Q-Andas
No Result
View All Result
  • Basty bet
  • Ólketaný
    • Bılım
    • Densaulyq
    • Sport
    • Mádenıet
    • Eltaný
    • Qorshaǵan orta
    • Kóshi-qon
    • Ädiebet
    • Qýǵyn-súrgin
    • Şalǵai auyl
    • jartas sýretteri
    • Halyq jady
    • Tarih
    • Tulǵataný
    • Turizm
    • Jetisýdyń asıetti jerler
  • Arnaıy jobalar
    • Ekspedısııalar
    • Grant
    • Konferensııa
    • Kórmeler
    • Týrnır
  • Muraǵat
    • Andas Omaraqyn izimen
    • Aýeshan Majaıdyń jádigerleri
    • Beınefılm
    • GalereIA
    • Hatkerlik
  • Biz týraly
    • Áriptester
    • Baılanys
    • Saıt ákimshiligi
    • PDF-mūraǵat
kz Қазақ qz Qazaq tj توتە جازۋ ru Русский en English
Q-Andas
  • Basty bet
  • Ólketaný
    • Bılım
    • Densaulyq
    • Sport
    • Mádenıet
    • Eltaný
    • Qorshaǵan orta
    • Kóshi-qon
    • Ädiebet
    • Qýǵyn-súrgin
    • Şalǵai auyl
    • jartas sýretteri
    • Halyq jady
    • Tarih
    • Tulǵataný
    • Turizm
    • Jetisýdyń asıetti jerler
  • Arnaıy jobalar
    • Ekspedısııalar
    • Grant
    • Konferensııa
    • Kórmeler
    • Týrnır
  • Muraǵat
    • Andas Omaraqyn izimen
    • Aýeshan Majaıdyń jádigerleri
    • Beınefılm
    • GalereIA
    • Hatkerlik
  • Biz týraly
    • Áriptester
    • Baılanys
    • Saıt ákimshiligi
    • PDF-mūraǵat
No Result
View All Result
Q-Andas
No Result
View All Result
Basty bet Andas Omaraqyn izimen

Jer-kóktiń aiyryluy jóninde (Kúnes audanynyń ańyz-ertegileri)

admin
2026/07/30
Andas Omaraqyn izimen
0
Жер-көктің айырылуы жөнінде (Күнес ауданының аңыз-ертегілері)

Basy: https://qandas.kz/andas-omara%d2%9byn-izimen-%d2%b1rpa%d2%9b%d2%9ba-zhetken-ruhani-amanat-11036/

Dúnie áuel basta qap-qarańǵy túnekte jatypty. Onyń betin – tún túndigi qorshap túrypty, zymyrap uaqyt óte beripti. Kúnderdiń birinde tańerteń qúlaǵyna bir ún jetipti;

– Ei, jaratushy táńirim, men máńgi qarańǵyda qala beremin be? Meniń sansyz násildi úrpaǵym qúrsaǵymda tuylmai qala bereme? Men anamynǵoi, ana zaryn tyńdashy táńirim! – dep aǵyl-tegil zarlap jylaǵan dauysty estidi. Búl zar qaǵyp jylaǵan Jer-dúnie ekenin bilgen táńirim meiiri túsip:

– Endeshe, ne talabyń bar edi? – depti jerge.

– Maǵan bir jaryq sáule kerek, sol sáuleniń meiirinisiz qalsam ómirim qaran! – depti Jer.

– Tilegińdi qabyl ettim. Kózińdi ash! – depti táńir meiirlene, – Jeterlik sáule berdim.

Jer silkinip alyp qarasa, arasynda kókpenbek tóńiregen qazandai móldiregen aspanda kóptegen kún paida bolǵan eken. Sol kúnderdiń ystyq sáulesi lezde jer betin kúidirip, qap-qara qyldyryp jiberipti.

Kenezesi keuip, tandyry tartylyp bara jatqan jer, endi janyn qoyarǵa jer taba almai shyrqyrapty. Túp-túzu jer jarylyp-jarylyp, kez-kelgen orny shyńyrau qúzǵa ainalypty.

Táńirge qaita talap qoyuǵa batyna almaǵan jer kúńirenip, ár orny ystyqqa shydamai qoparylyp jatypty. Osy kezde kóktegi jerdiń áriptesteri júldyzdar- Jerdiń tartyp jatqan tauhymetin kórip, shydap túra almai zar jylap, táńirden tilenipti:

– Jerdiń bir tilegin ál etkem, endi ony senderdiń kóz jastaryńmen jan tartu nietteriń qútqarady- basqa amal jol, – depti táńir.

Qúdirettiń sózin aldymen estigen alys túrǵan júldyzdar jylapty, báride qosyla jylapty:

  • Jer bauyrym, denemdegi

Bar ylǵaldy beriin!

Sen ólmeshi,

Sen úshin óleiin!!

Búlardyń kóz jasy myń jylda jer betine jaqyndapty, olardyń ashu-múńy – qatpar-qatpar shoi qara búlt bolyp, jermen-kóktiń arasyn alyptyda, selge ainalyp, jer júzin su alypty. SHóldep kenezesi kepken jer endi su astynda qalypty. Kóptegen kúndi su seli sóndiripti de, alysyraq túrǵan bireui ǵana qalypty. Jerdiń taǵy su astynda qauipte qalǵanyn kórgen aspandaǵy áriptesteri endi úrlep-úrlep jiberse, ol qúiyn jel bolyp kelip, jer betindegi túmamen búltty qualap joǵaltypty.

Aspan aiyǵyp, onyń órinde kúlimdegen bir kún ǵana qalypty. Onyń sáulesimen Jer qúlpyryp, sansyz túrli aǵashtar shyǵyp, san aluan shóp-gúlder ósip, taular, jazyqtar, búlaqtar, ózender, aidyn-shalqar kólder, san-aluan qústar men, tau toly ańdar paida bolypty.

Kún sáulesinen láhhát alǵan Jer-ana ózi ańsai kútken sáulesimen qauyshyp, qúrsaǵyndaǵy on segiz myń úrpaǵyn jaryq dúniege ákelipti. Jer dúnie sansyz jyldarda áreń osyndai kúige kelip, «Jer-ana» dep atalyp, úrpaqtaryn asyrap túrypty.

 

Derekkóz : «Kúnes audanynyń ańyz-ertegileri». 1991 jyl. Ishki taralym. Ile halyq baspasy.

 «Q-Andas» aqparat agenttigi.

Jalǵasy bar…

 

 O RAZDELENII ZEMLI I NEBA

(Legendy i skazki uezda Kyunes)

V samom nachale mir byl pogrujen v polnuyu neproglyadnuyu tьmu. Ego poverhnostь pokryval pokrovets nochi, i vremya stremitelьno mchalosь vpered. V odin iz dnei, rannim utrom, razdalsya golos:

– O, Tvorets moi Vsevyshnii, neujeli ya naveki ostanusь v etoi tьme? Neujeli moe mnogochislennoe potomstvo tak i ostanetsya nerojdennym v moem chreve? YA vedь matь, uslyshь je plach i molьbu materi, Tvorets! – tak gorьko rydala zemlya. Pochuvstvovav, chto etot plach ishodit ot samoi Zemli-Materi, miloserdnyi Tvorets sprosil:

– CHego je ty prosishь?

– Mne nujen lishь luch sveta! Bez ego tepla i laski jiznь moya obrechena! – otvetila Zemlya.

– YA prinyal tvoe proshenie. Otkroi glaza! – molvil Tvorets s milostьyu. – YA daroval tebe dostatochno sveta.

Zemlya sodrognulasь, vzglyanula naverh, a na nebesah, siyavshih sinevoi, slovno ogromnye kazany, poyavilosь mnojestvo solnts. Odnako palyashie luchi etih solnts mgnovenno obojgli poverhnostь Zemli i prevratili ee v chernuyu pepelishu.

Issohshaya ot jajdy Zemlya, stradaya ot nevynosimogo znoya, metalasь, ne nahodya sebe mesta. Gladkaya prejde zemlya rastreskalasь, prevrativshisь v glubokie ushelьya i propasti.

Ne smeya snova obrashatьsya s trebovaniyami k Tvortsu, Zemlya stonala, a ee poverhnosti rushilisь, ne vyderjivaya jary. V eto vremya ee nebesnye sobratьya – zvezdy – ne smogli ravnodushno smotretь na stradaniya Zemli i, zarydav, stali molitь Tvortsa o pomoshi:

– YA uje ispolnil odnu prosьbu Zemli, teperь spasti ee smogut lishь vashi slezy i iskrennee sostradanie, inogo puti net, – otvetil Tvorets.

Dalekie zvezdy, pervymi uslyshav slova Vsevyshnego, zarydali, a vsled za nimi zaplakali i ostalьnye:

– Zemlya, rodnaya nasha!

Vsyu vlagu svoego tela otdadim tebe!

Lishь by ty ne pogibla,

My gotovy umeretь za tebya!

Spustya tysyachu let ih slezy priblizilisь k zemle. Ih gnevno-pechalьnye slezy prevratilisь v gustye, plotnye chernye tuchi, kotorye zatyanuli prostranstvo mejdu nebom i zemlei, a zatem prolilisь prolivnym dojdem, zapolniv vsyu sushu vodoi. Issohshaya Zemlya okazalasь polnostьyu pod vodoi. Potoki vody pogasili bolьshinstvo solnts, ostaviv lishь odno, nahodivsheesya dalьshe vseh. Uvidev, chto Zemlya snova okazalasь v opasnosti pod vodoi, nebesnye sobratьya nachali dutь izo vseh sil, i ih dyhanie prevratilosь v uragannyi veter, kotoryi razognal s poverhnosti zemli tuman i tuchi.

Nebo proyasnilosь, i na ego vershine ostalosь lishь odno siyayushee solntse. Pod ego laskovymi luchami Zemlya rastsvela: vyrosli samye raznye derevьya, zazeleneli travy i tsvety, poyavilisь gory, ravniny, rodniki, reki i polnovodnye ozera, a takje mnojestvennye ptitsy i dikie zveri.

Nasladivshisь solnechnym svetom, Zemlya-Matь soedinilasь s dolgojdannym teplom i darovala jiznь svoemu vosemnadtsatitysyachnomu potomstvu. Spustya neskonchaemye veka Zemlya obrela etot oblik, stala naryvatьsya «Zemlei-Materьyu» i s teh por vzrashivaet i pitaet svoih detei.

Istochnik: «Legendy i skazki uezda Kyunes». 1991 god. Vnutrennii tiraj. Narodnoe izdatelьstvo Ili.

Informatsionnoe agentstvo «Q-Andas».

(Prodoljenie sleduet…)

 

 ON THE SEPARATION OF EARTH AND SKY

(Legends and Folktales of Künes County)

 

In the very beginning, the world lay in utter darkness. Its surface was wrapped in the veil of night, and time flew by relentlessly. One morning, a voice reached the ears of the Creator:

“O Creator Almighty, am I destined to remain in eternal darkness forever? Will my countless descendants remain unborn within my womb? I am a mother – hear the plea and lament of a mother, O Lord!” begged the voice in bitter tears. Realizing that this was the desperate cry of the Earth, the merciful Creator took pity and asked:

“What then is your desire?”

“I need a ray of light! Without its warmth, my life is doom!” replied the Earth.

“I have granted your wish. Open your eyes!” said the Creator with grace. “I have given you plenty of light.”

The Earth shook and looked up, and in the deep blue sky, clear as vast cauldrons, many suns had appeared. However, the scorching heat of those suns instantly burned the surface of the earth, turning it jet-black.

Parched and suffering from unbearable heat, the Earth twisted in agony, finding no peace. The once-smooth land cracked open, and deep abysses formed in random places.

Fearing to make another request to the Creator, the Earth groaned softly as its terrain collapsed under the relentless heat. Seeing the suffering of the Earth, its skyward companions – the stars – could not bear the sight and wept bitterly, praying to the Creator:

“I have already fulfilled one wish of the Earth. Now, only your tears and compassionate hearts can save her – there is no other way,” the Creator declared.

Hearing the Almighty’s words first, the distant stars began to cry, and soon all the others joined in:

“O Earth, our dear sibling,

We shall give you all the moisture in our bodies!

Do not perish,

We are willing to die for you!”

It took a thousand years for their tears to reach the surface of the earth. Their sorrowful rage transformed into thick, layered black clouds that filled the space between heaven and earth, turning into a deluge that flooded the world. The parched Earth was now completely submerged under water. The flood extinguished most of the suns, leaving only one that was situated farther away. Seeing that the Earth was now endangered by the waters, its skyward companions began to blow forcefully. Their breath turned into a powerful wind that chased away the mist and clouds from the earth’s surface.

The sky cleared, leaving a single smiling sun shining in its heights. Under its gentle rays, the Earth blossomed: various species of trees sprouted, all kinds of herbs and flowers grew, mountains, plains, springs, rivers, and vast lakes formed, and countless birds and wild animals appeared.

Basking in the delight of the sunlight, Mother Earth embraced the long-awaited warmth and brought forth eighteen thousand kinds of descendants into the light. After countless years, the world reached this harmony, came to be known as “Mother Earth,” and continues to nurture her offspring.

Source: “Legends and Folktales of Künes County”. 1991. Internal publication. Ili People’s Publishing House.

Information Agency “Q-Andas”.

(To be continued..)

0 0 votes
Рейтинг статьи
Post Views: 11
Қышқыш қалай жасалған?
Andas Omaraqyn izimen

Qyshqysh qalai jasalǵan?

August 12, 2026
Адамның пайда болуы
Andas Omaraqyn izimen

Adamnyń paida boluy

August 10, 2026
Күн және жұлдыздар
Andas Omaraqyn izimen

Kún jáne júldyzdar

August 5, 2026
كۇن مەن جەر
Andas Omaraqyn izimen

Kún men jer

August 4, 2026
Аспанның биіктеуі
Andas Omaraqyn izimen

Aspannyń biikteui

July 31, 2026
«Андас Омарақын ізімен»: Ұрпаққа жеткен рухани аманат
Andas Omaraqyn izimen

«Andas Omaraqyn izimen»: Úrpaqqa jetken ruhani amanat

July 29, 2026
Subscribe
Login
Notify of
guest
guest
0 комментариев
Oldest
Newest Most Voted
Inline Feedbacks
View all comments
ӨЛКЕ ШЕЖІРЕСІН СӨЙЛЕТКЕН ҚАЛАМГЕР

ÓLKE SHEJIRESIN SÓILETKEN QALAMGER

November 9, 2026

«Бекзат өмір»: өнерге арналған еңбек

«Bekzat ómir»: ónerge arnalǵan eńbek

November 7, 2026

Өлке тарихы ұрпаққа аманат

Ölke tarihy ūrpaqqa amanat

October 23, 2026

ЖАҢА ҚАҒИДА?  «Әлеуметтік кәсіпкерлерге жаңа талаптар түсіндірілді»

JAŃA QAǴIDA: «Áleumettik kásipkerlerge jańa talaptar túsindirildi»

October 13, 2026

Жұмыспен қамту тәртібінде не өзгерді?

Júmyspen qamtu tártibinde ne ózgerdi?

October 12, 2026

Ақпараттық агенттігі

Меншік иесі: “Жетісу” өлкетанушылар орталығы” қоғамдық бірлестігі
Қазақстан Республикасы, Жетісу облысы, Талдықорған қаласы “Болашақ” шағын ауданы, 12-27

Q-Andas желілік басылымы Қазақстан Республикасы Ақпарат және коммуникация министрлігі Ақпарат комитетінде 2025 жылғы 19 наурызда тіркеліп, № KZ21VPY00115275 куәлігі берілген.

Сайт материалын пайдалану үшін редакция келісімі керек және гиперсілтеме жасау міндетті.

Тел: 8 747 706 1382
email: andas_kazhet@mail.ru

qandas.kz © 2026. Барлық авторлық құқық заңмен қорғалған.

  • qzQazaq
    • kz Қазақ
    • qz Qazaq
    • tj توتە جازۋ
    • ru Русский
    • en English
  • Basty bet
  • Ólketaný
    • Bılım
    • Densaulyq
    • Sport
    • Mádenıet
    • Eltaný
    • Qorshaǵan orta
    • Kóshi-qon
    • Ädiebet
    • Qýǵyn-súrgin
    • Şalǵai auyl
    • jartas sýretteri
    • Halyq jady
    • Tarih
    • Tulǵataný
    • Turizm
    • Jetisýdyń asıetti jerler
  • Arnaıy jobalar
    • Ekspedısııalar
    • Grant
    • Konferensııa
    • Kórmeler
    • Týrnır
  • Muraǵat
    • Andas Omaraqyn izimen
    • Aýeshan Majaıdyń jádigerleri
    • Beınefılm
    • GalereIA
    • Hatkerlik
  • Biz týraly
    • Áriptester
    • Baılanys
    • Saıt ákimshiligi
    • PDF-mūraǵat

© 2025 qandas.kz

wpDiscuz