Buyrshyn degen Altai audanynan,
Bandittiń quǵyn kórip jan-jaǵynan.
Tórt ret qan maidanǵa qatynasyp,
Qútyldyq jaudyń salǵan qarmaǵynan.
Soǵystyq Gomendańmen qoyan-qoltyq,
Jańbyrdai oq boraidy jan-jaǵyńnan.
Saqtady táńir ózi sol kúnderden,
Ainalam Qyzai ana aruaǵynan.
Mińgestik eki adam bir túiege,
Ailanyp jynys orman tau jaǵynan.
Jasyryn kórinbesten elge tarttyq,
Bir atty joldas ta bar qalmaǵymnan.
Jerine Tarbaǵatai keldik jetip,
Arada tau men tasty basyp ótip.
Dórbiljin audanyna kelip qondyq,
Eki joldy basyp túndeletip.
Attandyq búl aradan baiyzdamai,
Tereń sai, neshe qyrqa belden ótip.
Bet alyp Búratala jaqqa keldik,
SHarasyz ayaldadyq amal neshik.
Toqtadyq Búratala ortasyna,
Ornatqan múnaraly qolqasyna.
Bir ózbek báiek bolyp kútip aldy,
Bir baidyń alyp kelip qorjasyna.
Sonymen saraiyna kirgizdi de,
Tósedi kilem, torǵyn-torqasyn da.
Ol baiǵa tapsyrdy endi dúzbekteri,
Toiǵyz dep qoidyń maily sorpasyna.
Jatyrmyz zerikken soń ánge basyp,
Aiǵailap ózimizshe kóńil ashyp.
Bir kezde qazaq áiel kirip keldi,
Estipti sózimizdi qúlaq asyp.
Dedi ol,
Óleńshi ásker ekensińder,
Kórsekshi óleń aityp aralasyp.
Óleńshi osy óńirde bir áiel bar,
Aitysyp kórińizder jaqyndasyp.
Sol kezde Múqanǵali sóz bastady,
Múndaida jek kóremiz qorǵashtaudy.
Óleńshi áiel bolsa kelsin múnda,
Aldymen úǵysalyq jai-japsardy.
Áiel aitty:
Aiǵaidy qoisańyzdar,
Aldymenen iship, jep toisańyzdar.
Ol adam ońai emes ertip kelem,
SHyn shydap aitysatyn bolsańyzdar.
Maqsatyn ol da iske asyrǵaly,
Áiel de barǵan eken maqúldady.
Óleńshi qyzai jigit kelgen eken,
Bas, – depti áuenińe jasyńdaǵy.
ÁIEL:
Kesh bolyp, kele jatyr kúnde batyp,
Kóreiin óleńmenen jauap qatyp.
Qyzaidy óleńshi dep estushi edim,
Jeńeshe qoyamysyń arandatyp.
Syrt jaqtan osyndai bir óleń aityp,
Esikten kirip keldi óleń aityp.
MÚQANǴALI:
Qúp aldyq shaqyrǵanǵa kelgenińdi,
Amandyq, jyly jauap bergenińdi.
Kelemiz soǵys shepten jańa qaityp,
Keltirdi búgin búiryq kezderińdi.
Tanylǵan aqyn bolyp búl aumaqqa,
Estidik syrtyńyzdan jónderińdi.
ÁIEL:
Aitaiyn ait deseńiz óleńimdi,
Alsańyz qabyl meniń degenimdi.
Qaneki basta endi qyzai jigit,
SHyǵarshy bir kóreiin ónerińdi.
Qatardan dám aidasa qalma degen,
Kim bilgen búgin múnda kelerińdi.
Armansyz búgin túnde aitysalyq,
Baiqadym shu degennen zeregińdi.
MÚQANǴALI:
Estidim múnda kelip aqynyńdy,
Baiqadym zerek tuǵan aqylyńdy.
Elimiz azat boldy gomendańnan,
Ileden birjolata qashyryldy.
Auylǵa aman-esen qaita oralyp,
Mineki, qostyq sizben basymyzdy.
Qyzaidyń Kúnestegi balasymyn,
Úǵyp al Múqanǵali atymyzdy.
ÁIEL:
Jeńispen kelesiz be qaityp endi,
Habardy el quanar aityp endi.
Janyma jyly sóziń baldai tatyr,
SHydaidy meniń dátim qaitip endi.
Qoya ber óleńińdi qyzai jigit,
Tuypsyń óz qúrbyńnan artyp endi.
Jasyń jas bala ekensiń bizden góri,
Barasyń óleńińmen tartyp endi.
Qalmasyn aitatynyń oiyńdaǵy,
Tastamai bárin aitshy sarqyp endi.
Óneriń óleńshilik úǵynady,
Baiqalyq aitaryńnyń artyn endi.
MÚQANǴALI:
Jatyrmyz biz bir baidyń úiinde endi,
Biz úshin báiek bolyp kúiindi endi.
Keziktik jol-jónekei ózińizben,
Jaidary jan ekensiz bilimdi endi.
Aqyny Búratala ataǵy bar,
Mynau kóp tyńdau úshin jiyldy endi.
Qat-qabat qyzai, kerei júrat-jegjat,
Osy dám auylyńnan búiyrdy endi.
Al endi óleńimmen kóńil kóter,
Qúdańyz áskerlikten búgin keldi.
Rahmet kerei eli qúrmetińe,
Kól-kósir kórdim búgin syiyńdy endi.
ÁIEL:
Táńirim keziktirdi tanys qylyp,
Otyrmyz jeli sózdi jarystyryp.
Ayama oidaǵyńdy qyzai bala,
Kórelik bar ónerdi salystyryp.
Baiqasam sen de óleńshi bala ekensiń,
Qalaiyq qara óleńdi qaǵystyryp.
Atym bar aqyn degen óz jerimde,
Tórelik aitar el-júrt qalys túryp.
Qaneki, olai bolsa qúda bala,
Ishelik myna shaidy auystyryp.
Óleńnen sherim shyqpai júrushi edim,
Qoidyń-au kóńilimdi sauyqtyryp.
MÚQANǴALI:
Isheiik auystyryp biz de berdik,
Osy ǵoi sizden úmit úzbegendik.
Sizder de ishińizder bizdiń shaidy,
Osy bir qútty meshin úige kelip.
ÁIEL:
Sózimdi meniń aitqan úǵynar ma,
Qyzaidyń elden bólek syry bar ma?
SHynyny qaǵystyryp shynylarǵa,
Aldymen men shai bersem ishpeisiń ǵoi,
Sózimniń aitqan qane mini bar ma?
MÚQANǴALY:
Sózińdi ei, aqynym, búldaimysyń,
Qonaqty sarqytyńmen syilaimysyń.
Bizdiki tura shyǵar áriptesim,
Aitylǵan aqyl sózdi tyńdaimysyń.
Synatsaq osy sózdi mynau elge.
Óziń-aq úyatty bop synbaimysyń?
ÁIEL:
Kóńilime meniń daǵy kelmes edi,
SHai úsynu jaqyndyqtyń beinesi edi.
U qosyp bergenim joq kórip túrsyń,
Búl shaidy ishe salsań neń ketedi.
Qúdeke sarqytymdy iship qoisań,
Jipsitip mańdaiyńdy terletedi.
Ishpeseń de meiliń syilap bergen,
Sen shóldeisiń, al meniń nem ketedi?
MÚQANǴALI:
Auylyńa sarqyt iship terlep pe ediń,
Osy ma barlyq tapqan jer-kóktegiń.
Kim ediń maǵan sarqyt beretúǵyn,
Qyzaidy nesibeden kem dep pe ediń?
ÁIEL:
Atym bar aqyn degen búryn meniń,
Eshkimnen jeńilgem joq shynym meniń.
Aitysyp myna qyzai jigittermen,
Osy eken ómirimde búgilgenim.
Úsynyp qonaqtarǵa bir shyny shai,
Janym da qysyldy ǵoi qiyn meniń.
Búl jaǵyn bastabynda oilamappyn,
YApyrmau qaida ketti miym meniń.
Áriptes, keterińde dám tatyp ket,
Jaqynda, alys emes úiim meniń.
Joǵarydaǵy aitysty Múqanǵali Qońyrbaiúlynan jazyp alyp, saqtaǵan Andas OMARAQYNÚLY
Derekkóz: Doda: (Aitystar men tarihi-etnografiyalyq jyrlary) / A. Omaraqyn ; [qúrastyrǵan: Á. Majai [j. b.] .- Taldyqorǵan : [b. j.]. https://kazneb.kz/kk/catalogue/view/1657687
“Q-Andas” aqparattyq agenttigi











