Q-Andas
No Result
View All Result
  • Basty bet
  • Ólketaný
    • Bılım
    • Densaulyq
    • Sport
    • Mádenıet
    • Eltaný
    • Qorshaǵan orta
    • Kóshi-qon
    • Ädiebet
    • Qýǵyn-súrgin
    • Şalǵai auyl
    • jartas sýretteri
    • Halyq jady
    • Tarih
    • Tulǵataný
    • Turizm
    • Jetisýdyń asıetti jerler
  • Arnaıy jobalar
    • Ekspedısııalar
    • Grant
    • Konferensııa
    • Kórmeler
    • Týrnır
  • Muraǵat
    • Andas Omaraqyn izimen
    • Aýeshan Majaıdyń jádigerleri
    • Beınefılm
    • GalereIA
    • Hatkerlik
  • Biz týraly
    • Áriptester
    • Baılanys
    • Saıt ákimshiligi
    • PDF-mūraǵat
kz Қазақ qz Qazaq tj توتە جازۋ ru Русский en English
Q-Andas
  • Basty bet
  • Ólketaný
    • Bılım
    • Densaulyq
    • Sport
    • Mádenıet
    • Eltaný
    • Qorshaǵan orta
    • Kóshi-qon
    • Ädiebet
    • Qýǵyn-súrgin
    • Şalǵai auyl
    • jartas sýretteri
    • Halyq jady
    • Tarih
    • Tulǵataný
    • Turizm
    • Jetisýdyń asıetti jerler
  • Arnaıy jobalar
    • Ekspedısııalar
    • Grant
    • Konferensııa
    • Kórmeler
    • Týrnır
  • Muraǵat
    • Andas Omaraqyn izimen
    • Aýeshan Majaıdyń jádigerleri
    • Beınefılm
    • GalereIA
    • Hatkerlik
  • Biz týraly
    • Áriptester
    • Baılanys
    • Saıt ákimshiligi
    • PDF-mūraǵat
No Result
View All Result
Q-Andas
No Result
View All Result
Basty bet Ólketaný Halyq jady

Ákem turaly estelik

admin
2026/02/27
Halyq jady
0
Әкем туралы естелік

Men, Dámebaev Sailau, ákemniń jalǵyz túyaǵymyn. 1937 jyly 25 qarashada tudym. Men tuǵannan keiin 12 kún ótkende ákemdi Taldyqorǵanǵa shaqyrtyp, «halyq jauy» dep sottap jiberipti. Bala kezimde, keiinirekte de, aqymaq basym, ákem turaly eshqandai málimet jinamappyn. Auyl aqsaqaldary meni kórgende: «Ákeńnen aumai qalypsyń, jaqsy adam edi, bosqa naqaq ketti ǵoi», – deitin. Sonda men olardy ishimnen jaqtyrmai: «Búl aqsaqaldar nege halyq jauyn maqtaidy, aqymaqtar», – dep oilaitynmyn. Sovettik patriotizm ruhynda tárbielendim ǵoi, sondyqtan men de Pavlik Morozov siyaqty «patriot» edim.

Ákem 1908 jyly Semei oblysynyń SHúbartau audanynda kedei sharua otbasynda tuǵan. Jas kezinde moldadan bilim alyp, odan keiin bilimin ózinshe jalǵastyryp, latyn jáne orys alfavitterin igergen. Ol 18-20 jasqa kelgende kedei otbasynyń balasy bolǵandyqtan basshylyqta otyrǵan sheneunikter ártúrli tapsyrmalar berip, lauazymyn kóterip otyrǵan. Al 1932 jyly ákemdi partiya qataryna qabyldaǵan. Komsomol, partiya qataryna ótu úshin ákem jasyna jas qosyp, 1905 jyly tudym dep tólqújat alǵan.

Ákemdi 1932-1934 jyldary qarqyndy qúrylys júrip jatqan Qaratal sulandyru júiesine (Karatalьskaya orostitelьnaya sistema) partorg qyzmetine jiberedi. Ákem janúyasymen MOPR jerinde túrypty. 1934-1936 jyldary ákem Bórilitóbe audanyna (st. Lepsi) auystyrylyp, raizemotdeldiń bastyǵy etip taǵaiyndalady. Ol audanda Lepsi ózeninen úlken su kanaldary qazylyp, ákem sol qúrylystarǵa basshylyq etedi. Óitkeni onyń Qaratal su júieleri salynǵanda alǵan mol tájiribesi bolsa kerek.

Kanal qazylyp bolǵan soń kishigirim toi bolyp, júmysshylarǵa as beriledi. Sol asqa soiylǵan siyrdyń ishinen búzau shyǵyp, ákemniń tez óskenin kórealmaushy aryzqoilardyń aryzdanuyna úlken sebep bolady. Olar qolma-qol aryz úiymdastyryp, aqyry ákemdi qyzmetinen bosattyrady. Ákem de qaisar, ójet adam bolsa kerek, olarmen ymyraǵa keluge, bas iyuge barmaidy.

Ákem Kópbirlik auyl Sovetiniń tóraǵalyq qyzmetine jiberiledi. Artyna túsip alǵan aryzqoilar ákemdi partiyadan aldyryp, isin sotqa beredi. 1937 jyldyń 31 jeltoqsanynda «troikanyń» sheshimimen ákem 10 jylǵa sottalady. 1938 jyldyń kúzinde aidauda júrgende qaitys boldy degen habar auylǵa jetedi. Keiin anyqtalǵandai, ákem Sverdlovsk (qazirgi Ekaterinburg) oblysynyń Irbit qalasynyń mańynda 1938 jyly 26 tamyzda qaitys bolypty.

Eki jyldan keiin 25 jasynda jesir qalǵan jesir sheshem túrmysqa shyǵady. Meni ózimen birge alyp ketpekshi bolady. Biraq ájem jylap-syqtap auyl aqsaqaldarynyń kómegimen meni alyp qalyp, óz bauyryna salady. Men ájemmen birge 1939 jyly rabfakty bitirip, sol Kópbirlikke múǵalim bolyp kelgen ákemniń inisi Tólekov Tóltaidyń tárbiesinde er jetkenshe boldym. Ol kisi meniń mańdaiymnan shertip kórmedi. Institut bitirip, úilengenshe qamqorlyǵyn ayaǵan joq.

Men 1954 jyly Úshtóbe stanitsiyasynyń №16 mektebin bitirip, Almaty qalasyna joǵary oquǵa túsuge bardym. Emtihandardy jaqsy tapsyryp, dekannyń jeke qabyldauynda bolǵanymda dekan meniń ákemniń sottalǵanyn bilip, institutqa qabyldamai qoidy. Sondyqtan kelesi 1955 jyly men Reseige ketip, Ivanovo qalasyndaǵy Energetika institutyna túsip, ony 1960 jyly bitirip, injener-teploenergetik degen mamandyqty alyp shyqtym. Ózim 1960 jyldan 1998 jylǵa deiin tek óndiris salasynda júmys istedim. Onyń 70-80% osy Úshtóbe jáne Qaratal audanynda eńbek ettim.

 

Sailau DÁMEBAEV,

Balasy. 2015 jyl, Úshtóbe qalasy.

Jariyalandy. -Almaty: Qaraman Q. Qaratal aqtańdaǵy: tarihi-tanymdyq kitap. «Toǵanai T». 2015. -240 b. -142-144 b.

0 0 votes
Рейтинг статьи
Post Views: 10
Ақиқат айтылмай қалды
Halyq jady

Aqiqat aitylmai qaldy

August 12, 2026
Байырша Абылайхановтың беймәлім тағдыры
Halyq jady

Baiyrsha Abylaihanovtyń beimálim taǵdyry

August 10, 2026
Айбат
Halyq jady

Aibat

August 4, 2026
Келмеске кетсін сол зұлмат…
Halyq jady

Kelmeske ketsin sol zūlmat……

July 31, 2026
ЖАРКЕНТ ӨҢІРІНДЕГІ «АЛЖИР»
Halyq jady

JARKENT ÓŃIRINDEGI «ALJIR»

July 30, 2026
Екпемен елін сақтаған…
Halyq jady

Ekpemen elin saqtaǵan…

July 27, 2026
Subscribe
Login
Notify of
guest
guest
0 комментариев
Oldest
Newest Most Voted
Inline Feedbacks
View all comments
ӨЛКЕ ШЕЖІРЕСІН СӨЙЛЕТКЕН ҚАЛАМГЕР

ÓLKE SHEJIRESIN SÓILETKEN QALAMGER

November 9, 2026

«Бекзат өмір»: өнерге арналған еңбек

«Bekzat ómir»: ónerge arnalǵan eńbek

November 7, 2026

Өлке тарихы ұрпаққа аманат

Ölke tarihy ūrpaqqa amanat

October 23, 2026

ЖАҢА ҚАҒИДА?  «Әлеуметтік кәсіпкерлерге жаңа талаптар түсіндірілді»

JAŃA QAǴIDA: «Áleumettik kásipkerlerge jańa talaptar túsindirildi»

October 13, 2026

Жұмыспен қамту тәртібінде не өзгерді?

Júmyspen qamtu tártibinde ne ózgerdi?

October 12, 2026

Ақпараттық агенттігі

Меншік иесі: “Жетісу” өлкетанушылар орталығы” қоғамдық бірлестігі
Қазақстан Республикасы, Жетісу облысы, Талдықорған қаласы “Болашақ” шағын ауданы, 12-27

Q-Andas желілік басылымы Қазақстан Республикасы Ақпарат және коммуникация министрлігі Ақпарат комитетінде 2025 жылғы 19 наурызда тіркеліп, № KZ21VPY00115275 куәлігі берілген.

Сайт материалын пайдалану үшін редакция келісімі керек және гиперсілтеме жасау міндетті.

Тел: 8 747 706 1382
email: andas_kazhet@mail.ru

qandas.kz © 2026. Барлық авторлық құқық заңмен қорғалған.

  • qzQazaq
    • kz Қазақ
    • qz Qazaq
    • tj توتە جازۋ
    • ru Русский
    • en English
  • Basty bet
  • Ólketaný
    • Bılım
    • Densaulyq
    • Sport
    • Mádenıet
    • Eltaný
    • Qorshaǵan orta
    • Kóshi-qon
    • Ädiebet
    • Qýǵyn-súrgin
    • Şalǵai auyl
    • jartas sýretteri
    • Halyq jady
    • Tarih
    • Tulǵataný
    • Turizm
    • Jetisýdyń asıetti jerler
  • Arnaıy jobalar
    • Ekspedısııalar
    • Grant
    • Konferensııa
    • Kórmeler
    • Týrnır
  • Muraǵat
    • Andas Omaraqyn izimen
    • Aýeshan Majaıdyń jádigerleri
    • Beınefılm
    • GalereIA
    • Hatkerlik
  • Biz týraly
    • Áriptester
    • Baılanys
    • Saıt ákimshiligi
    • PDF-mūraǵat

© 2025 qandas.kz

wpDiscuz