اقىت كىم؟
ول قاي داۋىردە ءومىر سۇرگەن، نەمەن اينالىسقان، قانداي ەڭبەك قالدىرعان؟ ونىڭ ۇلتىمىزدىڭ، ەلىمىزدىڭ تاريحىنداعى ورنى قانداي؟ ءبىز وعان قانداي باعا بەرۋىمىز كەرەك؟ «اقىتتانۋ» عىلىمىن قالىپتاستىرۋ جولىندا نەنى ەسكەرۋ قاجەت؟ وسىدان بىلاي “Q-Andas” اقپارات اگەنتتىگى اقىتتانۋ تاقىرىبىن، سونىڭ ىشىندە اقىت قاجىنىڭ ولكەتانۋ باعىتىنداعى ەڭبەكتەرىن قاۋزاپ، تۇلعانىڭ بولاشاققا قالدىرعان مۇرالارىن وقىرماندارعا جەتكىزۋ ءۇشىن ەڭبەكتەنەتىن بولادى.
تۋعان جەرى مەن اۋلەتى

اقىت ءۇلىمجىۇلى – 1868 جىلى قحر ىلە قازاق وبلىسى، التاي ايماعى، كوكتوعاي اۋدانى، قايىرتى وزەنىنىڭ بويىندا تۋعان. تولىق اتى-ءجونى – اقىت ءۇلىمجىۇلى قارىمساقوۆ. اكەسى ءۇلىمجى – مومىن، شەشەسى جىبەك – بارلىبايدىڭ نەمەرەسى، بەكەجان بايدىڭ قىزى. اقىت اتا-اناسىنىڭ تاربيەسىمەن ەرتە ساۋات اشقان.
اقىننىڭ كىندىك قانى تامعان جەر – قايىرتى
العاشقى ءبىلىم الۋى
الدىمەن اعاسى سادىق جەبەۇلىنان، كەيىن اۋىل مولداسى عۇسىماننان ساۋات اشادى. كەيىن بۇحارا مەدرەسەسىندە وقىعان ماقبۋبۇللا (مىرزاباقا) ۇستازىنان اراب، پارسى، تۇرىك تىلدەرىن ۇيرەنىپ، يسلام مادەنيەتىن يگەرەدى. وسى كەزدە باسقا شاكىرتتەرگە دە ءدارىس بەرەدى.
اقىتتىڭ ۇستازدارى مەن ىقپالى
– سادىق جەبەۇلى، مولدا عۇسىمان – العاشقى ءارىپ تانىتقاندار.
– ماقبۋبۇللا – شىعىس ادەبيەتى مەن يسلام عىلىمىنا باۋلىعان.
– جۋانقان ۇكىرداي – اقىتتى ەل ىسىنە ارالاستىرعان.
قىزمەتى مەن قاجىلىق ساپارى
اقىت قوبدادا پوشتا بولىمشەسىندە ىستەپ ءجۇرىپ، موڭعول جانە ورىس تىلدەرىن ۇيرەنەدى. 1907 جىلى قاجىلىققا بارىپ، «قاجىبايان» شىعارماسىن جازادى. قايتىس بولعان ايەلى بوقايدى جوقتاعان ولەڭىندە ۇستازىنا دەگەن ءىلتيپاتىن بىلدىرەدى.
اقىندىق جولى
– سارىپ قىزبەن ايتىسى حالىق اراسىندا ساقتالعان.
– 1891 جىلى «جيحانشا» قيسساسى قازاندا باسىلعان.
– كەيىن «سايپىلمۇلىك-بادىعۇلجامال» قيسساسىن جازادى.
– 1891–1914 جىلدارى قازان، ورىنبور، سەمەيدە 9 كىتابى 17 رەت باسىلادى.
ۇستازدىق جانە اعارتۋشىلىق
اقىت بالالاردى وقىتتى، قوبدادا جانە التايدا مەشىت-مەدرەسەلەر سالدىردى. مەدرەسەسىندە ءدىني پاندەردەن بولەك: ماتەماتيكا، گەوگرافيا، تاريح، اراب ءتىلى گرامماتيكاسىن وقىتقان.
قازىلىق قىزمەتى
1912 جىلدان باستاپ ءۇش اۋدانعا قازى بولىپ سايلاندى. 28 جىل بويى ءادىل قازىلىق اتقارعان. حالىق اراسىندا ءادىل بي، عۇلاما رەتىندە تانىلدى.
اقىت پەن اباي
1930 جىلدارى اقىت ابايمەن حات الىسىپ، اباي شىعارمالارىن وقيدى. سول ىقپالمەن 55 ولەڭ جازىپ، اباي تاعىلىمىن جالعاستىرادى. اقىت ابايدى ۇلى ۇستاز رەتىندە دارىپتەدى.
شىعارماشىلىعى

– ايتىس، ارناۋلار، تۇرمىس-سالت ولەڭدەرى.
– قيسسالار: «جيحانشا»، «سايپىلمۇلىك-بادىعۇلجامال»، «سەيىتباتتال قازى».
– ەتنوگرافيالىق داستاندار: «كەرەي يشانى مۇحاممەت مومىن»، «قاجىبايان».
– عيبراتتىق، ناسيحاتتىق تولعاۋلار.
– جەلىلەس قيسسالار توپتاماسى («قازىناما»).
اقىتتىڭ كوزقاراسى
– عىلىم، ونەر، بەرەكە-بىرلىكتى ناسيحاتتاعان.
– حالقىن جالقاۋلىق پەن ناداندىقتان ارىلۋعا ۇندەگەن.
– يسلام قۇندىلىقتارىن دارىپتەي وتىرىپ، ادامدىق احلاق پەن ءمورالدى جوعارى قويعان.
قۋعىن-سۇرگىن جانە قازا بولۋى

1939 ج. جەلتوقساندا شاكىرتىدەگى مەشىتىندە تۇتقىندالىپ، 1940 ج. تامىزدا ءۇرىمجى تۇرمەسىندە ازاپپەن قايتىس بولدى. ونىڭ 800-دەن استام قولجازباسى تاركىلەنىپ، جوعالدى.
اقىت قاجىنىڭ كوكتوعاي شاكۇرتى جەرىندەگى زيراتى
ءتۇيىن
اقىت – قازاقتىڭ ۇلى عۇلاماسى، اعارتۋشىسى، قيسساگەر اقىنى، ءادىل قازىسى. ول – اباي ءداستۇرىن جالعاپ، قازاق ادەبيەتىندە تۇڭعىش باسىلىمدار مەن جەلىلەس قيسسالاردى دۇنيەگە اكەلگەن تۇلعا.
قاجەت انداس.
«Q-Andas» اقپاراتتىق اگەنتتىگى.











