Ózge eldiń suyn iship, topyraǵyn basyp júrse de ózegi qazaq dep órtengen, júregi qazaq dep jylaityn, Alash múrasyn túgendegen azamattar az emes. Solardyń biri Qytai Halyq Respublikasynyń SHyńьjań ólkesinde dúniege kelgen Andas Jansarbaev. Iá, 1944 jyldyń qyrkúiek aiynda SHyńьjań ólkesiniń Kúnes degen eldi mekeninde tudy. Ákesi Omaraqyn úlynyń bolashaǵynan úlken úmit kútetin. Jaqsylyqty osy úlymnan kórermin degen ákeniń asqaq úmiti aldaǵan joq.
Rasynda da Andas bala kezinen-aq zerek ári eńbekqor bolyp ósti. Onyń poeziyaǵa degen súiispenshiligi óleń álemine alyp keldi. YAǵni, mektep qabyrǵasynda júrgende-aq óleńnen órnek órdi. Eń alǵashqy tuyndylaryn auyl eńbekkerlerine arnap jazdy. «Bizdiń ekpin» dep atalatyn óleńi alǵash ret «SHyńjań» gazetinde jaryq kórdi. 1964 jyly orta mektepti oidaǵydai bitiredi. Otbasylyq jaǵdaiyna bailanysty joǵary oquǵa bara almai, auyldaǵy sharuashylyqtarda qara júmysqa qabyldanady. Ashy eńbektiń kermek dámin tata júrip onyń óleń álemindegi joly aiqyndala tústi. 1974 jyly «Darqan ómir» atty jmnaqta Andas Jansarbaevtyń bir top óleńi jaryq kórdi. Osydan keiin aqynnyń esimi elge tanylyp, óleń kóginde sharyqtai úshty. Dál osy jyly ony SHyńjań ólkelik «SHúǵyla» jurnaly júmysqa shaqyrady. «Búl jurnal Qytai qazaqtarynyń arasynda eń myqty jurnal edi. Dál sizderde shyǵatyn «Júldyz» jurnaly siyaqty», – deidi aǵam.
Búl kezde Andas Omaraqynúly otbasyn qúryp ta úlgergen edi. Alǵashynda biraz oilanǵanymen, qabyrǵasymen aqyldasa kelip, SHyńjań ólkesiniń ortalyǵy Úrimshi qalasyna tartyp otyrdy. Jurnalǵa kelgennen keiin ony ádebiet bólimine bólim meńgerushisi etip qoyady. Tórt jyl boiy osy jerde tabjylmai júmys isteidi. Ádebiettiń qainaǵan ortasynda júrip, kóptegen óleń jazyp, ózgelerdiń eńbegin jariyalap, birneshe jyr jinaǵyn qúrastyruǵa atsalysady. Alaida, oǵan otbasynan bólek túrǵan ómir únamaidy. 1978 jyly tuǵan ólkesi Kúneske qaityp oralyp, múnan soń osyndaǵy Kúnes audandyq №3 orta mektepke ádebiet páninen múǵalim bolyp ornalasady. On jyldan astam uaqyt ústaz bolyp júrip, joǵary oqu ornyna tússem dep armandaidy. Aqyrynda sol oiyn júzege asyru maqsatynda Andas aǵa Úrimji qalasyndaǵy SHyńjań universitetiniń filologiya fakulьtetine qújattaryn ótkizedi. Bala kezden bergi armandaǵan armany júzege asyp, birden oquǵa túsip ketedi. Oquǵa túsken jyly múǵalimdikten Kúnes audandyq mádeniet mekemesine auysady. Al, 1992 jyly audandyq sasi keńestiń tarihi materialdardy zertteu komitetine jauapty qyzmetker bolyp júmysqa túrady. Osy jyldan bastap jergilikti qazaq halqynyń tarihyn zertteuge kirisedi. Tynymsyz eńbektiń nátijesinde, onyń Kúnes tarihy, qazaqtyń maqal-mátelderi jaiynda zerttegen 8 kitaby jaryq kórdi. Onyń tórteui qytai tiline audarylǵan. Tarihty zerttep júrse de óleń áleminen alystaǵan joq. Dál osy jyldary «Jyldar izi» atty jyr jinaǵyn baspadan shyǵardy. Artynsha «Jyl qúsy», «Doda» atty jinaqtaryn baspaǵa úsyndy. Tarihi zertteuleri boiynsha búginge deiin 14 kitaby jaryq kórdi.
«Osyndai biikterge jetip aqyn, jazushy, tarihshy atanuyna ósken ortam, ata-anam, qoldaushy adamdardyń úlesi zor. Mine, endi Elbasy Núrsúltan Nazarbaevtyń eki el ortasyndaǵy dostyq, yntymaqtastyqty berik ústauynyń arqasynda atajúrtqa kelip, elmen qauyshyp jatyrmyz. Óz elim ózegimnen teppei alda talai biikterge shyǵuyma jol ashady dep oiladmyn» deidi áńgime arasynda aǵamyz.
Búginde Qytai Halyq Respublikasy Kúnes audandyq sayasi keńesiniń tarihi materialdar komitetin basqaryp otyrǵan Andas JANSARBAEV Paiǵambar jasyna da ayaq basyp qaldy. Balalarynyń bári joǵary bilim alyp, ómirden óz joldaryn tauyp úlgerdi. «Erkektiń jaqsy, jaman atanuy kóbinde áielge bailanysty» ekeni ras. Sol aitqandai, Andas bolyp júruimniń ózi jastai qosylǵan jarym – Áueshan Majaiqyzynyń arqasy», – degen oiyn da jasyryp qalmady.
Jastaiynan jany óleńge qúmar bolyp ósken Andas Omaraqynúly kúni búginge deiin qolynan qalamyn tastaǵan joq. «Jigitke jeti óner de azdyq etedi» degen emes pe. Andas aǵany segiz qyrly, bir syrly azamattardyń qataryna jatqyzuǵa ábden bolady. Óleńin ómirine azyq qylǵan aǵamyzǵa poeziya álemindegi qadamyńyz qaryshtai bersin demekpiz.
Sárbi ÁITENOVA
Almaty oblystyq «Jetisu» gazeti, senbi, 28 shilde, 2007 jyl











