2014 jyldan beri últtyq qúndylyq pen otbasy mereiin nasihattap kele jatqan «Mereili otbasy» baiqauyn qatysushylar qatary biyl da tolyǵyp jatyr. Óńirlerde ótkizilgen baiqau nátijeleri boiynsha Jetisu oblysynda top jarǵan Andas otbasy boldy, dep habarlaidy El.kz.
Búl áulet bes ǵasyrdan bergi ata-babalarymyzdyń qoldanǵan jádigerlerin saqtap, búgingi kúnge jetkizgen. Halyq shyǵarmashylyǵy men qazaq auyz ádebietin zertteuge den qoiǵan otbasynyń anasy Aueshan Majaiqyzy 72 jasta. Aituynsha qazir jastarǵa dáriptep otyrǵan qolda bar dúnieniń barlyǵyn Altaidyń ar jaǵynan Qytaidan kóshkende atamekenge alyp ótken eken. Andas Omarqyn ata 2015 jyly dúnieden ozsa da úrpaq esinde máńgige qalatyndai qyzmet jasap, ónegeli úrpaq tárbielegen. Tarihta esimi qalar jan óz zamanynda suyryp salma aitysker, jazba aqyn jáne tarihshy bolǵan.
«Biz saqtaǵan jádigerlerdiń ishindegi eń kónesi Soltangeldi bidiń ertoqymy jáne qúsbegi bolǵan Últaraq babanyń ańshylyq qúraly. Odan keiingisi emshiden qalǵan aǵash ydystar. Búnyń barlyǵy babalarymyzdyń kózi. Ruhani jańǵyrudyń negizi osy kóne jádigerlerde. Kóbisin múrajaiǵa ótkizdik. Qolda bar dúnieniń qalǵanyn atamyz jasaǵan. Ol kisiniń boiynda órimshilik, ańshylyq, ústalyq qasietterdiń barlyǵy bolatyn. 3000-ǵa juyq jádiger bolǵan edi. Árbir zattyń óz tarihy bar, ony jas úrpaq este saqtap, pir túta ózinen keiingilerge úiretip jetkizuleri qajet», – deidi Aueshan ana.
Atalmysh áulet tek jádigerlerdi saqtap qana qoimaǵan. Jeńimpaz dep tanylǵan otbasy músheleri búgingi kúnge deiin qazaq ruhaniyatyn joǵarylatatyn 44 kitap jaryqqa shyǵarǵan. Sonymen qatar, úsh atadan bergi qoljazbalardy da úqyptylyqpen búgingi kúnge jetkizgen.
«Myń dana qoljazba qújattaryn saqtauǵa ótkizdik. Jádigerlerdiń bir bóligi QHR Kúnes audandyq múrajaiynda saqtauly. Al 100-ge juyǵy «Atameken» mádeni ortalyǵynyń qoryna tapsyrǵan bolatynbyz. Qoljazbalar latyn, tóteshe jazumen jazylǵan. Barlyǵy 5 myń betten artyq jazba boluy kerek. Ishindegi qúndy degenderin arhivke ótkizu arqyly biz Qazaqstannyń tarih qoinauyn kóbeituge úles qosudamyz. Qazirgi jáne keler úrpaq baǵalap, qasterlese eken», – deumen eldiń bolashaǵyna degen úlken senimin bildirdi.

Andas otbasy úlken bir áulet retinde qalyptasqan. Tórt kelin túsirip, úsh qyz úzatqan otbasy músheleriniń ishinde bes balasy men úsh kelini ǵylym magistrleri. Balalarynyń árqaisy derlik árbir salanyń maitalmandary. Búginde óz mamandyqtary boiynsha qyzmet atqaryp, qazaq últynyń órkenietin órletude úles qosuda. Túlǵa esebinde qalyptasqan olar tárbie men tarih pen ǵylymdy tanuǵa úlken úles qosqan ata-anaǵa alǵystaryn bildiretinderin jetkizdi.
Oǵan qosa, balalary aǵylshyn, qytai, japon, orys jáne úiǵyr, ózbek, qyrǵyz siyaqty túrkitildes últtar tilin jetik meńgergen kótpegen eńbekter shyǵarǵan. Birneshe elde, ár tilde shyǵarylatyn halyqaralyq, respublikalyq basylymdarda 113 ǵylymi tuyndylary jaryq kórgen. Balalarynyń ishinde el aldynda júrgen úldyń úlkeni Qajet Andas jurnalistika salasynda ereń eńbekter atqaryp, otbasyndaǵy qúndylyqtardyń arhivte oryn alyp halyqtyń tanuyna múryndyq bolyp otyr.
«Ákemiz jazushy, tarihshy boldy. Ózi Qytaida júrip 17 eńbek jazǵan. Sol eńbekterimen qatar artynan kóptegen qoljazbalary da qaldy. Qazirgi kúni bizdiń qoldaǵa jazbalardyń eń kónesi 1930 jyldan bastalady. Biyl ákemizdiń «Tarih talǵarynda», «Doda», «Jyldar izi» atty úsh tomdyq kitabyn jaryqqa shyǵardyq. Áli de qoldaǵy kóptegen múralarymyzdy zertteu ústindemiz. Olarda birneshe kitap qylyp shyǵaruǵa bolady. Sondai-aq, kórsetilip jatqan qoldaular arqyly Taldyqorǵan qalasynda memlekettik arhivte «Andas áuletiniń otbasylyq ǵylymi qory» ashyldy. Onda 60-qa juyq is pen 3 myńǵa juyq qúndy qújattardy saqtauǵa tapsyrdyq», – dedi ol.
Búgingi tańda jaryqqa shyqqan tuyndylardyń 10-ǵa juyǵy elimizdiń elektrondy kitaptar tizimine engen. Búl eńbekter eldiń tarihyna tolassyz úles qosyluynyń dálili. Qadirli áulet «Mereili otbasy» baiqauynyń jeńimpazdary atanulary ádil. Andas otbasynyń jetistikteri men el órkenietine qosqan úlesi turaly respublikalyq jáne oblystyq gazet-jurnaldarda maqalalar úzbei jazylyp, telearnalarda syujetter túsirilude. “Jetisu” telearnasynyń “Últ qúndylyǵy” baǵdarlamasy men Almaty oblystyq ishki sayasat basqarmasynyń “Elime qyzmet etemin” atty joba ayasynda Aueshan Majaiqyzy men Qajet Andas turaly birneshe habar túsirilip, kórsetildi. Eńbekteri de únemi elenip keledi. Otaǵasy Andas Omaraqyn 2010 jyly QHR memleket dárejeli syilyǵyn alsa, Andas otbasy 2009 jyly Qytaida «Úrpaq tárbiesindegi memlekettik úlgili otbasy» degen marapatqa ie boldy. Búginde otbasy músheler oblystyq, respublikalyq, halyqaralyq deńgeidegi marapattardyń jeńis túǵyrynan túspei keledi. Osyndai otbasy ónegesin áulettiń nemere-jienderi jalǵastyruda.

Búginge deiin jetken kózdi ári qarai saqtau da úlken tájiribelikti qajet etedi. Búl túrǵyda otbasynyń kishi kelini atadan miras bolyp qalǵan múrany apamyzdan úirenip, ary qarai jalǵaudy óz mindeti dep sanaidy.
«Osyǵan deiin otbasymyz dáriptep kele jatqan qúndy jádigerlderdi ári qarai saqtap qaluǵa tyrysamyz. Anamyzdyń aituy, úiretui boiynsha árbirin mailap qaqtau ádisterin tolyq túsinu qajet. Ádet-ǵúryppen saqtauǵa nietimiz bar», deidi kelini.











