Q-Andas
No Result
View All Result
  • باستى بەت
  • ولكەتانۋ
    • ءبىلىم
    • دەنساۋلىق
    • سپورت
    • قۋعىن-سۇرگىن
    • تۇلعا تانۋ
    • قورشاعان ورتا
    • حالىق جادى
    • مادەنيەت
    • جەتىسۋ جارتاس سۋرەتتەرى
    • جەتىسۋدىڭ اسيەتتى جەرلەر
    • ادەبيەت
    • شالعاي اۋىل
    • تۋريزم
      • تاريح
    • ەلتانۋ
    • كوشى-قون
    • تۋرنير
  • ارنايى جوبالار
    • بايقاۋ
    • كورمەلەر
    • كونفەرەنتسيا
    • گرانت
    • ەكسپەديتسيالار
  • مۇراعات
    • انداس وماراقىن ىزىمەن
    • اۋەسحان ماجايدىڭ جادىگەرلەرى
    • بەينەفيلم
    • حاتكەرلىك
    • گالەرەيا
  • ءبىز تۋرالى
    • ارىپتەستەر
    • بايلانىس
    • سايت اكىمشىلىگى
    • PDF-مۇراعات
kz Қазақ qz Qazaq tj توتە جازۋ ru Русский en English
Q-Andas
  • باستى بەت
  • ولكەتانۋ
    • ءبىلىم
    • دەنساۋلىق
    • سپورت
    • قۋعىن-سۇرگىن
    • تۇلعا تانۋ
    • قورشاعان ورتا
    • حالىق جادى
    • مادەنيەت
    • جەتىسۋ جارتاس سۋرەتتەرى
    • جەتىسۋدىڭ اسيەتتى جەرلەر
    • ادەبيەت
    • شالعاي اۋىل
    • تۋريزم
      • تاريح
    • ەلتانۋ
    • كوشى-قون
    • تۋرنير
  • ارنايى جوبالار
    • بايقاۋ
    • كورمەلەر
    • كونفەرەنتسيا
    • گرانت
    • ەكسپەديتسيالار
  • مۇراعات
    • انداس وماراقىن ىزىمەن
    • اۋەسحان ماجايدىڭ جادىگەرلەرى
    • بەينەفيلم
    • حاتكەرلىك
    • گالەرەيا
  • ءبىز تۋرالى
    • ارىپتەستەر
    • بايلانىس
    • سايت اكىمشىلىگى
    • PDF-مۇراعات
No Result
View All Result
Q-Andas
No Result
View All Result
باستى بەت ولكەتانۋ تۇلعا تانۋ

تۋران جۇرتىنىڭ دارا تۇلعاسى

Осыдан біраз жыл бұрын Талдықорған қаласында Қадырғали жалайыр бабаға арналған алып ескерткіш бой көтерді. Қаламын қолына алып, ойға батып тұрған баба мүсіні ұлан-ғайыр даланы мекен еткен қазақ ұрпақтарын береке мен бірлікке, ынтымаққа шақырып тұрғандай.

admin
2025/07/03
تۇلعا تانۋ
0
Туран жұртының дара тұлғасы

يە, بەرەكە-بىرلىكتىڭ, ىنتىماقتىڭ, اعايىننىڭ حال-قادىرىنشە دەمەۋىنىڭ نەتيجەسىندە بوي كۆتەرگەن عالىمنىڭ ەسكەرتكىشىن تۇرعىزۋ تۋرالى باستامانى ەۋ باستا  رەسپۋبليكالىق “ۈش بەيتەرەك” قوعامدىق قورى كۆتەرگەن بولاتىن.

“كۆپ تۈكىرسە كۆل بولادى” دەمەكشى, كۆپتىڭ دەمەۋىمەن بوي كۆتەرگەن ەستەلىك بۈگىندە سول كۆپشىلىكتىڭ رۋحاني لەززات الاتىن ورنىنا اينالىپ وتىر. كەيىنگى جىلدارى قالامىزدا ۆتكەن قاندايدا بىر مەدەني, تانىمدىق, مەرەكەلىك ىسشارالار بارىسىندا كۆپشىلىك الدىمەن قادىرعالي بي جالايىر ەسكەرتكىشىنە گۈل شوعىن قويىپ, تاعزىم ەتىپ, پەرزەنتتىك بورىشىن ۆتەپ بارىپ, ماقساتتىڭ جۇمىستى قولىنا الادى. ال جاڭادان شاڭىراق كۆتەرگەن جاس جۇپتار, بالاسىن بولاشاق باقىتتى ساپارعا اتتاندىرۋعا جابدىنعان اتا-انالار مىندەتتى تۈردە بابا رۋحىنا تاعزىم ەتسە, جاڭا جوسپارعا كىرىسكەن جاستاردىڭ دا الدىمەن بابا الدىنان ۆتىپ, جۇمىسىن باستايتىنىن جيى كۆرىپ جۈرمىز. دەمەك, وسىدان بىراز جىل بۇرىنعى كۆپتىڭ تىلەگى مىنە, وسىلاي ۆزىنىڭ ۆمىرشەڭدىگىن دەلەلدەدى.

ەسكەرتكىشتىڭ سەۋلەتى مەن سەنى دە قالامىزعا كەلگەن قوناقتارعا بۇل ۆڭىردىڭ ۇلىلىققا يىلىپ, تاريحقا ۈڭىلىپ تۇراتىن پاراساتقا باي جۇرت ەكەنىن تۈسىندىرىپ تۇرادى. سوندىقتان سۆز تىزگىنىن العاندار بابانىڭ سۋرەتىن سالعان سۋرەتشى مارات نۈسىپكە, سودان كەيىن قازاقستان سەۋلەتشىلەر وداعى الماتى وبلىستىق فيليالىنىڭ تۆراعاسى قابي باۋلىقوۋ پەن مۈسىنشى قايرات سۇرانشىنىڭ ەڭبەگىنە ريزاشىلىعىمىزدى بىلدىرە كەتكەنىمىز جۆن.  سونىمەن بىرگە, بابا مۈسىنىن قۇيۇعا بار ىنتا-ىقىلاسىن ارناعان قاراعاندى قالاسىنداعى قازاقستان سەۋلەتشىلەر وداعىنا قاراستى دوسمۇحامبەتوۋ اتىنداعى كومبينات پەن قۇرىلىس جۇمىسى مەن ەسكەرتكىشتى اباتتاندىرۋدى ساپالى اياقتاعان “اق جول” جشس-نىڭ قۇرىش قولدى جىگىتتەرى.

مۇراعات دەرەكتەرى بويىنشا قادىرعالي جالايىر رەسەيدىڭ ريازانь وبلىسىنا قاراستى قاسىموۋ قالاسىنا جەرلەنگەن. قازاقستاندىق بىر توپ عالىم بابا جاتقان قالاداعى ەسكى قورىمعا تۋعان جەرىنىڭ بىر ۋىس توپىراعىن اپارىپ, بەلگى ورناتىپ قايتقان ەدى.  وسى ورايدا, سول ەكسپەديتسييا قۇرامىندا بولىپ, بابا قابىرىنە تەۋ ەتىپ قايتقان زاڭ عىلىمدارىنىڭ دوكتورى ۆمىرەلى جالايري سيياقتى ازاماتتاردى ەڭگىمەگە تارتىپ كۆردىك:

– بىزدىڭ ەڭ الدىمەن ۇلىلارىمىزدى ۇلىقتاپ, ولاردىڭ قادىرىن تانىپ, ەسكەرتكىش ورناتىپ جاتۋىمىزدىڭ ۆزى تەۋەلسىز ەل بولىپ, ىرگەمىزدى بەكىتىپ جاتقانىمىز دەر ەدىك. ەگەر وسى كۈن بولماسا بىزدىڭ بۈگىنگى قۋانىشىمىز بولماس تا ەدى عوي. سوندىقتان ەربىر قازاق پەرزەنتى وسىنى تەرەڭ تۈسىنۋى كەرەك. بابا قابىرىن ىزدەپ تاۋىپ, ونىڭ ارۋاعىنا تەۋ ەتىپ, ەلىنە ورالۋىنا جاعداي تۋعىزۋىمىزعا دا وسى تەۋەلسىزدىك سەپ بولدى. بىز 2005 جىلى قازان ايىندا “قادىرعالي بي” قورىنىڭ تاپسىرماسىمەن تۆرت ادام مەسكەۋگە اتتاندىق. وسى جەردە بىر نەرسەنى اشىق ايتا كەتۋ كەرەك. بىزدەن تۆرت جىل بۇرىن دا ارنايى ەكسپەديتسييا وسى ماقساتپەن مەسكەۋدە بولعان. بىراق ولارعا رەسەي ۈكىمەتى ەش قۇجاتتى كۆرسەتپەي قايتارعان بولاتىن. سوندىقتان بىز الدىمەن سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى ارقىلى رەسەي سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىنە شىعىپ, رۇقسات الدىق. سونىمەن العاشقى ساپارىمىزدى مەسكەۋدەگى مۇراعاتتاردان باستاپ ىزدەستىردىك. كەيىن ريازانь وبلىستىق ۆلكەتانۋ مۇراجايىنداعى مۇراعاتتاردى اقتارىپ, ۆزىمىزگە كەرەكتى مەلىمەتتەر تاپتىق. تاريحشى, ۆلكەتانۋشى ورىس عالىمدارىمەن قويان-قولتىق جۇمىس جاساۋدىڭ نەتيجەسىندە قادىرعالي بابامىزدىڭ بۇرىنعى قاسىموۋ حاندىعىندا ىستەگەن جۇمىستارىنىڭ كۆشىرمەسىن الدىق. جاتقان جەرىن دە انىقتادىق. ەندى وسىندا بىزدى تاعى بىر جاعداي قيناي باستادى. بىز جوسپار بويىنشا بابانىڭ باسىنا ورناتۋ ۈشىن الماتىدان ارنايى قۇلپىتاس جاساتا بارعان ەدىك. بىراق قاسىموۋ قالاسىنداعى كۆنە  زيراتتاردىڭ باسىنا اق تاس ورناتىلادى ەكەن. سوندىقتان جەرگىلىكتى زاۋىتتارعا قايتادان تاپسىرما بەرىپ, اقتاستان قۇلپىتاس جاساتىپ, باسىنا اراب ەرپىمەن “قادىرعالي بي” دەپ اتىن جازىپ, ونىڭ استىنا كيريليتسامەن سول جازۋدى قايتالاي كۆشىرىپ ورناتىپ قايتتىق. ال بابامىز جاتقان قابىردەن ارنايى ەكەلىنگەن توپىراقتى ەسكەرتكىشتىڭ تاعانىنا كۆمدىك. قىسقاسى بابا ارۋاعى تۋعان ەرىمەن وسىنداي ۈندەسىپ, بابا بولاشاعى ۇرپاقتارىمەن وسىلاي تىلدەسىپ جاتىر,

– دەگەن جاۋاپ الدىق ولاردان.

قادىرعالي بابامىز ۆز زامانىنداعى وزىق ويلى تۇلعالاردىڭ بىرى. ونىڭ شەجىرەلەر جيناعى حالقىمىزدىڭ تاريحىنان مول ماعلۇمات بەرەتىن قۇندى مۇراعات. اتالعان جيناق جايىندا ۆز كەزىندە ورىس عالىمدارىمەن قوسا, شوقان ۋەليحانوۋ, بەرتىندە مۇحتار ەۋەزوۋ, ەلكەي مارعۇلان, ماناش قوزىباەۋ سيياقتى دارا تۇلعالار ۆز باعاسىن بەرگەن بولاتىن.

 

بىزدىڭ ارعى اتا-بابالارىمىز قيىر شىعىستان باتىس ەۋروپاعا دەيىنگى, سىبىردەن ۈندىستانعا دەيىنگى اۋماقتى الىپ جاتقان مەملەكەتتەردىڭ دامۋىندا ەكى مىڭ جىل بويى ەلەۋلى رۆل اتقارىپ كەلدى. وراسان زور كەڭ-بايتاق اۋماقتا قونىس اۋدارۋمەن بولعان كۆشپەلىلەر ەۋرازييانىڭ ەتنوستىق جەنە مەملەكەتتىك بەت-بەينەسىن بىر ەمەس, بىرنەشە رەت ۆزگەرتتى», – دەپ جازعانداي, بىزدىڭ زامانىمىزدان بۇرىن  VII-II عاسىر ارالىعىندا ۆمىر سۈرىپ, افراسيياپ – الىپ ەر تۇڭعا اتانعان بابامىز العاشقى تۈرىك مەملەكەتى, ەنيسەيدەن – جەرورتا تەڭىزىنە دەيىن سوزىلىپ جاتقان ۇلى  يمپەرييانى قۇرىپ,  تۇران ەلىن قۋاتتى ەل قىلدى. ال كيردىڭ كەۋدەسىن باسىپ, باسىن قانعا بۆكتىرگەن تۇمار حانىمنىڭ (ب.ز.د. VI ع.) اڭىزعا بەرگىسىز ەرلىگى دە ەلدىكتىڭ اسقاق ۆرلىگى ەمەس پە? ماحابباتىن حالقىنىڭ ازاتتىعى جولىنا قۇربان ەتكەن زارينا انامىز, قۇمىرسقاداي قۇجىناعان تابعاش جۇرتىن تابانىنا جانشىعان مۆدە تەڭىرقۇت, «تۈندە  ۇيىقتاماي, كۈندىز وتىرماي, قىزىل قانىن تۆگىپ, قارا تەرىن اعىزعان» بىلگە, قاپاعان, كۈلتەگىن (VII-VIII عاسىر) قاعانداردىڭ ەرلىك ىستەرى كىمنەن كەم. يە, ايبارىنان دۇشپانى يمەنگەن, پراساتى باي ۆلكەنىڭ ەرلىك-داڭقىنا ۈلگى بولعان تالاي پاتشالار مەن حاندار بۈگىنگى ۇرپاقتىڭ ماقتانىشى ەمەس پە? ولار قازاق حالقىنا ادال, بەرىلە قىزمەت ەتىپ, ەلدىڭ تەۋەلسىز  بولۋىنا ۈلەسىن قوستى. وسى تۇستا سول ەتجەندى تاريحتى بۈگىنگى ۇرپاققا جازىپ قالدىرعان پاراساتتى عالىمداردىڭ ەڭبەگى دە ەلدىڭ العىسىنا بۆلەنىپ كەلەدى. سول قاتاردىڭ باسىندا قازاق تاريحىنىڭ شىندىعىن سۈزگەن قادىرعالي جالايىردىڭ «جىلنامالار جيناعى» تۇر.

راسىندا, جاھاندانۋ دەۋىرىندە جۇتىلىپ كەتپەس ۈشىن ەڭ الدىمەن ۆتكەن كۈنگە كۆز سالعان ابزال. ۆيتكەنى, تاريحقا ارقا سۈيەمەسە بولاشاق بۇلدىر. سونداي-اق, مىلتىقسىز مايدان كۈن سايىن جۈرىپ جاتقان قازىرگى كۈندە تاريحي جادىنى ساقتاپ قالۋ – جالپى ۆزىڭدى-ۆزىڭ ساقتاپ قالۋدىڭ جالعىز جولى. ول ۈشىن قازاق تاريحىنىڭ كۆكجيەگىن كەڭەيتۋ ارقىلى قازاقتاردىڭ ەۋرازييا اۋماعىنداعى بايىرعى حالىقتاردىڭ بىرى ەكەنىن جەنە كەيىنگى جيىرما جىلداعى تەۋەلسىزدىك تاريحىن تولىق پايىمداۋ قاجەت.  راسىندا, قازىر مەملەكەتىمىز قالىپتاسقان بەلەسىندە بىز ۆز تاريحىمىزدى وسى زامانعى عىلىمنىڭ بيىگىنەن پايىمداۋعا جەنە ۇلتتىق تاريحتىڭ بۆلىنبەيتىن بەينەسىن قالىپتاستىرۋعا تيىسپىز. تەۋەلسىزدىك جىلدارى ەلباسىنىڭ قامقورلىعىمەن تاريحي سانانى قالىپتاستىرۋ, «عىلىمي قازىنا» سيياقتى مەملەكەتتىك باعدارلامالار قابىلداندى, قارجىلار شەشىلدى. مۇراعات بەتتەرى اشىلىپ, تاريح بەتتەرى تولىعۋدا. تالاي قازاقستاندىق عالىم شەتەلدەردە ىس-تەجىريبەدەن ۆتۋگە مۈمكىندىك الدى. بىراق تا, كەمدەمسوق ساياساتتىڭ كەسىرىنەن كەندە قالعان تاريحي سانا كۆكجيەگىن كۆرسەتپەدى.

ايتپاقشى, 2003 جىلدان باستاپ «مەدەني مۇرا», سوسىن «عىلىمي قازىنا» سيياقتى مەملەكەتتىك باعدارلامالار قابىلدانىپ, قارجىلاندىرۋ مەسەلەسى شەشىلدى. قۇپييا سانالاتىن مۇراعات قورلارى اشىلىپ, تاريح بەتتەرى تىڭ دەرەكتەرمەن تولىقتى. «سىندارلى ون جىل», ودان كەيىنگى «جاسامپازدىق پەن بەيبىتشىلىك جىلدارىن» قامتيتىن تەۋەلسىزدىك تاريحىنىڭ ماڭىزدى وقيعالارى جۈيەلەنىپ, عىلىمي اينالىمعا ەندى. ەلباسى جارلىعىمەن 1998 جىلى «حالىق بىرلىگى مەن ۇلتتىق تاريح جىلى», 1999 جىل «ۇرپاقتار بىرلىگى مەن ساباقتاستىعىنىڭ جىلى», – دەپ جارييالانىپ, كۆپتەگەن مۇرامىز تۈگەندەلىپ, جوعىمىز تابىلدى.  «حالىق تاريح تولقىنىندا» ايدارىمەن مەملەكەتتىك باعدارلامالارعا سەيكەس بىلىم جەنە عىلىم مينيسترلىگى مەن مەدەنيەت مينيسترلىگى بىرلەسىپ ۈلكەن عالىمدار توبىن شەتەلدەردەگى مۇراعات قورلارىنا جۇمىس ىستەۋگە جىبەرۋدى دەستۈرگە اينالدىردى. عالىمدار كۆرشىلەس قىتاي مەن رەسەي جەنە يران, تۈركييا, اراب ەلدەرى, موڭعولييا, ۇلىبريتانييا سيياقتى ەلدەردە بولىپ, كۆپتەگەن عىلىمي نەتيجەگە قول جەتكىزدى. سول قاتاردا قىتايدان قازاق حاندىعىنىڭ تاريحىنا قاتىستى تسينь يمپەريياسىنىڭ مۇراعات قۇجاتتارىنىڭ كۆشىرمەلەرى ەكەلىندى. 283 تومدى قۇرايتىن بىرەگەي مۇراعات قۇجاتتارى ۆز كەزەگىندە كۆپتەگەن دۈدەمال سۇراقتارعا جاۋاپ تابۋىمىزعا جول اشتى. سول يگىلىكتى ىستەردىڭ جالعاسىنداي قادىرعالي بي قوسىمۇلىنىڭ تاريحي ەڭبەگى قايتا پاراقتالىپ, ونىڭ قۇپيياسى مەن بىزگە بەيمەلىم شىندىعى قايتالاي زەردەلەنە باستادى.

وسى تۇستا قادىرعالي بي قوسىمۇلىنىڭ ەڭبەگىن ناسيحاتتاۋدىڭ ماڭىزدىلىعى قانشالىق? دەگەن زاڭدى سۇراققا دا نانىمدى جاۋاپتار بەرىلدى. ەلبەتتە, بىز قاشاندا بۈگىنگى جەتىستىگىمىزدىڭ ولقى بولماعانىن دەلەلەۋ ۈشىن ۆتكەن تاريحقا ۈڭىلەتىنىمىز انىق. ۆيتكەنى, بۈگىننىڭ ىزى كەشەگى بابالار سالعان سارا جولدا سايراپ جاتىر. وسى تۇرعىدان كەلگەندە, قادىرعالي بيدىڭ قازاق تاريحىنا قوسقان ۈلەسىنىڭ ۆزىن تاريحي ساباقتاستىقتىڭ ساناداعى جاڭعىرۋى رەتىندە تۈسىنگەن ابزال. شىنىمەن قادىرعالي مۇراسىن ناسيحاتتاۋ ەلىمىزدىڭ تەۋەلسىزدىك تاريحى جەنە ساياسي جاعدايىمەن بىتە قايناسقان شارا ەكەندىگىن مويىنداۋىمىز كەرەك. تاريحشالاردىڭ پىكىرى بويىنشا, «جىلنامالار جيناعى» اتتى قادىرعالي بي ەڭبەگى 1600 – 1602 جىلدارى جازىلىپ بىتكەن. حىح عاسىردان باستاپ عالىمداردىڭ نازارىنا ىلىنە باستاعان قادىرعالي بي شىعارماسىن ساقتاپ, تانىپ-بىلۋدە تۋىسقان تاتار حالقىنىڭ وقىعان ازاماتتارىنىڭ, عالىمدارىنىڭ سىڭىرگەن ەڭبەگى ەرەكشە بولدى. بۇل رەتتە ولاردىڭ بارلىعىنىڭ اتىن اتاپ شىعۋدىڭ قاجەتى شامالى. دەسەك تە, العاش رەت تاتار عالىمى يبراگيم حالفين ەڭبەكتىڭ كۆشىرمەسىن قازان ۋنيۋەرسيتەتىنىڭ كىتاپحاناسىنا تاپسىرعانىن ايتپاي كەتۋگە بولمايدى. رەسەي عالىمى ح. فرەن قاسىم حاندىعىنىڭ حانى وندانۇلى ورازمۇحاممەدتىڭ ساندىعىندا ساقتالعان قوسىمۇلىنىڭ ۆز قولىمەن جازىلعان تۇپنۇسقاسىمەن تانىسقان. ال اتالمىش ەڭبەكتىڭ عىلىمي اينالىمعا تۈسۋى ۈشىن كۆپ ەڭبەك ەتكەن شىعىستانۋشى ي. بەرەزين بولسا, «جىلنامالار جيناعىنداعى» دەرەكتەردى ۆز زەرتتەۋىنە مول پايدالانعان تاريحشى ۋەلьيامينوۋ زەرنوۋ بولدى. جالايىر قادىرعالي بي حVىى عاسىردا تازا قازاق تىلىندە تۇڭعىش تاريحي شىعارما جازعان تاريحشى عالىم, ونى قازاق تىلىندە تاريحي جازبا شىعارمالارىنىڭ باستاۋشىسى دەۋگە بولادى. شوقان ۋەليحانوۋ قادىرعالي بيدىڭ قولجازباسى تۋرالى: «بۇل كىتاپتىڭ ەبىلعازى شەجىرەسىمەن جەنە «شايبانينامامەن» سالىستىرعاندا اڭىزدان گۆرى اقيقاتى مولىراق. تىلى قازىرگى قازاق تىلى سيياقتى» دەپ جازادى. قادىرعالي بيگە جوعارى باعا بەرگەن ۇلى عالىمدارىمىزدىڭ بىرى – اكادەميك ەلكەي مارعۇلان. 1ۇ81 جىلى «قازاق ەدەبيەتى» گازەتىنىڭ 1-نۆمىرىندە جارييالانعان «كۈمىس ساندىق قۇپيياسى» اتتى كۆلەمدى ماقالاسىندا ول بىلاي دەيدى: «ورازمۇحاممەدتىڭ كىتاپحاناسىندا ساقتالعان كىتاپتاردىڭ ەڭ باعالىسىنىڭ بىرى – ۆزىنە دوس بولعان سەرىگى ەرى اتاقتى بيى, كۆركەم تىلدە قازاقشا جازاتىن جازۋشى قادىرعالي جالايىريدىڭ شىعارماسى. ونىڭ كىتابى 15ۇ8 جىلى جازىلىپ بىتكەن, ەۋەلگى اتى قانداي ەكەنى بەلگىسىز. جازۋدىڭ باس-اياعى جوعالىپ كەتكەن…». ال حالىق جازۋشىسى مۇحتار ماعاۋيننىڭ بابامىز تۋرالى پىكىرىنە كۆڭىل بۆلەيىك. «قادىرعالي بي جالايىر  – تۈركى ەلەمىندەگى ۈلكەن تۇلعا. ول ىرى قوعام قايراتكەرى, تاريحشى, فيلوسوف جازۋشى عانا ەمەس, سىبىر جەرىندە ەرماك باستاعان ورىس وتارشىلارىنا قارسى كۈرەسكەن ەسكەرباسى «باھادۈر قولباسشى» – دەگەن ول. دەسە دەگەندەي-اق, بايانداماشىلار ەڭبەگىندە كۆرسەتىلگەن بابامىز تۋرالى ساڭلاقتار مەن جايساڭداردىڭ وي-پىكىرىن كۆپتەپ كەلتىرە بەرۋگە بولادى.

بۇعان قاراپ, قازاقتا قادىرعاليدان بۇرىن تاريحشى بولعان جوق دەگەن ۇعىم تۋماۋى كەرەك. الايدا, ول قازاقتىڭ تاريحىن قازاق ۇلتىنىڭ مۈددەسى تۇرعىسىنان زەرتتەگەن بىرىنشى عالام. قىسقاسى, وسىنداي سالماقتى سەبەپتەر عالىمنىڭ ەڭبەگىن قايتا اقتارىپ, جۇرتقا جاڭا قىرىمەن ناسيحاتتاۋعا نەگىز بولىپ وتىر.

تۈيىن

قۇس قالىقتاي الار ەركىن بيىكتەن قاراعان بابا ەل جۇرتىن بۈگىنگى تەۋەلسىزدىكتىڭ كەپىلى بولعان ىنتىماق پەن بەرەكە-بىرلىككە شاقىرىپ تۇر. ال بابانىڭ ەڭبەكتەرىن ناسيحاتتاۋ جۇمىسىنىڭ دا قارقىن العانىنا كۋە بولدىق.  وسىدان بىراز جىل بۇرىن “ۈش بەيتەرەك” قوعامدىق قورى “ارمىسىڭ, ەز بابا” دەگەن كىتاپ شىعارعان. ۈش بۆلىمنەن تۇراتىن كىتاپتىڭ بىرىنشى بۆلىمى بابانىڭ ەڭبەگىنە ارنالسا, ەكىنشى بۆلىمدە بابا جايىندا جازعان ۆزگە عالىمداردىڭ ەڭبەگى جيناقتالعان, ال سوڭعى بۆلىمىندە جىر مۈشەيراسىندا بابا رۋحىن اسقاقتاتقان اقىنداردىڭ ۆلەڭىنە ورىن بەرىلگەن ەدى. اتالمىش كىتاپ سودان بەرى وقۋ ورىندارىنداعى جاستاردىڭ ۆز تاريحىن, سالت-دەستۈرىن, ەدەت-عۇرپىن ۈيرەنەتىن تاعىلىمدى وقۋلىق بولىپ كەلدى.

 

قاجەت انداس.

Q-Andas اقپارات اگەنتتىگى.

Post Views: 26
«Аққу ағай» атанған ұлағатты ұстаз
تۇلعا تانۋ

«اققۋ اعاي» اتانعان ۇلاعاتتى ۇستاز

August 24, 2026
Төккен тердің қадірі
تۇلعا تانۋ

توككەن تەردىڭ قادىرى

June 11, 2026
Ұстаз ананың хаты
تۇلعا تانۋ

ۇستاز انانىڭ حاتى

June 3, 2026
Тағылымды тағдыр
تۇلعا تانۋ

تاعىلىمدى تاعدىر

May 15, 2026
«Апа, сен болмасаң»
تۇلعا تانۋ

«اپا، سەن بولماساڭ»

May 12, 2026
Бегзат өмір
تۇلعا تانۋ

بەگزات ءومىر

May 5, 2026
ӨЛКЕ ШЕЖІРЕСІН СӨЙЛЕТКЕН ҚАЛАМГЕР

ولكە شەجىرەسىن سويلەتكەن قالامگەر

November 9, 2026

«Бекзат өмір»: өнерге арналған еңбек

«بەكزات ءومىر»: ونەرگە ارنالعان ەڭبەك

November 7, 2026

Өлке тарихы ұрпаққа аманат

ولكە تاريحى ۇرپاققا امانات

October 23, 2026

ЖАҢА ҚАҒИДА?  «Әлеуметтік кәсіпкерлерге жаңа талаптар түсіндірілді»

جاڭا قاعيدا: «الەۋمەتتىك كاسىپكەرلەرگە جاڭا تالاپتار ءتۇسىندىرىلدى»

October 13, 2026

Жұмыспен қамту тәртібінде не өзгерді?

جۇمىسپەن قامتۋ تارتىبىندە نە وزگەردى؟

October 12, 2026

Ақпараттық агенттігі

Меншік иесі: “Жетісу” өлкетанушылар орталығы” қоғамдық бірлестігі
Қазақстан Республикасы, Жетісу облысы, Талдықорған қаласы “Болашақ” шағын ауданы, 12-27

Q-Andas желілік басылымы Қазақстан Республикасы Ақпарат және коммуникация министрлігі Ақпарат комитетінде 2025 жылғы 19 наурызда тіркеліп, № KZ21VPY00115275 куәлігі берілген.

Сайт материалын пайдалану үшін редакция келісімі керек және гиперсілтеме жасау міндетті.

Тел: 8 747 706 1382
email: andas_kazhet@mail.ru

qandas.kz © 2026. Барлық авторлық құқық заңмен қорғалған.

  • tjتوتە جازۋ
    • kz Қазақ
    • qz Qazaq
    • tj توتە جازۋ
    • ru Русский
    • en English
  • باستى بەت
  • ولكەتانۋ
    • ءبىلىم
    • دەنساۋلىق
    • سپورت
    • قۋعىن-سۇرگىن
    • تۇلعا تانۋ
    • قورشاعان ورتا
    • حالىق جادى
    • مادەنيەت
    • جەتىسۋ جارتاس سۋرەتتەرى
    • جەتىسۋدىڭ اسيەتتى جەرلەر
    • ادەبيەت
    • شالعاي اۋىل
    • تۋريزم
      • تاريح
    • ەلتانۋ
    • كوشى-قون
    • تۋرنير
  • ارنايى جوبالار
    • بايقاۋ
    • كورمەلەر
    • كونفەرەنتسيا
    • گرانت
    • ەكسپەديتسيالار
  • مۇراعات
    • انداس وماراقىن ىزىمەن
    • اۋەسحان ماجايدىڭ جادىگەرلەرى
    • بەينەفيلم
    • حاتكەرلىك
    • گالەرەيا
  • ءبىز تۋرالى
    • ارىپتەستەر
    • بايلانىس
    • سايت اكىمشىلىگى
    • PDF-مۇراعات

© 2025 qandas.kz