Q-Andas
No Result
View All Result
  • Basty bet
  • Ólketaný
    • Bılım
    • Densaulyq
    • Sport
    • Mádenıet
    • Eltaný
    • Qorshaǵan orta
    • Kóshi-qon
    • Ädiebet
    • Qýǵyn-súrgin
    • Şalǵai auyl
    • jartas sýretteri
    • Halyq jady
    • Tarih
    • Tulǵataný
    • Turizm
    • Jetisýdyń asıetti jerler
  • Arnaıy jobalar
    • Ekspedısııalar
    • Grant
    • Konferensııa
    • Kórmeler
    • Týrnır
  • Muraǵat
    • Andas Omaraqyn izimen
    • Aýeshan Majaıdyń jádigerleri
    • Beınefılm
    • GalereIA
    • Hatkerlik
  • Biz týraly
    • Áriptester
    • Baılanys
    • Saıt ákimshiligi
    • PDF-mūraǵat
kz Қазақ qz Qazaq tj توتە جازۋ ru Русский en English
Q-Andas
  • Basty bet
  • Ólketaný
    • Bılım
    • Densaulyq
    • Sport
    • Mádenıet
    • Eltaný
    • Qorshaǵan orta
    • Kóshi-qon
    • Ädiebet
    • Qýǵyn-súrgin
    • Şalǵai auyl
    • jartas sýretteri
    • Halyq jady
    • Tarih
    • Tulǵataný
    • Turizm
    • Jetisýdyń asıetti jerler
  • Arnaıy jobalar
    • Ekspedısııalar
    • Grant
    • Konferensııa
    • Kórmeler
    • Týrnır
  • Muraǵat
    • Andas Omaraqyn izimen
    • Aýeshan Majaıdyń jádigerleri
    • Beınefılm
    • GalereIA
    • Hatkerlik
  • Biz týraly
    • Áriptester
    • Baılanys
    • Saıt ákimshiligi
    • PDF-mūraǵat
No Result
View All Result
Q-Andas
No Result
View All Result
Basty bet Ólketaný Halyq jady

Múqalmai ótken er múqai…

Мұқай Байсымақов шамамен 1897 жылдары туған, Жетісу губерниясы, Жаркент уезі, Бәйтүгей болыстығы, Бұрхан мекенінің тумасы.

admin
2026/02/20
Halyq jady
0
Мұқалмай өткен ер мұқай…

Múqai batyr Jarkent óńirin jailaǵan qazaqtardy basyna tóngen qiyndyq pen qasiretten qorǵau úshin alǵash qolyna qaru aldy. Sol kúnnen bastap-aq, otarshyldyqtyń qúrsauynda qalyp, esesi ketken eliniń kegin qaitarudy kózdedi. Sovettiń de, Qytaidyń da túrmesine qamaldy, jan tózbes qanshama azap pen qasiretti de tartty. Jáne sol jolda ómiri qyl  ústinde bolǵan qandai qauyp pen qater túrsa da qaimyǵyp, shegingen emes.

Atqan oǵy múlt ketpeitin, ústasqanyn jer qaptyratyn búla kúshtiń iesi bolǵan, júreginiń túgi bar osynau ójet jigitten betpe-bet kelgende eki jaqtyń shekarashylary da qaimyǵyp, kórse de kórmegen  syńai tanytatyn.  Arǵy-bergi bettegi aǵaiyndardyń ishindegi men degen tentekteri «Múqai keldi» degende onyń súsynan-aq jymdai bolatyn.

«Qalyń eli, qazaqtyń…» basyna úiirilgen qara búlt, onyń oi-sanasy men júreginde qasirettiń qatty shemeni bolyp qatyp jatty. Eldik namys  úshin ajalǵa qasqaiyp qarsy  túryp jasaǵan jankeshti erlikteri úshin, eshkimnen, eshqashan eteńe dámetken de emes, aqy da súramaǵan tau túlǵa.

Demek, onyń boiyna tabiǵat bergen alapat kúsh pen qatar, elge, tuǵan jerge degen súiispenshilikti, últjandylyqty  asyl qasietter qan arqyly berilgen boluy kerek. Al, ór ruh pen aqyldylyq paiym-parasatty qaishylyqqa  toly  taǵdyry  men  qatygez  ómir úiretken-au, sirá..?!…

El arasynda «Eldiń namysy, erdiń arysy» turaly sóz bolyp, sońy dau-sharǵa ainala bastaǵanda  naizaǵaidai jarq etetin namysshyldyǵymen, óńmendi teser ótkir janarǵa, túksigen sústy júzi qosylǵanda  men-men degenniń mysy basylyp, beti qaityp qalatyn. Azu tisin aqsitqan dala kókjalyndai   yzbarly aibarymen de eshkimge des bergen emes.

Qainap jatqan mynau tirshiliktiń qazanynda kózben kórgen nebir ayarlyq, ekijúzdilik pen álimjettik áreketterde árdaiym ádildiktiń jaǵynan tabylatyn búnyń boiyna eline, aǵaiynǵa degen janashyrlyqpen qatar satqyndyqty keshirmeitin qatygezdik qasietti de darytty.

Kún-kúnderge, jyl-jyldarǵa úlasyp  uaqyt shirkin zymyrap ótip jatty. Ataman Dutovty joyu kezinde de batyldyǵymen, jaujúrektiligimen erekshelengen. Odan keiingi 1928 jylǵy «Asha túyaq qalmasyn, asyra silteu bolmsyn!»-degen, qyzyldar qyrǵyny kezinde qanshama qazaqtyń kóshin mal-janymen shekaradan aman-esen alyp ótkeni jáne bar. SHybyn janyn shúberekke túiip 1931-33 jyldardǵy náubette auyl-aimaqty  azyq-túlikten taryqtyrmai aman alyp qalǵany  jeke áńgime. Onda da qazaqqa tisi batyp malyn tartyp alǵan, malai qylyp istetip aqysyn jegen, basynyp qorlyq kórsetken bailardyń malyn aidap ákelip elge taratyp berushi «Halyq kekshili» boldy. Ózi tiispeitin, tiisse bai-baǵlanyńa qaramai qandai sodyr bolsa da kezdesken jerde esh qaimyqpastan  sazaiyn  tartqyzatyn.

Múqai Baisymaqúly  qazaqtyń mańdaiyna bitken, sol bir zar zamanda eliniń arman maqsatynynń údesinen shyǵa bilgen, kózsiz batyry. Halqy men tuǵan jeri úshin qandai azap pen qasiret bolsa da qaiyspai  kótergen qara nary. Milliondaǵan halyqtardyń qanymen suarylǵan Keńestik júieni de, halyqtyń arasynda «…qyl  búrau» atalatyn Qytaidy da moiyndamaǵan  eren túlǵa! Qazaqtyń arda úly, júrek jútqan has batyry!

 

Jariyalandy. Q. Ibraiymjanov. «Múqai batyr» publitsistikalyq zertteuler. -Almaty. “Prinet-Plyuis” baspasy. 2020. -240 b. -12-15 b.

0 0 votes
Рейтинг статьи
Post Views: 9
Ақиқат айтылмай қалды
Halyq jady

Aqiqat aitylmai qaldy

August 12, 2026
Байырша Абылайхановтың беймәлім тағдыры
Halyq jady

Baiyrsha Abylaihanovtyń beimálim taǵdyry

August 10, 2026
Айбат
Halyq jady

Aibat

August 4, 2026
Келмеске кетсін сол зұлмат…
Halyq jady

Kelmeske ketsin sol zūlmat……

July 31, 2026
ЖАРКЕНТ ӨҢІРІНДЕГІ «АЛЖИР»
Halyq jady

JARKENT ÓŃIRINDEGI «ALJIR»

July 30, 2026
Екпемен елін сақтаған…
Halyq jady

Ekpemen elin saqtaǵan…

July 27, 2026
Subscribe
Login
Notify of
guest
guest
0 комментариев
Oldest
Newest Most Voted
Inline Feedbacks
View all comments
ӨЛКЕ ШЕЖІРЕСІН СӨЙЛЕТКЕН ҚАЛАМГЕР

ÓLKE SHEJIRESIN SÓILETKEN QALAMGER

November 9, 2026

«Бекзат өмір»: өнерге арналған еңбек

«Bekzat ómir»: ónerge arnalǵan eńbek

November 7, 2026

Өлке тарихы ұрпаққа аманат

Ölke tarihy ūrpaqqa amanat

October 23, 2026

ЖАҢА ҚАҒИДА?  «Әлеуметтік кәсіпкерлерге жаңа талаптар түсіндірілді»

JAŃA QAǴIDA: «Áleumettik kásipkerlerge jańa talaptar túsindirildi»

October 13, 2026

Жұмыспен қамту тәртібінде не өзгерді?

Júmyspen qamtu tártibinde ne ózgerdi?

October 12, 2026

Ақпараттық агенттігі

Меншік иесі: “Жетісу” өлкетанушылар орталығы” қоғамдық бірлестігі
Қазақстан Республикасы, Жетісу облысы, Талдықорған қаласы “Болашақ” шағын ауданы, 12-27

Q-Andas желілік басылымы Қазақстан Республикасы Ақпарат және коммуникация министрлігі Ақпарат комитетінде 2025 жылғы 19 наурызда тіркеліп, № KZ21VPY00115275 куәлігі берілген.

Сайт материалын пайдалану үшін редакция келісімі керек және гиперсілтеме жасау міндетті.

Тел: 8 747 706 1382
email: andas_kazhet@mail.ru

qandas.kz © 2026. Барлық авторлық құқық заңмен қорғалған.

  • qzQazaq
    • kz Қазақ
    • qz Qazaq
    • tj توتە جازۋ
    • ru Русский
    • en English
  • Basty bet
  • Ólketaný
    • Bılım
    • Densaulyq
    • Sport
    • Mádenıet
    • Eltaný
    • Qorshaǵan orta
    • Kóshi-qon
    • Ädiebet
    • Qýǵyn-súrgin
    • Şalǵai auyl
    • jartas sýretteri
    • Halyq jady
    • Tarih
    • Tulǵataný
    • Turizm
    • Jetisýdyń asıetti jerler
  • Arnaıy jobalar
    • Ekspedısııalar
    • Grant
    • Konferensııa
    • Kórmeler
    • Týrnır
  • Muraǵat
    • Andas Omaraqyn izimen
    • Aýeshan Majaıdyń jádigerleri
    • Beınefılm
    • GalereIA
    • Hatkerlik
  • Biz týraly
    • Áriptester
    • Baılanys
    • Saıt ákimshiligi
    • PDF-mūraǵat

© 2025 qandas.kz

wpDiscuz