Jambyl oblysynyń tumasy sanalatyn jas sportshynyń Baizaq audanyndaǵy Myrzatai auylynan shyqqany aitylady. Auyl balasynyń úlken sportqa qarai bet aluy kóbine qarapaiym eńbek pen qaisar minezden bastalady. Bauyrjannyń sporttaǵy joly da erte jastan qalyptasqan. Bala kúninen boksqa den qoiyp, jattyǵu zalyndaǵy tártipke, tózimge, tabandylyqqa úirendi. Uaqyt óte kele sol eńbektiń nátijesi kórinip, jas bolsa da el ishinde bolashaǵynan úmit kúttiretin boksshylardyń qataryna qosyldy.
2005 jyly 6 shildede dúniege kelgen bylǵary qolǵap sheberi búginde Qazaqstan Respublikasy Ishki ister ministrliginiń B. Beisenov atyndaǵy Qaraǵandy akademiyasynyń 3 kurs kursanty, politsiya serjanty. Jas sportshy oqu men sportty qatar alyp júrip, joǵary nátijelerimen kózge túsip keledi. Ómir joly jas buynǵa tabandylyqtyń, tártiptiń jáne maqsatqa adaldyqtyń úlgisin kórsetedi.
Sporttyq ortada jas boksshynyń esimi eńbekqorlyǵymen, ringtegi batyldyǵymen jáne jeńiske degen úmtylysymen atalady. Málimetterge súiensek, nebári 15 jasynda Qazaqstan Respublikasynyń sport sheberi atanǵan. Múndai ataq kez kelgen sportshyǵa ońai berilmeidi. Artynda jyldar boiǵy daiyndyq, qatań tártip, talai jarys, jeńis pen jeńilisten alynǵan sabaq túrady.
Jas sportshynyń qalyptasuyna bapkerlerimen qatar ákesiniń de yqpaly zor boldy. Ákesi Ádilbek úlynyń boiyndaǵy sportqa degen qyzyǵushylyqty erte baiqap, oǵan baǵyt-baǵdar berdi. Onyń kásibi túrǵydan qalyptasuyna Qazaqstan Respublikasynyń eńbek sińirgen jattyqtyrushysy Núrlan Aqúrpekov úlken eńbek sińirdi. Olimpiada chempiony Baqtiyar Artaevty tárbielegen bilikti bapker jas sportshynyń qabiletin erte tanyp, ringtegi sheberligin, tártibin, tózimin jáne jeńiske degen senimin shyńdady. Osylaisha áke qoldauy men bapker eńbegi Bauyrjannyń úlken sporttaǵy berik negizine ainaldy. Tynymsyz eńbektiń nátijesinde 75 keli salmaq dárejesinde últtyq qúrama júiesinde kózge túsui de jas sportshynyń áleuetin ańǵartady.
Qazaqstan Respublikasynyń eńbek sińirgen jattyqtyrushysy Ádilqari Moldatai da shákirtiniń basty qasieti retinde tártip pen eńbekqorlyqty alǵa tartady.
– Bauyrjan jattyǵuda baryn salatyn, tapsyrmany múqiyat oryndaityn boksshy. Búgingi jetistigi kún saiynǵy eńbeginiń nátijesi», – deidi bapker.
Jas sportshynyń jetistikter tizimi az emes. 2017 jyly Bokstan Aziya kubogynda 3 oryn ielenip, halyqaralyq arenadaǵy alǵashqy iri jetistikteriniń birine qol jetkizdi. Sol jyly Tashkent qalasynda ótken «Ez 2017» turnirinde 1 orynnan kórindi. Búdan bólek, Ózbekstan Respublikasy Konstitutsiyasynyń 25 jyldyǵyna arnalǵan bokstan halyqaralyq turnirde de jeńimpaz atandy. Osy jeńister jasóspirim kezinen úlken dodaǵa daiyn, básekege qabiletti sportshy ekenin kórsetti.
2018 jyl da jas boksshy úshin tabysty kezeń boldy. 2006 jáne 2007 jyly tuǵan jasóspirimder arasyndaǵy respublikalyq turnirde 1 oryn aldy. Sonymen qatar Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: ruhani jańǵyru» baǵdarlamasy ayasynda jáne Astana qalasynyń 20 jyldyǵyna arnalǵan oblystyq kolledjder arasyndaǵy ashyq turnirde jeńimpaz atandy. Sol jyly bokstan ashyq respublikalyq turnirde de top jardy. Bir jyldyń ishinde birneshe jarysta birinshi oryn aluy túraqty daiyndyq pen úzdiksiz eńbektiń nátijesin aiqyn kórsetti.
2019 jyly da jeńisti jol jalǵasty. Jas sportshy 2006 jáne 2007 jyly tuǵan jasóspirimder arasyndaǵy Jambyl oblysynyń chempionatynda 1 oryn alyp, óńirlik deńgeide úzdik ekenin dáleldedi. Sonymen qatar, jasóspirimder arasyndaǵy Qazaqstan Respublikasynyń eńbek sińirgen jattyqtyrushysy O. V. Kruglovtyń júldesine arnalǵan I halyqaralyq turnirde 3 oryn ielendi. Sol jyly bokstan 4 álem chempionatynda 1 orynǵa kóterilip, Samara qalasynda ótken VI halyqaralyq turnirde de jeńimpaz boldy.
2020 jyly «Asqar Júmabaev» atyndaǵy Qordai batyr kúres klubynyń kubogy úshin ótken halyqaralyq turnirde 1 oryn aldy. Al 2025 jyly Qaraǵandy qalasynda ótken Ǵ. Jarylǵapovty eske aluǵa arnalǵan halyqaralyq turnirde taǵy da jeńimpaz atandy. Múndai bedeldi jarystarda top jaru sportshynyń sheberligi men tájiribesin odan ári aiqyndai tústi.
Jetistikterdiń árqaisysy bir kúndik eńbektiń emes, jyldar boiy tógilgen terdiń, tózimniń, bapker men shákirt arasyndaǵy senimniń nátijesi. SHarshy alańda jeńiske jetu úshin sportshy tek qarsylasyn ǵana emes, óz boiyndaǵy sharshaudy, qobaljudy, kúmándi de jeńui kerek. Jas talanttyń sporttyq jolynan osyndai minez anyq baiqalady.
2026 jyl jas boksshy úshin jańa belestiń bastaluymen este qaldy. Kásipqoi boksqa qadam basyp, alǵashqy jekpe jekterinde jeńis dámin tatty. Biyl Steppe Boxing Óskemen qalasynda úiymdastyrǵan boks keshinde 1 oryndy jeńip aldy. Al Taraz qalasyndaǵy Jaqsylyq Úshkempirov atyndaǵy «Taraz Arena» sport kesheninde Qazaqstan kásibi boks federatsiyasynyń úiymdastyruymen ótken dúbirli dodada Bauyrdan Áli Tájikstan ókili Radjaboi Ahmedovpen sharshy alańǵa shyqty. Jekpe jek tórt raundqa josparlanǵanymen, aiqas úzaqqa sozylǵan joq. Qarsylasyn birinshi raundtyń 57 sekundynda tehnikalyq nokautpen jeńip, jankúierlerdi quantty.
Múndai jeńister kezdeisoq kelmeidi. Ringte ár sekundtyń salmaǵy bar. Jyldam oilau, araqashyqtyqty dúrys esepteu, sátti dál paidalanu, qarsylastyń osal túsyn der kezinde kóru úzaq eńbektiń jemisi sanalady. Tarazdaǵy jeńis jas boksshynyń tek kúshke ǵana emes, taktika men ishki senimge de súienetin sportshy ekenin kórsetti.
Jas sportshy tek sporttyq jetistikterimen ǵana emes, azamattyq bolmysymen de erekshelenedi. Oqu men sportty qatar alyp júru ońai emes. Qaraǵandy akademiyasynyń kursanty retinde bolashaq qúqyq qorǵau salasynyń mamany bolyp qalyptasyp jatyr. Al sporttaǵy tabysy tártipke, júieli eńbekke, jiger men jauapkershilikke berik ekenin dáleldeidi. Eki baǵyt birin biri tolyqtyryp túrǵandai. Akademiyadaǵy tártip sporttaǵy minezdi shyńdasa, sporttaǵy tózim qyzmettegi jauapkershilikti kúsheitedi.
Boks minezdiń sporty. Qazaq boksy ár dáuirde jańa esimdermen tolyǵyp keledi. Bir buyn el namysyn Olimpiadada, álem chempionattarynda qorǵady. Endi izin jalǵaityn jas tolqyn ósip keledi. Jambyldyq bylǵary qolǵap sheberi sol jańa buynnyń ókili. Búgingi jeńisteri úlken joldyń basy ǵana. Al úlken jol árqashan tabandylyqty, tártipti jáne tynymsyz eńbekti talap etedi.
Jas sportshy aldaǵy uaqytta taǵy bir jauapty synǵa qatysuǵa múmkindik alyp otyr. 24-30 mamyr aralyǵynda Almaty qalasynda Keńes Odaǵynyń Batyry, «Halyq Qaharmany», armiya generaly S. Q. Núrmaǵambetovti eske aluǵa arnalǵan halyqaralyq turnirge joldama aldy. Jankúierleri búl jarysta da onyń jeńis túǵyrynan kórinerine senim artady. Eger atalǵan saiysta aldyńǵy oryndardan kórinip, 1 nemese 2 oryn ielense, shilde aiynda Malaiziyada ótetin Qaruly kúshter arasyndaǵy álem chempionatyna qatysu múmkindigi de bekitilui yqtimal.
Iliyas Jansúgirovtiń «Óz eli óz erlerin eskermese, el tegi qaidan alsyn kemeńgerdi» degen taǵylymdy sózi osyndaida oiǵa oralady. El namysyn qorǵap, eńbegimen tanylyp júrgen jastardy der kezinde tanyp, qoldau kórsetu ortaq paryz. Bauyrjan Áli Ádilbekúlynyń búgingi jetistigi Jambyl óńiriniń ǵana emes, qazaq sportynyń mereii. Erin eskergen eldiń eńsesi biik, bolashaǵy núrly bolmaq.
Qajet Andas,
«Q-andas» aqparat agenttigi
