Q-Andas
No Result
View All Result
  • باستى بەت
  • ولكەتانۋ
    • ءبىلىم
    • دەنساۋلىق
    • سپورت
    • قۋعىن-سۇرگىن
    • تۇلعا تانۋ
    • قورشاعان ورتا
    • حالىق جادى
    • مادەنيەت
    • جەتىسۋ جارتاس سۋرەتتەرى
    • جەتىسۋدىڭ اسيەتتى جەرلەر
    • ادەبيەت
    • شالعاي اۋىل
    • تۋريزم
      • تاريح
    • ەلتانۋ
    • كوشى-قون
    • تۋرنير
  • ارنايى جوبالار
    • بايقاۋ
    • كورمەلەر
    • كونفەرەنتسيا
    • گرانت
    • ەكسپەديتسيالار
  • مۇراعات
    • انداس وماراقىن ىزىمەن
    • اۋەسحان ماجايدىڭ جادىگەرلەرى
    • بەينەفيلم
    • حاتكەرلىك
    • گالەرەيا
  • ءبىز تۋرالى
    • ارىپتەستەر
    • بايلانىس
    • سايت اكىمشىلىگى
    • PDF-مۇراعات
kz Қазақ qz Qazaq tj توتە جازۋ ru Русский en English
Q-Andas
  • باستى بەت
  • ولكەتانۋ
    • ءبىلىم
    • دەنساۋلىق
    • سپورت
    • قۋعىن-سۇرگىن
    • تۇلعا تانۋ
    • قورشاعان ورتا
    • حالىق جادى
    • مادەنيەت
    • جەتىسۋ جارتاس سۋرەتتەرى
    • جەتىسۋدىڭ اسيەتتى جەرلەر
    • ادەبيەت
    • شالعاي اۋىل
    • تۋريزم
      • تاريح
    • ەلتانۋ
    • كوشى-قون
    • تۋرنير
  • ارنايى جوبالار
    • بايقاۋ
    • كورمەلەر
    • كونفەرەنتسيا
    • گرانت
    • ەكسپەديتسيالار
  • مۇراعات
    • انداس وماراقىن ىزىمەن
    • اۋەسحان ماجايدىڭ جادىگەرلەرى
    • بەينەفيلم
    • حاتكەرلىك
    • گالەرەيا
  • ءبىز تۋرالى
    • ارىپتەستەر
    • بايلانىس
    • سايت اكىمشىلىگى
    • PDF-مۇراعات
No Result
View All Result
Q-Andas
No Result
View All Result
باستى بەت قاجەت اقپارات

شەرلى تاريح، شەرمەندە تاعدىر اقيقاتى تولىق اشىلدى ما؟

admin
2026/08/31
قاجەت اقپارات
0
Шерлі тарих, шерменде тағдыр ақиқаты толық ашылды ма?

قازاقستان رەسپۋبليكاسى حالىقارالىق ارەناداعى ورنىن انىقتاعان مەملەكەت. الايدا،  مەملەكەتتىڭ گەوگرافيالىق اۋماعىنىڭ كەڭدىگى جانە حالقىنىڭ ازدىعى گەوساياسي ورنىمىزدى بەكەمدەپ، ۇلتتىق مۇددەمىزدىڭ ءتۇرلى قۇندىلىقتارىن قورعاۋدى قاجەت ەتەدى. قازىرگىدەي كۇردەلى ساياسي جاعدايدا ەلىمىز ءۇشىن ەڭ باستى مىندەت – قازاقستاننىڭ ساياسي جانە اۋماقتىق تاۋەلسىزدىگىن ماڭگىلىك ەتۋ. ول ءۇشىن وتكەن عاسىرلارداعى ۇلتتىڭ تاعدىرىنا سىزات تۇسىرگەن قاسىرەتتەردى انىقتاپ، ونىڭ الداعى ۋاقىتتا تاعى دا قايتالانباۋى جولىندا ەڭبەك ەتكەن ءجون. سول قاتاردا كەڭەس زامانىنداعى ۇلكەن تەرروردىڭ قازاق حالقىنىڭ تاعدىرىنا وراسان زور قاسىرەت اكەلگەنى ەسىمىزدە. زۇلمات جىلداردا قازاقستانعا كسرو-نىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن 5 ميلليوننان استام ادام جەر اۋدارىلدى. 100 مىڭعا جۋىق ازاماتىمىز ساياسي قۋعىن-سۇرگىنگە ۇشىراپ، سونىڭ 20 مىڭنان استامى اتىلدى. ۇجىمداستىرۋ جىلدارىندا اشتىققا ۇشىراعاندار، سونداي-اق، تۋعان جەرىنەن كەتۋگە ءماجبۇر بولعاندار قانشاما؟! بۇل زوبالاڭنىڭ قاسىرەتىن 3 ميلليونعا جۋىق ادام تارتتى. سول جىلدارداعى وراسان زور ادام شىعىنى مەن تاعدىر تاۋقىمەتى ءاربىر ازاماتتىڭ جۇرەگىنە جارا سالدى. وسى كۇنگە دەيىن تاۋ-دالادا سۇيەگى شاشىلىپ قالعان بابالارىمىزدىڭ قاسىرەتى ءالى دە جوقتالماي كەلەدى. بۇل ءبىزدىڭ مويىنعا ارتىلعان پارىز.

كۇنگەيى

2020 جىلى پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ تاپسىرماسىمەن «قۋعىن-سۇرگىن قۇرباندارىن ساياسي-زاڭدىق تۇرعىدا تولىق اقتاۋ» دەنىندەگى مەملەكەتتىك كوميسسيا قۇرىلىپ، بىرقاتار ءونىمدى جۇمىس اتقاردى. جىل باسىندا قۋعىن-سۇرگىن قۇرباندارىن تولىق اقتاۋ جونىندەگى كوميسسيا وتكەن جىلدارداعى جۇمىس ناتيجەسىندە 30 تومدىق ەڭبەكتىڭ تۇساۋىن كەستى. ونىڭ ىشىندە وسى كۇنگە دەيىن بەيمالىم بولىپ كەلگەن قانشاما شەرلى تاريح، شەرمەندە تاعدىر جاتقانىن كىتاپتى پاراقتاعاندار بىلەدى. وتكەن جىلى الماتى وبلىستىق قۋعىن-سۇرگىن قۇرباندارىن تولىق اقتاۋ جونىندەگى كوميسسيانىڭ قۇرامىندا جۇمىس اتقارعاندا اقتاڭداق جىلداردىڭ اقيقاتىن ءبىراز زەردەلەدىك. بۇل ءىس بيىل دا جالعاسۋدا. ونىڭ ماڭىزدىلىعى جايلى وتكەندە تۇركىستاندا وتكەن ۇلتتىق قۇرىلتايدا مەملەكەت باسشىسىنا تاعى دا ناقتىلادى.

ەل وزەگىن ورتەگەن، ۇلتىمىزدى تەنتىرەتىپ، تەلىم-تەلىم ەتكەن 1916 جىلعى كوتەرىلىستەن كەيىنگى بوسقىندىق ماسەلەسى، 1920 جىلدارداعى جاپپاي تاركىلەۋ، 1931-1933 جىلدارداعى اشارشىلىق جانە سول تۇستاعى حالىقتىق كوتەرىلىستىڭ ناۋبەتى، 1937 جىلدارداعى ساياسي قۋعىن-سۇرگىندە قۇربان بولعان قازاق رۋحانياتى قايماقتارىنىڭ جاعدايى قازاق حالقىنىڭ ۇلتتىق تراگەدياسى ەمەس پە؟! سول تۇستا قازاق زيالىلارىمەن بىرگە قاراپايىم ەڭبەك ادامدارى، ۇلتشىلدىقتى بويىنا ۇيالاتىپ، ساناسىنا سىڭىرە الماعان جاستار، ءتىپتى، قۇنداقتاعى ءسابي دە، اناسىنىڭ قۇرساعىندا بۇلقىنعان شارانا دا  ازاپ شەكتى. قىسقاسى، كوممۋنيزمنىڭ كول-كوسىر تىرشىلىگىنە جەتكىزەتىن قىزىل ۇكىمەت قازاق بالاسىن قان-جوسا ەتىپ، ءوز ۇستەمدىگىن بەكەمدەدى.

ستالين ولگەن سوڭ ولاردىڭ ءبىرازى اقتالدى. تاۋەلسىزدىكتەن كەيىن اسىعىمىز الشىسىنان ءتۇسىپ، ارىستارىمىزدىڭ مۇراسى تۇگەندەلىپ، زەرتتەلدى، قايتا ءتىرىلدى. دەي تۇرعانمەن، ەسكى ارحيۆتەر تولىق اقتارىلماعاندىقتان كوزدەن تاسا قالعان قانشاما شىندىق بۇركەۋلى جاتىر. ءتىپتى:

قاراتاۋدىڭ باسىنان كوش كەلەدى،

قارا جورعا تەڭسەلىپ، بوس كەلەدى.

قارىنداستان ايرىلعان قيىن ەكەن،

قارا كوزگە مولدىرەپ جاس كەلەدى، – دەپ كوز جاسىن شاپانىنىڭ شالعايىنا ءسۇرتىپ، نامىسىن قانجىعاسىنا بايلاپ، قان جۇتىپ اتامەكەننەن اۋىپ كەتكەندەردىڭ جايى ءالى قاراستىرىلعان جوق.  جاسىراتىنى جوق، ولار باسى امان شەگارا استى دەگەنىمىز بولماسا جايما-شۋاق كۇن كەشپەدى. امالسىزدان «قاشقىن» دەگەن جامان اتتى ەنشىلەۋگە ءماجبۇر بولدى. شىنجىر بالاق، شۇبار توستەردىڭ شىرماۋىنان قۇتىلا المادى.  جازىقسىز جاپا شەگىپ، اتىلىپ-شابىلۋدان شەت قالمادى. الدىمەن قىتاي اسىپ، ودان پاكىستان، ءۇندىستان، ەۋروپا، امەريكاعا دەيىن بوسىپ كەتكەن، دۇنيەگە تارىداي شاشىلعان قازاقتىڭ وكىنىشى مەن وكپەسى وتەلگەن جوق. تاۋەلسىزدىكتەن كەيىن دۇنيەنىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنە شاشىلعان قازاقتىڭ ۇرپاعى  اتاجۇرتىنا ورالعانىمەن كەڭەستىك سانا قانىمىزعا ءسىڭىرىپ كەتكەن «قىتايلىق، يراندىق، وزبەكتىك» دەپ ءازىل-شىنى ارالاس ءبولىپ-جارۋدان ءالى دە قۇتىلا الماي كەلەمىز. قۋعىن-سۇرگىن قۇرباندارىن تولىق اقتاۋدىڭ تۇپكىلىكتى ماقساتى – وسىنداي اقتاڭداقتاردىڭ سەبەپ-سالدارىن انىقتاپ، الداعى ۋاقىتتا سونىڭ قايتالانباۋى ءۇشىن يدەولوگيالىق نەگىزدى تۇراقتاندىرۋ. بۇل ەلدىگىمىز بەن بەكەمدىگىمىزگە، بىرلىگىمىز بەن بۇتىندىگىمىزگە التىن ارقاۋ بولاتىنى ايدان انىق.

بۇگىندە: «قۋعىن-سۇرگىن قۇرباندارىن تولىق اقتاۋ» دەگەن ءسوزدى اركىم ءارتۇرلى جورامالداپ ءجۇر. كوپساندى ادامنىڭ پىكىرىنشە: «تەك سوتتالعان، اتىلعان قۇربانداردى عانا» وسى ساناتقا قوسىپ ويلايدى. بۇل ناقتى انىقتاما ەمەس. سوندىقتان ءبىز ەڭ الدىمەن تولىق اقتالۋعا ءتيىستى قۋعىن-سۇرگىن قۇرباندارىنىڭ كىم ەكەنىن العاشقى ادىمدا ءبىلۋىمىز كەرەك. جالپى، قازاقستانداعى جاپپاي ساياسي قۋعىن-سۇرگىندەردىڭ اقتالماعان قۇرباندارىن قوسا العاندا 20-دان استام ساناتتىڭ ىشىنەن ءىس جۇزىندە 5-6 سانات قانا، ونىڭ ىشىندە «ەكىلىك»، «ۇشتىك»، «القالىق» سوتتار دەپ اتىلاتىنداردىڭ ۇكىمدەرىمەن جانە شەشىمدەرىمەن، پروكۋراتۋرانىڭ «ەرەكشە كەڭەستەرىمەن» سوتتالعان ادامدار، سونداي-اق، كەڭەس وداعىنىڭ باسقا رەسپۋبليكالارىنان قازاقستانعا كۇشتەپ قونىس اۋدارىلعان ۇلتتاردىڭ وكىلدەرى زاڭدىق تۇرعىدان اقتالدى. قالعان ساناتتاعىلار ءالى كۇنگە نازاردان تىس قالىپ كەلەدى. ەندەشە، ولار كىمدەر؟

قازاقستاننىڭ ازاتتىعى مەن تاۋەلسىزدىگى ءۇشىن وركەنيەتتى تۇردە كۇرەسكەن «الاش»، «قازاق حالقىن قورعاۋ وداعىنىڭ» (ورال قالاسى)، «ەسەپ» (قاراعاندى وبلىسى)، «جاس ۇلان» (پاۆلودار وبلىسى) پارتيالارىنىڭ قاتىسۋشىلارى، 1916 جىلعى جانە 1986 جىلعى ۇلت-ازاتتىق كوتەرىلىستەرگە قاتىسۋشىلار، سونداي-اق، قازاق حالقىنىڭ ازاتتىعى مەن قازاقستاننىڭ تاۋەلسىزدىگى ءۇشىن كۇرەسكەن باسقا قوعامدىق-ساياسي قوزعالىستار مەن ۇيىمداردىڭ قاتىسۋشىلارى، جەكەلەگەن قاھارماندار ساياسي تۇرعىدان باعالانىپ، اقتالۋعا ءتيىس.

تاۋەلسىز قازاقستان «قازاق بۋرجۋازيالىق ۇلتشىلدىعى» (كەيىنگى كەڭەس داۋىرىندە – «قازاق ۇلتشىلدىعى») دەپ اتالاتىنعا حالىقارالىق نورمالار مەن عىلىمي ستاندارتتارعا سايكەس وبەكتيۆتى باعا بەرۋگە جانە وسى جالاڭ ايىپتىڭ قۇربانى بولعان بارلىق ادامدى ساياسي تۇرعىدان اقتاۋعا مىندەتتى. وسى تۇستا قازاقستاننىڭ ۇلت-ازاتتىعى ءۇشىن كۇرەسىپ، قۇربان بولعاندار عانا ەمەس، ۇلت-ازاتتىق يدەياسى دا ساياسي تۇرعىدان اقتالۋعا ءتيىس.  تاۋەلسىز قازاقستان ساياسي سەبەپتەر بويىنشا سوتسىز جانە تەرگەۋسىز ولتىرىلگەن ونداعان مىڭ قۇربانعا (زەرتتەۋشىلەر ونىڭ سانى بۇدان الدەقايدا كوپ دەيدى) – 1917 جىلدان باستاپ 1930 جىلداردىڭ ورتاسىنا دەيىن قازاقستاندا كەڭەس ۇكىمەتىن كۇشتەپ جانە زاڭسىز ورناتۋعا، تاپتىق، تەكتىك، ۇلتتىق جانە ءدىني بەلگىسى بويىنشا قۋدالاۋعا قارسى، سونداي-اق، تاركىلەۋ، ۇجىمداستىرۋ، مال، استىق دايىنداۋ جونىندەگى جانە باسقا دا ساياسي ناۋقاندارعا (رەسمي ەمەس دەرەكتەر بويىنشا 400-دەن استام) حالىق كوتەرىلىسىنە قاتىسۋشىلارعا ساياسي باعا بەرىپ، ولاردى اقتاۋعا ءتيىس.

ال 1916 جىلعى كوتەرىلىستەن كەيىن شەتەل اسىپ كەتكەن بوسقىنداردىڭ ءتىزىمى ناقتىلانىپ، وسى جاعدايعا مەملەكەتتىك باعا بەرىلىپ، جات جۇرتقا كەتكەن قانداستارىمىز ساياسي-قۇقىقتىق جاعىنان اقتالۋعا ءتيىس. بايلاردىڭ، جارتىلاي فەودالدار مەن كۋلاكتاردىڭ مەنشىگى مەن مۇلكىن تاركىلەۋ ناۋقانىن جۇرگىزۋ كەزەڭىندە سوتتالعان ادامدار دا زاڭدىق جاعىنان تولىق اقتالۋعا ءتيىس. دىنگە قىزمەت ەتكەنى ءۇشىن ساياسي قۋعىن-سۇرگىنگە ۇشىراعان ءداستۇرلى ءدىن وكىلدەرى ساياسي-قۇقىقتىق جاعىنان تولىق اقتالۋعا ءتيىس.

1939 – 1945 جىلدارى كەڭەس باسشىلىعىنىڭ كىناسى مەن كەشىرىلمەس سالعىرتتىعىنىڭ سالدارىنان فاشيستىك گەرمانيادا، فينليانديا مەن باسقا دا ەۋروپا ەلدەرىندە تۇتقىندا بولعان قازاقستاندىق اسكەري تۇتقىندار زاڭدىق جاعىنان اقتالۋعا ءتيىستى. ەت، استىق دايىنداۋ جوسپارىن ورىنداماعانى ءۇشىن ساياسي قۋعىن-سۇرگىنگە ۇشىراپ، قازاقستان اۋماعىندا قولدانىلعان ركفسر قك-ءنىڭ 107-بابى بويىنشا سوتتالعان ونداعان مىڭ قازاقستاندىق تا زاڭدىق جاعىنان تولىق اقتالۋعا ءتيىس. «باندىلىق قۇرىلىمنىڭ قاتىسۋشىلارى»، «شپيوندار»، «وتاندى ساتقاندار»، «ديۆەرسانتتار» دەگەن جالامەن اقتالۋىنا مۇلدەم تىيىم سالىنعان ادامدار دا زاڭدىق جاعىنان اقتالۋعا ءتيىس. بۇل ءۇشىن وسى زاڭنان اتالعان باپ الىپ تاستالۋى نە تولىقتاي قايتا قارالۋى كەرەك.

وڭىرلەردە ويدان شىعارىلعان باسقا ايىپتاۋلار مەن باپتار بويىنشا سوتتالعان، «الاش» قوزعالىسى مەن پارتياسىنىڭ قاتارداعى قاتىسۋشىلارى، سونداي-اق، جەرگىلىكتى جەرلەردە ساياسي قۋعىن-سۇرگىنگە ۇشىراعان «الاش» اسكەري قۇرىلىمدارىنىڭ 10 مىڭداي ساربازى مەن ساردارى زاڭدىق جانە ساياسي جاعىنان تولىق اقتالۋعا ءتيىس. قازاقستاننىڭ ازاتتىعى مەن تاۋەلسىزدىگى ءۇشىن كۇرەستە ورىس، ەۆرەي، وزبەك، ۋكراين، بەلورۋس، ۇيعىر، قىرعىز جانە باسقا دا ۇلت وكىلدەرى اراسىنان شىققان ساياسي قۋعىن-سۇرگىن قۇرباندارىنا مەملەكەتتىك باعا بەرىلىپ، ولار ساياسي تۇرعىدان اقتالۋعا ءتيىس. ءوزىنىڭ شىققان تەگىنە، قىزمەتىنىڭ تۇرىنە بايلانىستى ازاماتتىق قۇقىقتارىنان، ەڭ الدىمەن سايلاۋ قۇقىعىنان ايىرىلعان ادامدار دا قۋعىن-سۇرگىن قۇرباندارى رەتىندە ساياسي جاعىنان اقتالۋعا ءتيىس.

كولەڭكەسى

ارينە، وسىنداي اۋقىمدى جۇمىس ءوز دەڭگەيىندە جۇزەگە اسسا، كوز جاسىن شاپانىنىڭ شالعايىنا ءسۇرتىپ، قۋدالاۋ مەن قىسىمنىڭ سان ازابىن جانارىنان اققان سوڭعى تامشىسىمەن جۋىپ كەتكەن تالاي بوزداقتىڭ رۋحى تىرىلەر ەدى. بۇل جۇمىس ىستەلمەي جاتىر دەگەندى بىلدىرمەيدى. 2020 جىلدان بەرى وتاندىق تاريحشىلار مەن ارحيۆشىلەر، ولكەتانۋشىلار مەن زەرتتەۋشىلەر تىنىمسىز ەڭبەك ەتە ءجۇرىپ، بىرنەشە مىڭداعان ادامنىڭ ءتىزىمىن جاسادى. شاڭ باسقان ارحيۆتەردەگى دەرەكتەردى اقتارىستىرىپ، زاڭسىز شىعارىلعان شەشىمدەر، سوتسىز جازالاۋلار، نەگىزسىز بۇيرىقتاردى تاۋىپ، مەملەكەتتىك حاتشى ەرلان كاريننىڭ رەداكتسياسىمەن جىل باسىندا 30 تومدىق ەڭبەك بولىپ جۇرت قولىنا ءتيدى. بۇل جۇمىس بيىل دا جالعاسىن تاۋىپ، قاجىرلى ىزدەنىستەر جاسالۋدا.

اۋقىمدى جوبا باستالعان كەزدە الماتى وبلىستىق وڭىرلىك كوميسسياسى قۇرىلىپ، جۇمىس توبىنا سارابدال ماماندار تارتىلىپ، قىزۋ جۇمىس ءجۇردى. سول قاتاردا ەڭبەك ەتە ءجۇرىپ، ءبىراز تاجىريبە جيناقتاعانىمدى ايتا كەتكەنىم ءجون شىعار. دەگەنمەن، وڭىرلىك جۇمىس توبىنىڭ مۇشەلەرى نەگىزىنەن الماتىداعى جوعارى وقۋ ورنىندا جۇمىس ىستەيتىندىكتەن ۋاقىت جانە قارجىلىق ماسەلەگە بايلانىستى كوپ ۋاقىتىن الماتىداعى ورتالىق مەملەكتتىك ءارحيۆى، پرەزيدەنت ءارحيۆى جانە قاراساي اۋدانىنداعى الماتى وبلىستىق مەملەكەتتىك ارحيۆىندەگى قۇجاتتارمەن جۇمىس ىستەدى. سول سەبەپتى تالدىقورعان مەملەكەتتىك ارحيۆىندەگى قۇجاتتاردى تولىق قاراۋعا مۇمكىندىك بولمادى. ال جەتىسۋ وبلىسى ءوز الدىنا ءبولىنىپ شىققالى بەرى جەتىسۋ وبلىستىق قۋعىن-سۇرگىن قۇرباندارىن تولىق اقتاۋ جونىندەگى جۇمىس توبىن ۇيىمداستىرۋ ءوز دەڭگەيىندە جۇزەگە اسىرىلماي كەلەدى.

وسى تۇستا جەتىسۋ وبلىستىق مەملەكەتتىك ءارحيۆى تۋرالى دا توقتالا كەتكەن دۇرىس. ارينە، وبلىستىق ارحيۆ تالدىقورعان قالاسىندا ورنالاسقانىمەن ونىڭ قورىندا ەلىمىزدىڭ، ءتىپتى شەتەل ارحيۆتەرىنەن كەزدەستىرە المايتىن، زەرتتەۋشىلەردىڭ نازارىنا ىلىنبەگەن ۋەزدىك قۇجاتتار قورى ءالى دە تولىق زەرتتەلمەدى. وندا بوسقىندىققا، تاركىلەۋگە، اشارشىلىققا، ساياسي قۋدالاۋعا قاتىستى كوپتەگەن قۇندى قۇجاتتار جيناقتالعان. جۋىردا وڭىرلىك جۇمىس توبىنىڭ زەرتتەۋشىلەرى ۋەزدىك قۇجاتتار قورىنان جەتىسۋ وبلىسىنداعى بوسقىندىققا قاتىستى قۇجاتتار جيناعىن قۇراستىرىپ شىقتى. الداعى ۋاقىتتا جۇمىس باعىتىن جوسپار بويىنشا جەتىلدىرىلمەك.

زەرتتەۋشىلەردىڭ قولىن بايلايتىن تاعى ءبىر جاعداي – وتكەن عاسىردىڭ العاشقى شيرەگىندەگى ارحيۆ قۇجاتتارىندا توتە جازۋمەن جازىلعان قۇجاتتاردىڭ كوپتىگى. قازىر ول جازۋدى وقيتىن زەرتتەۋشىلەردىڭ قاتارى سيرەك. سوندىقتان كوپتەگەن زەرتتەۋشى ارحيۆ قۇجاتتارىن اقتارعاندا سول قۇجاتتاردان اتتاپ ءوتىپ كەتەدى. دەمەك، كوميسسيا قۇرامىندا توتە جازۋدان ساۋاتتى ادامداردىڭ بولعانى دا جۇمىستىڭ جۇيەلى جۇرۋىنە سەپتىگىن تيگىزەدى.

جەتىسۋ ءوڭىرى 1916 جىلدان باستالعان ۇلت-ازاتتىق كۇرەسىنەن تارتىپ، 1986 جىلعى جەلتوقسان كوتەرىلىسىنە دەيىنگى بۇرالاڭ جىلداردىڭ تاعدىرلى تاريحىن باۋىرىنا بۇگىپ جاتىر. 1920 جىلدارداعى بوسقىندىق، اشارشىلىق ازابى، تاركىلەۋدىڭ قىسىمى، اتىلعان-شابىلعان، سوتتالعان، توپتاپ اتىلعان، ءتىپتى قىتاي اسىپ بارا جاتىپ شەگاراشىلاردىڭ وعىنان قازا تاۋىپ، سۇيەگى جاسىرىنباي قالعان تاريحي ورىندار وتە كوپ. وبلىستىق كوميسسيانىڭ جۇمىس توبى وسى مىندەتتى انىقتاۋدى دا قولعا الدى. جەتىسۋ وڭىرىندە بولعان ۇلت-ازاتتىق جانە جەلتوقسان كوتەرىلىسنە قاتىسۋشىلار، حالىقتىق باس كوتەرۋگە قاتىسۋشىلاردىڭ ارحيۆ قۇجاتتارى پرەزيدەنت ارحيۆىندە ساقتاۋلى تۇر. ولاردى ىزدەستىرۋ ءۇشىن زەرتتەۋشىلەرگە ارحيۆكە كىرەتىن رۇحسات كەرەك. وكىنىشكە قاراي، وبلىستىق وڭىرلىك كوميسسيانىڭ جۇمىس توبىنداعى زەرتتەۋشىلەردىڭ بىردە-بىرىنە وسىنداي قۇجات بەرىلمەدى. سوندىقتان شەرلى تاريحتىڭ قۇپياسىن تەرەڭدەي اشۋعا وسى ءىس قول بايلاۋ بولىپ كەلەدى.

ءتۇيىن:

كەزىندە رەسەيدىڭ ايەل پاتشاسى ەكاتەرينا ءىى: «قازاقتار ءوز تاريحىن بىلگەندە الەمدى الاقاندا ويناتار ەدى» دەگەن ەكەن. ارعى تاريحىمىزدى ايتپاعاننىڭ وزىندە وتكەن 1 عاسىردا ۇلت تاعدىرىنا تونگەن قاۋىپتىڭ ۇرەيى ءالى سەيىلگەن جوق. حالقىمىزدا: «ءولى ريزا بولماي ءتىرى بايىمايدى» دەگەن ناقىل بار. ولىلەردىڭ ريزالىعى ءۇشىن تىرشىلىكتە تىنىمسىز جۇمىس ىستەۋ ءار قازاقتىڭ بورىشى.

قاجەت انداس

«Q-andas» اقپاراتتىق اگەنتتىگى

0 0 votes
Рейтинг статьи
Post Views: 20
Өлке тарихы ұрпаққа аманат
قاجەت اقپارات

ولكە تاريحى ۇرپاققا امانات

October 23, 2026
ЖАҢА ҚАҒИДА?  «Әлеуметтік кәсіпкерлерге жаңа талаптар түсіндірілді»
قاجەت اقپارات

جاڭا قاعيدا: «الەۋمەتتىك كاسىپكەرلەرگە جاڭا تالاپتار ءتۇسىندىرىلدى»

October 13, 2026
Жұмыспен қамту тәртібінде не өзгерді?
قاجەت اقپارات

جۇمىسپەن قامتۋ تارتىبىندە نە وزگەردى؟

October 12, 2026
Qandas.kz сайтындағы өлкетану мақалаларын ағылшын тіліне аудару негіздері
قاجەت اقپارات

Qandas.kz سايتىنداعى ولكەتانۋ ماقالالارىن اعىلشىن تىلىنە اۋدارۋ نەگىزدەرى

October 8, 2026
Жетісу мен Ертіс өңірінің археологиялық және сакралды мұрасы
قاجەت اقپارات

جەتىسۋ مەن ەرتىس ءوڭىرىنىڭ ارحەولوگيالىق جانە ساكرالدى مۇراسى

September 30, 2026
Ұлттық парк мұражайы: табиғатқа танымдық саяхат
قاجەت اقپارات

ۇلتتىق پارك مۇراجايى: تابيعاتقا تانىمدىق ساياحات

September 29, 2026
Subscribe
Login
Notify of
guest
guest
0 комментариев
Oldest
Newest Most Voted
Inline Feedbacks
View all comments
ӨЛКЕ ШЕЖІРЕСІН СӨЙЛЕТКЕН ҚАЛАМГЕР

ولكە شەجىرەسىن سويلەتكەن قالامگەر

November 9, 2026

«Бекзат өмір»: өнерге арналған еңбек

«بەكزات ءومىر»: ونەرگە ارنالعان ەڭبەك

November 7, 2026

Өлке тарихы ұрпаққа аманат

ولكە تاريحى ۇرپاققا امانات

October 23, 2026

ЖАҢА ҚАҒИДА?  «Әлеуметтік кәсіпкерлерге жаңа талаптар түсіндірілді»

جاڭا قاعيدا: «الەۋمەتتىك كاسىپكەرلەرگە جاڭا تالاپتار ءتۇسىندىرىلدى»

October 13, 2026

Жұмыспен қамту тәртібінде не өзгерді?

جۇمىسپەن قامتۋ تارتىبىندە نە وزگەردى؟

October 12, 2026

Ақпараттық агенттігі

Меншік иесі: “Жетісу” өлкетанушылар орталығы” қоғамдық бірлестігі
Қазақстан Республикасы, Жетісу облысы, Талдықорған қаласы “Болашақ” шағын ауданы, 12-27

Q-Andas желілік басылымы Қазақстан Республикасы Ақпарат және коммуникация министрлігі Ақпарат комитетінде 2025 жылғы 19 наурызда тіркеліп, № KZ21VPY00115275 куәлігі берілген.

Сайт материалын пайдалану үшін редакция келісімі керек және гиперсілтеме жасау міндетті.

Тел: 8 747 706 1382
email: andas_kazhet@mail.ru

qandas.kz © 2026. Барлық авторлық құқық заңмен қорғалған.

  • tjتوتە جازۋ
    • kz Қазақ
    • qz Qazaq
    • tj توتە جازۋ
    • ru Русский
    • en English
  • باستى بەت
  • ولكەتانۋ
    • ءبىلىم
    • دەنساۋلىق
    • سپورت
    • قۋعىن-سۇرگىن
    • تۇلعا تانۋ
    • قورشاعان ورتا
    • حالىق جادى
    • مادەنيەت
    • جەتىسۋ جارتاس سۋرەتتەرى
    • جەتىسۋدىڭ اسيەتتى جەرلەر
    • ادەبيەت
    • شالعاي اۋىل
    • تۋريزم
      • تاريح
    • ەلتانۋ
    • كوشى-قون
    • تۋرنير
  • ارنايى جوبالار
    • بايقاۋ
    • كورمەلەر
    • كونفەرەنتسيا
    • گرانت
    • ەكسپەديتسيالار
  • مۇراعات
    • انداس وماراقىن ىزىمەن
    • اۋەسحان ماجايدىڭ جادىگەرلەرى
    • بەينەفيلم
    • حاتكەرلىك
    • گالەرەيا
  • ءبىز تۋرالى
    • ارىپتەستەر
    • بايلانىس
    • سايت اكىمشىلىگى
    • PDF-مۇراعات

© 2025 qandas.kz

wpDiscuz