intellektiniń jurnalistikaǵa yqpaly turaly sóz qozǵady. «Jasandy intellekt jáne jurnalistika: jańa qúraldar, jańa jauapkershilik» taqyrybyndaǵy treningte ol tehnologiyanyń jurnalist júmysyna ashatyn múmkindikterin jáne ony qoldanǵan kezde tuyndaityn kásibi jauapkershilik máselelerin ortaǵa saldy.
«Abay Media Group» JSHS direktorynyń orynbasary Duman Kenjeǵazin etnosaralyq taqyryptardy jariyalaudyń kásibi tásilderi ózeginde materialda sózdi dál qoldanudyń, derekti múqiyat tekserudiń jáne beitaraptyq saqtaudyń mańyzyn taldady. Qatysushylar aqparattyń qoǵamǵa qalai áser etetinin eskerip, etnosaralyq qatynastarǵa qatysty oqiǵalardy baiyppen jariyalau jóninde pikir almasty.
Sońynda Alisher Satvaldiev jurnalister arasyndaǵy kásibi bailanysty nyǵaitudyń mańyzyna toqtaldy. Semeidiń tarihymen tanysudan bastalǵan eki kúndik basqosu jurnalistiń kúndelikti júmysyna qatysty naqty áńgimemen túiindeldi. Bir habardy jariyalar aldynda deregin anyqtau, taqyryp qoiǵanda sózdiń salmaǵyn eskeru, al qoǵamǵa sezimtal másele kóterilgende ár tarapqa qúlaq asu – jurnalistiń el yntymaǵyna qosatyn úlesi osyndai kúndelikti sheshimderden kórinedi.
Media forum, seminar men treningter ár óńirde, ár uaqytta, túrli taqyrypta ótip túrady. Semeidegi osy basqosudyń ereksheligi qatysushylardyń jańa adamdarmen tanysyp, oiy ozyq, kóńili jarqyn jandardyń pikirinen nár alǵanynda edi. Áriptesterdiń tájiribesin tyńdap, media salasyndaǵy jańa baǵyttardyń mánine úńildi. Árqaisysy ómirine oi azyǵyn, kásibine jańa baǵdar alyp qaitty.
Qoshtasar sátte «Kóńilge izgilik úyalatqan osyndai kezdesuler jalǵasyn tapsa eken» degen ortaq tilek aityldy. Bir-birin qimai qoshtasqan áriptester qaita júzdeser kúndi tilep, óz óńirlerine attandy.
Qajet Andas,
Semei qalasy,
Abai oblysy.











