ويتوعان اۋىلى اۋدان ورتالىعىنان شالعاي جاتسا دا, ول – قازاق ەدەبيەتى مەن مەدەنيەتىنە ۈلگىلى ىز سالعان ىليياس جانسۈگىرۇلى باستاعان قازاقتىڭ تالاي مارقاسقا ۇل-قىزىن تۈلەتكەن قۇتتى مەكەن. ىليياس جانسۈگىروۋتىڭ 125 جىلدىق مەرەيتويىنا وراي وبلىس ەكىمى اماندىق باتالوۋتىڭ تىكەلەي قولداۋىمەن اۋىلدى قايتا قالپىنا كەلتىرۋگە قاتىستى شارا قابىلدانىپ, بۈگىندە قىزۋ جۇمىس باستالىپ كەتتى.
ويتوعان اۋىلىنىڭ ماڭىنداعى جازىق دالا تۆرت تۈلىك مال ۆسىرۋگە تابىلمايتىن جەر. ديقانداردىڭ جىل بويعى تۆككەن تەرىن اۋىل ىرگەسىندە اعىپ جاتقان اقسۋ ۆزەنى ۆركەندەتىپ كەلەدى. جەرى شۇرايلى, ەلى شىرايلى ويتوعاندىقتار بيىل دالا جۇمىستارى مەن اقىن تويىنا دايىندىق ماقساتىنداعى جاڭعىرتۋ جۇمىسىن قاتار اتقارىپ جاتىر.
– ىليياس اتامىزدىڭ 125 جىلدىعىنا وراي تۋعان اۋىلىن جاڭعىرتۋ وبلىس, اۋدان باسشىلارىنىڭ نازارىنان تۈسكەن جوق. ۆزدەرىڭىز كۆرگەندەي, قازىر اۋىلدا اۋىزسۋ تارتۋ جۇمىسى جۈرۋدە. بيىل «اقبۇلاق» باعدارلاماسى بويىنشا 137 ملن. تەڭگە قاراجات بۆلىنىپ, اۋىلدى تولىق تازا اۋىزسۋمەن قامتاماسىز ەتپەكپىز. قۇرىلىس جۇمىسىن «كۆلسايستروي» جشس قولعا الدى. سونداي-اق, اۋىلعا كىرەبەرىسكە ىليياس اتامىزدىڭ ەسكەرتكىشىن ورناتىپ, اينالاسىن اباتتاندىرۋعا, اۋىل ىرگەسىنەن بوي كۆتەرەتىن «جاستار» پاركىنىڭ قۇرىلىسىنا قارجى قاراستىرىلدى. بۈگىندە پاركتىڭ جوباسى جاسالىپ, 200-دەن استام الما, سيرەك كەزدەسەتىن اعاش كۆشەتتەرى وتىرعىزىلدى. ايتا كەتەرلىگى, اۋىل ىشىندەگى 5 كۆشە تولىقتاي اسفالьتتالىپ, جارىق شامدار ورناتىلادى. سونىمەن بىرگە, اۋلالاردىڭ قورشاۋلارى جاڭارتىلادى, – دەيدى اۋىل ەكىمى بىلىسبەك تۇرسىننۇر.
ەرينە, تويدى ۆتكىزۋدىڭ بار سالماعى ىليياستىڭ تۋعان اۋىلىنا تۈسەتىنى انىق. دەسە دە, ويتوعاندىقتار قازىردەن قامدانىپ, اۋلاسىن رەتتەپ, قورشاۋىن تۈزەپ, ۈيلەرىنە اۋىزسۋ كىرگىزۋدە.
كەزىندە دۈركىرەپ تۇرعان اۋىلدىڭ كەيىنگى جىلدارى تىرشىلىگى قيىنداي تۈستى. تۈرلى سەبەپكە بايلانىستى كۆشىپ كەتۋشىلەردىڭ سانى ارتىپ, بۈگىندە مىڭعا تارتا تۇرعىن, 165 ۈي قالعان. دەمەك, ادام تۇرمايتىن ۈيلەردى تازالاۋ مەن قورشاۋىن قالپىنا كەلتىرۋ بىراز قيىندىق تۋدىراتىن كۆرىنەدى. وعان ىليياس جانسۈگىروۋ اتىنداعى قور مەن كەسىپكەر ازاماتتار قول ۇشىن بەرمەكشى.
– قازىر كۆكتەمگى ەگىس جۇمىسىنىڭ قاربالاس كەزەڭى بولعاندىقتان اۋىلدى اباتتاندىرۋدىڭ جوسپارىنا تولىق كىرىسە الماي تۇرمىز. ونىڭ ۈستىنە, ەگىس القابىنىڭ كۆلەمى ۆتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا ۆسە تۈستى. مىسالى, بىلتىر 48 گەكتارعا قانت قىزىلشاسىن سەپسەك, بيىل ونىڭ اۋماعى 150 گەكتارعا ۆستى. باسقا داقىلدىڭ دا ەگىس كۆلەمى كۆبەيدى. تامىز ايىندا «يسلام بانكىنىڭ قارجىلاندىرۋىمەن اۋدانداعى يرريگاتسييالىق جۈيەلەردى قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىسى باستالادى. وسىعان وراي, ويتوعان اۋىلىنا تيەسىلى 8 شاقىرىمعا جۋىق ارىق جۈيەسى جاڭارتىلىپ, 1,5 مىڭ گەكتار جەر سۋارمالى القاپقا اينالادى. بىر-ەكى اپتا دالا جۇمىستارى تولىعىمەن اياقتالدى. سوسىن اۋىلدى جاڭعىرتۋ جۇمىسىنا كىرىسەمىز, – دەيدى اۋىل ەكىمى.
دەسە دە, اۋىلدا كۆپتەن بەرى شەشىمىن تاپپاعان بىر مەسەلە بار. ول – اۋىلدىق كلۋبتىڭ سىن كۆتەرمەيتىندىگى. كەڭەس تۇسىندا سالىنعان بىر قاباتتى عيماراتتىڭ توزىعى جەتىپ, قۇلاۋعا جاقىن. ەدەندەرى شىرىپ, تۆبەسى توزىپ تۇر. 2009 جىلى ەسىك-تەرەزەسى عانا اۋىستىرىلعان. اۋىلدىڭ مەدەني شارالارىن ۆتكىزۋگە مۋزىكالىق اسپاپتارى دا جەتپەيدى, ماتەريالدىق جاعدايى تىم جۇتاڭ, قىستى گۈنى عيماراتتى جىلىتۋدىڭ ۆزى قيىن. وننان استام ۈيىرمە جۇمىس ىستەيتىن مەكەمەگە ۈش-اق شتات بۆلىنگەن.
– اۋىلدىق كلۋبتىڭ عيماراتىن كۈردەلى جۆندەۋدەن ۆتكىزۋدىڭ قاجەتتىلىگىن بىرنەشە جىلدان بەرى ايتىپ كەلەمىز. ونىڭ دا ۆزىندىك تەرتىبى بار كۆرىنەدى. بيىل ىليياس اتامىزدىڭ تويىنا وراي اۋىلدى جاڭعىرتۋ ۈشىن وبلىس, اۋدان باسشىلارى بارىن سالىپ جاتىر. سول قاتاردا اۋىلدىق كلۋبتىڭ عيماراتىن دا جاڭالاپ بەرسە, نۇر ۈستىنە نۇر بولار ەدى, – دەيدى زەينەتكەر جۇمابيكەش قاسىمبەكوۋا.
ويتوعان اۋىلىندا 100-گە جۋىق شارۋا قوجالىعى مىڭعىرتىپ مال ۆسىرۋدە. ولار دا: «اقىن تويىنا ۈلەسىمىزدى قوسامىز», – دەپ قۇلشىنىپ وتىر. «كۆپ تۈكىرسە, كۆل تولادى» دەگەندەي, قوڭىر كۈزدە ۆتەتىن تويعا دەيىن اقىن اۋىلى جاڭا كەلبەتكە ەنبەك.
قاجەت انداس
مەتىندەگى فوتو – رۋسلان كادىروۋ
اقسۋ اۋدانى
الماتى وبلىسى











