Halqymyz qashan da daladai keń, Aidai ásem, sudai taza minezdi. Al qataisa bolattan da berik. Dúnie tarihyn paraqtap kórseńiz bar bolmysyn tasqa jazyp qaldyrǵan jalǵyz halyq – qazaq. “Qas saq” atalyp alysqannyń belin úzgen, orta ǵasyrdaǵy túrki álemine jarqyn izder qaldyrǵan, Jibek jolynyń bel ortasynda túryp shyǵys pen batystyń mádenietine ótkel bolǵan, jasanyp tigen jońǵardy jer betinen máńgilikke joǵaltqan tekti áulettiń tegi biz.
«Jarly bolsań da arly bol» degen qaǵidany ústanyp, ómiri eshkimge jamandyq jasaudy sanasyna sińirmegen ata-babalarymyz bir mezgil qatigezdikti júregine júptaǵan jandardyń qúrbany bolyp keldi. Tarihymyz oirandalyp tilimizden, dinimizden, últtyq múramyzdan aiyrylyp qala jazdadyq. Ol az bolǵandai totalitarlyq júie qazaqty úrkitip shet elge qudy, óner men mádenietten aulaq júrsin dep qalǵanyn auylǵa aidady. Jylt etken daryndy qúrdymǵa jiberip otyrdy. Sonyń zardabyn áli kúnge tartyp kelemiz.
Almaty qalasyndaǵy Maqataev kóshesi men Qonaev dańǵylynyń qiylysyndaǵy «Jetim búrysh» turaly keibireulerdiń aitpaǵan sózi, taqpaǵan kinási qalmady. Ondaǵy uaqytsha jalǵa túratyn baspana izdep júrgen jandardy auyl qaiyrshylaryna deiin teńedi. Óz elinde, óz jerinde «qaiyrshy» atanudan artyq azap joq shyǵar. Tipti keibireui qazaqtyń qamyn oilaǵan adamsha úkimetke uáj aityp kósemsigeni taǵy bar. Qazaq jeriniń auasyn jútyp, nanyn jep kólkildep júrgenin eskermei toptasqan adamdar shoǵyrynan oi tauyp, balkonda samaldap otyryp árkim auzyna kelgenin aita beredi. Múnyń ózi «basy auyrmaǵannyń qúdaimen sharuasy joqtyń» kerisi emei ne? Biz sol “Jetim búryshtyń” shynaiy mánine úńilip kórelikshi.
Osydan 20 jyl ilgeri azdaǵan tiyn-tebenimen jalǵyz sómkesin arqalap Almatyǵa júmys izdep kelgen qazaqtyń jigiti búgingi kúnge kelgen de bankir bolyp jaily oryndyqta otyr. Han saraiyndai úi túrǵyzyp, alys-jaqyn shet eldermen úlken sharua tyndyryp júrgen qarakóz qandastarymyz qanshama! Solar alǵashynda osy atyshuly mekenge, yaǵni “jetim búryshqa” soqpai ketti dep aita alasyzba? Búl jer tau minezdi qazaq úl-qyzdarynyń osy dáuirlik synaq alańy ispetti. Synnan súrinbei ótkender ómirden súbeli sybaǵasyn alyp jatyr. Sebebi, qanda bar qasiet qashanda tegine tartady. Óitkeni, eldiń naǵyz qojasy da, áne, solar. Ótkenge salauat, ólgenimiz tirilip, óshkenimiz janyp jatyr. El boldyq, eńsemiz kóterildi. Dese de aldymyzda áli de bolashaqqa aparar jol jatyr.
Táuelsizdik alǵan alǵashqy jyldarda mal baǵudan basqany bilmeitin halyq qalai el basqara eken dep oilaǵandar da boldy. Biraq sausaqpen sanarlyq jyldar ayasynda talailar tańdai qaǵa tańǵala qaraityn órege taban tiredik, tipti bizden úirengisi keletinderdiń qatary kóbeiip keledi. Nege? Búl – qazaq degen halyqtyń qaisarlyǵy, danalyǵy jáne talanttylyǵy. Sol qaisar halyqtyń jańa ǵasyryn boiynda últtyq jigeri bar, ata dástúrin oiyna sińirip ósken úrpaq jasaityn bolady. Sondyqtan olardyń kóre-kóre kósem boluy úshin «Bolashaq» stipendiyasy auyl balalaryna kóbirek bólinse núr ústine núr bolar edi.
Tas qalada túryp tastai bilim aluǵa bolady. Al qazaqy qasiettiń qaimaǵy búzylmaǵan auyldan da el tizginin ústaityn erlerdiń kóptep shyǵatyndyǵyna kózimiz jetken joq pa?
Qajet Andas
«Q-andas» aqparattyq agenttigi.











