Qazaqtyń últtyq oyu-órneginiń qúndylyǵy men qúpiyasy jaily halyq suretshisi Ábilhan Qasteev: «Oyudyń túp atasy ásemdeu, bezendiru maqsatynda tuyndaǵan» dese, Ámirǵazy Qaiyrtai: «Klassikalyq oyu-órnektiń 4 tobyna: Geometriyalyq, jan-januar, haiuanattar, ósimdik tektes, kosmogoniyalyq oyu-órnekter jatady», – dep naqtylaidy. Qazaqtyń oyu-órnegin tereń zerttegen jáne óziniń shyǵarmashylyǵyna arqau etken túlǵalardyń dáleli men dáiegine negizdelgende, joǵaryda kórsetilgen surettegi birneshe atadan balaǵa múra bolyp kele jatqan túskiizdiń ózindik tarihy da, dástúrlik shejiresi bar qúndy jádiger.
Atam marqúm Keńes odaǵy kezinde jasasa da kóne Qúran kitabyn, Mázjan qajy atamyzdyń bylǵary sómkesi men kúmispen kómkerilgen tostaǵanyn, atan túieniń bas noqtasyn, joǵarydaǵy túskiizdi sandyǵyna salyp, úqyptap saqtap, bizge amanattap ketken edi. Múndaǵy aty atalǵan Mázjan qajy aty arǵy bettegi qazaqtarǵa etene tanys, HIH ǵasyrda ómir súrgen kózi ashyq, kókiregi oyau, oqyǵan-toqyǵany mol sauatty adam bolǵan. Medrese ashyp, eldi oquǵa úgittegen, kásipkerlikpen ainalysyp, auyldastaryn zamanǵa sai óndirispen ainalysuǵa jetelegen adam. Ákelerimizdiń aituynsha, búl zattar Mázjan qajyǵa atalarynan amanattap qaldyrǵan dúnieler. Ákem Múqametqasym Mázjan qajynyń kishi úly, qara shańyraq iesi Ábdiqadyrdan taraidy. SHeshem Kúlsimhan Ákparqyzy 1928 jyly tuǵan. Ol kisilerde bilimdi, bilikti jandar edi. Búl jádiger maǵan sol kisilerden qalǵan bolatyn.
– Búl kesteni atamyz arnauly isimerge tikkizip, qúlyndy bie bergizgen eken. Oǵan «Qyzai keste» dep atalatyn keste tigu óneriniń barlyq elementin engizgen. Sondyqtan qazaq kestesiniń syry men qyryn jaqsy túsinetin basqa rudyń kesteshileri búl kestedegi oyu-órnek túrin eshqashanda óz eńbekterine qoldanbaǵan, – dep tapsyryp edi sheshem.
Joǵarydaǵy zertteushilerdiń dáleline súiengende, búl oyu-órnekti ósimdik tektes oyu-órnek túrine jatqyzuǵa bolady. Demek, babalarymyz óziniń dúnie-tanymyn jaratylys dúniesindegi qúbylystarmen tikelei bailanystyryp otyrǵanyn kórsetedi. Sondai-aq, ár rudyń kesteshilik ónerinde aiqyn paryq bolǵany da anyq. Kezindegi isimerler ony jaqsy túsingen jáne bir-birine qúrmetpen qaraǵan. Alaida, búgingi tańda keste tigetinder kóp bolǵanymen onyń ereksheligine úńiletinder az. Sondyqtan qazaqtyń kesteshilik óneriniń tarihi sipatyn tereńdei zerdeleudiń qajettiligi basym.
Faruza Baiysova,
Taldyqorǵan qalalyq ardagerler keńesiniń múshesi.
«Q-Andas» aqparattyq agenttigi.











