Aqyt kim?
Ol qai dáuirde ómir súrgen, nemen ainalysqan, qandai eńbek qaldyrǵan? Onyń últymyzdyń, elimizdiń tarihyndaǵy orny qandai? Biz oǵan qandai baǵa beruimiz kerek? «Aqyttanu» ǵylymyn qalyptastyru jolynda neni eskeru qajet? Osydan bylai “Q-Andas” aqparat agenttigi Aqyttanu taqyrybyn, sonyń ishinde Aqyt qajynyń ólketanu baǵytyndaǵy eńbekterin qauzap, túlǵanyń bolashaqqa qaldyrǵan múralaryn oqyrmandarǵa jetkizu úshin eńbektenetin bolady.
Tuǵan jeri men áuleti

Aqyt Úlimjiúly – 1868 jyly QHR Ile qazaq oblysy, Altai aimaǵy, Kóktoǵai audany, Qaiyrty ózeniniń boiynda tuǵan. Tolyq aty-jóni – Aqyt Úlimjiúly Qarymsaqov. Ákesi Úlimji – momyn, sheshesi Jibek – Barlybaidyń nemeresi, Bekejan baidyń qyzy. Aqyt ata-anasynyń tárbiesimen erte sauat ashqan.
Aqynnyń kindik qany tamǵan jer – qaiyrty
Alǵashqy bilim aluy
Aldymen aǵasy Sadyq Jebeúlynan, keiin auyl moldasy Ǵúsymannan sauat ashady. Keiin Búhara medresesinde oqyǵan Maqbubúlla (Myrzabaqa) ústazynan arab, parsy, túrik tilderin úirenip, islam mádenietin igeredi. Osy kezde basqa shákirtterge de dáris beredi.
Aqyttyń ústazdary men yqpaly
– Sadyq Jebeúly, molda Ǵúsyman – alǵashqy árip tanytqandar.
– Maqbubúlla – shyǵys ádebieti men islam ǵylymyna baulyǵan.
– Juanqan úkirdai – Aqytty el isine aralastyrǵan.
Qyzmeti men qajylyq sapary
Aqyt Qobdada poshta bólimshesinde istep júrip, mońǵol jáne orys tilderin úirenedi. 1907 jyly qajylyqqa baryp, «Qajybayan» shyǵarmasyn jazady. Qaitys bolǵan áieli Boqaidy joqtaǵan óleńinde ústazyna degen iltipatyn bildiredi.
Aqyndyq joly
– Saryp qyzben aitysy halyq arasynda saqtalǵan.
– 1891 jyly «Jihansha» qissasy Qazanda basylǵan.
– Keiin «Sáipilmúlik-Bádiǵúljamal» qissasyn jazady.
– 1891–1914 jyldary Qazan, Orynbor, Semeide 9 kitaby 17 ret basylady.
Ústazdyq jáne aǵartushylyq
Aqyt balalardy oqytty, Qobdada jáne Altaida meshit-medreseler saldyrdy. Medresesinde dini pánderden bólek: matematika, geografiya, tarih, arab tili grammatikasyn oqytqan.
Qazylyq qyzmeti
1912 jyldan bastap úsh audanǵa qazy bolyp sailandy. 28 jyl boiy ádil qazylyq atqarǵan. Halyq arasynda ádil bi, ǵúlama retinde tanyldy.
Aqyt pen Abai
1930 jyldary Aqyt Abaimen hat alysyp, Abai shyǵarmalaryn oqidy. Sol yqpalmen 55 óleń jazyp, Abai taǵylymyn jalǵastyrady. Aqyt Abaidy úly ústaz retinde dáriptedi.
SHyǵarmashylyǵy

– Aitys, arnaular, túrmys-salt óleńderi.
– Qissalar: «Jihansha», «Sáipilmúlik-Bádiǵúljamal», «Seiitbattal qazy».
– Etnografiyalyq dastandar: «Kerei ishany Múhammet Momyn», «Qajybayan».
– Ǵibrattyq, nasihattyq tolǵaular.
– Jeliles qissalar toptamasy («Qazynama»).
Aqyttyń kózqarasy
– Ǵylym, óner, bereke-birlikti nasihattaǵan.
– Halqyn jalqaulyq pen nadandyqtan aryluǵa úndegen.
– Islam qúndylyqtaryn dáriptei otyryp, adamdyq ahlaq pen moralьdi joǵary qoiǵan.
Quǵyn-súrgin jáne qaza boluy

1939 j. jeltoqsanda SHákirtidegi meshitinde tútqyndalyp, 1940 j. tamyzda Úrimji túrmesinde azappen qaitys boldy. Onyń 800-den astam qoljazbasy tárkilenip, joǵaldy.
Aqyt qajynyń Kóktoǵai SHákúrti jerindegi ziraty
Túiin
Aqyt – qazaqtyń úly ǵúlamasy, aǵartushysy, qissager aqyny, ádil qazysy. Ol – Abai dástúrin jalǵap, qazaq ádebietinde túńǵysh basylymdar men jeliles qissalardy dúniege ákelgen túlǵa.
Qajet Andas.
«Q-Andas» aqparattyq agenttigi.











