Q-Andas
No Result
View All Result
  • باستى بەت
  • ولكەتانۋ
    • ءبىلىم
    • دەنساۋلىق
    • سپورت
    • قۋعىن-سۇرگىن
    • تۇلعا تانۋ
    • قورشاعان ورتا
    • حالىق جادى
    • مادەنيەت
    • جەتىسۋ جارتاس سۋرەتتەرى
    • جەتىسۋدىڭ اسيەتتى جەرلەر
    • ادەبيەت
    • شالعاي اۋىل
    • تۋريزم
      • تاريح
    • ەلتانۋ
    • كوشى-قون
    • تۋرنير
  • ارنايى جوبالار
    • بايقاۋ
    • كورمەلەر
    • كونفەرەنتسيا
    • گرانت
    • ەكسپەديتسيالار
  • مۇراعات
    • انداس وماراقىن ىزىمەن
    • اۋەسحان ماجايدىڭ جادىگەرلەرى
    • بەينەفيلم
    • حاتكەرلىك
    • گالەرەيا
  • ءبىز تۋرالى
    • ارىپتەستەر
    • بايلانىس
    • سايت اكىمشىلىگى
    • PDF-مۇراعات
kz Қазақ qz Qazaq tj توتە جازۋ ru Русский en English
Q-Andas
  • باستى بەت
  • ولكەتانۋ
    • ءبىلىم
    • دەنساۋلىق
    • سپورت
    • قۋعىن-سۇرگىن
    • تۇلعا تانۋ
    • قورشاعان ورتا
    • حالىق جادى
    • مادەنيەت
    • جەتىسۋ جارتاس سۋرەتتەرى
    • جەتىسۋدىڭ اسيەتتى جەرلەر
    • ادەبيەت
    • شالعاي اۋىل
    • تۋريزم
      • تاريح
    • ەلتانۋ
    • كوشى-قون
    • تۋرنير
  • ارنايى جوبالار
    • بايقاۋ
    • كورمەلەر
    • كونفەرەنتسيا
    • گرانت
    • ەكسپەديتسيالار
  • مۇراعات
    • انداس وماراقىن ىزىمەن
    • اۋەسحان ماجايدىڭ جادىگەرلەرى
    • بەينەفيلم
    • حاتكەرلىك
    • گالەرەيا
  • ءبىز تۋرالى
    • ارىپتەستەر
    • بايلانىس
    • سايت اكىمشىلىگى
    • PDF-مۇراعات
No Result
View All Result
Q-Andas
No Result
View All Result
باستى بەت قاجەت اقپارات

«بولاشاق – دىندە مە، تىلدە مە؟»

ءبىر كەزدەرى ءدىنىمىز، تىلىمىزدەن ايرىلعانىمىز شىندىق. بىراق ۇلتتىق رۋحىمىز نىعايا ءتۇستى. قازىر ءدىنىمىز بەن ءتىلىمىزدى قايتارىپ الا باستاپ ەدىك، ۇلتتىق رۋحىمىزدى السىرەتىپ الدىق. مۇنىڭ سەبەبى نە؟

admin
2026/08/30
قاجەت اقپارات
0

وسىدان ەكى مىڭ جىل ىلگەرى ءومىر سۇرگەن قىتاي تاريحشىسى سى ما ءچياننىڭ «تاريحناما» اتتى كىتابىنىڭ «باتىس ءوڭىر شەجىرەسى جانە عۇندار بايانى» دەگەن تاراۋىندا:

– «عۇن جاساۋىلدارى كوكتەم شىعا ورتا جازىقتى (كەزىندەگى قىتايلار قونىسى) تالان-تارجىلاۋدى كۇشەيتە تۇسەتىن. حان (قىتاي پاتشالىعى) پاتشاسى 150 مىڭ اتتى جاساقپەن عۇندارعا قارسى سوعىسقا شىقتى. ادەتتە، جازىق جەردەگى سوعىسقا جاتتىقپاعان حان جاساۋىلدارى تاۋلى ايماقتاعى سوعىستا السىزدىك تانىتتى. ونىڭ ۇستىنە عۇن اسكەرلەرىمەن بەتپە-بەت كەلە المادى. سوندا ءبىر ءۋازىر: «عۇندار – ارۋاقتارىن قادىرلەپ، قابىرىن تاپتاتپايتىن ەل. سوندىقتان ولاردىڭ قابىرلەرىن قازۋ كەرەك» دەپ كەڭەس ايتادى. حان جارلىعى ورىندالادى. كەزىككەن قابىردى قازا باستاسا بولدى، اتتانداپ عۇن اسكەرلەرى شىعا كەلەدى. جاسانعان جاۋ وسى ءتاسىل ارقىلى عۇنداردى تالقاندادى»، – دەپ جازعان.

ارينە، قازاق تەگىن قۇراعان عۇنداردان جالعاسقان ارۋاق توتەمى وسىدان كەيىنگى سان عاسىرلار بويى قازاق دالاسىن بىرىكتىرۋشى كۇش بولىپ كەلدى. «ارۋاق» دەپ اتتانداسا اتقا قونبايتىن قازاق جوق. عۇندار ىدىراپ، جيىرما عاسىر وتكەننەن كەيىن تاريح ساحناسىنا كەلگەن جوڭعار حاندىعىنا قارسى كۇرەستە قازاق بالاسىن – دالاسىنىڭ جاۋ قولىندا قالعانى ەمەس، اتالار ارۋاعىنىڭ اياققا تاپتالعانى بىرىكتىردى. اقساقالداردىڭ «اتتانىنا» ەرە شاباتىن قازاق ۇلدارىنىڭ تۇركىستان تۇبىندە باس قوسىپ، جوڭعار قولىن تالقانداعانى وسىنىڭ دالەلى. ال تاۋەلسىز ەل بولىپ، ەڭ الدىمەن اتالارىمىزدى تۇگەندەگەنىمىز، ودان سوڭ تارىداي شاشىلعان قازاقتىڭ باسىن قوسقانىمىز باسقا ەمەس، «اتامىزدىڭ ات سۋارعان جەرىندە ولەيىك» دەگەن نيەت ەمەس پە؟ اتاجۇرت اتالۋى دا وسىندا. ەندەشە، وسى تاۋەلسىزدىكتى نىعايتۋ جولىندا قازاق ۇلاندارىن ىركىتشە ىرىتپەي، ءبىر نيەتتە ۇيىتۋدىڭ جولى قايسى؟. بۇگىنگى قازاقتى ارۋاقتاپ جيناۋعا بولمايدى. بۇل زامان تالابى ەمەس. سوندىقتان ءدىن ارقىلى يماندىلىققا، ءتىل ارقىلى ۇلتجاندىلىققا بەيىمدەگىمىز كەلدى. ارينە، اتقارىلىپ جاتقان ءىس قوماقتى. بىراق قايىرىڭدى ءشايىر قىلاتىندارى دا جوق ەمەس.

ەلىمىز تاۋەلسىزدىك العاننان بەرى دىنگە دەگەن بەتبۇرىسىمىزدى جاسىرۋعا بولمايدى. ەلىمىزدە يسلامنىڭ كەنجەلەپ جاتقانىنىڭ وزىندە ناماز وقىپ، ورازا ۇستايتىندار كوبەيۋدە. سونىڭ باسىم بولىگىن جاستار قۇرايدى. مۇنىڭ ناتيجەسىندە مەكتەپ قابىرعاسىندا جانە جوعارى وقۋ ورىنىندا ساجدەگە باس قوياتىندار سانى كوبەيىپ، نامازحانالار اشىلىپ جاتىر. ال جۇما نامازىندا مەشىتتى تولتىراتىنداردىڭ دەنى 10 جاس پەن 30 جاس ارالىعىنداعى جاستار. پايعامبارىمىزدىڭ (س.ع.س) ءبىر حاديسىندە: «ءولىم كەلمەي تۇرىپ ءومىرىڭنىڭ، كارىلىك جەتپەي تۇرىپ جاستىقتىڭ، اۋرۋ كەلمەي تۇرىپ دەنساۋلىعىڭنىڭ، شىرىپ ءىس كەلمەي تۇرىپ بوس ۋاقىتىڭنىڭ، كەدەيلىك كەلمەي تۇرىپ بايلىعىڭنىڭ قادىرىن ءبىل»، دەپ ايتىلعان. ءبىز ءدىن جولىن ۇستاپ جاستاردى بەرەكە مەن بىرلىككە ۇيىتا الدىق پا؟ جوق، قۇراننان قورىقپاي ءوزىمىزدى الداپ ءجۇرمىز بە؟ بۇل – ءبىر اللاعا ايان.

ارينە، قوعامعا پايدا كەلتىرەتىن تۇلعا بولۋ ءۇشىن ەڭ الدىمەن يمانىمىز كامىل بولۋى كەرەك. مەن يماندى بولۋدىڭ شارتى جايىندا ءبىر ءدىن وكىلىمەن اڭگىمەلەسىپ كورگەن ەدىم. ونىڭ پىكىرىنشە: «يماندىلىقتىڭ باستى شارتى – بەس ۋاقىت ناماز وقىپ، بارلىق جاماندىقتان تىيىلۋ كەرەك». جاماندىلىقتان تىيىلۋ – يماندىلىقتىڭ باستاۋى. قۇراندا «اللاھ تاعالا ادامعا شاماسى جەتپەگەن نارسەنى جۇكتەمەيدى» دەگەن ايات بار. «ورازا-ناماز توقتىقتا» دەگەندەي، بايدىڭ بالاسى تويىپ سەكىرسە، جارلىنىڭ بالاسى توڭىپ سەكىرىپ جاتقان مىنا، الماعايىپ زاماندا وتباسىن اسىراۋعا كۇيى كەلمەي جاتقاندارعا يسلامنىڭ شارتىن ورىندامادىڭ دەپ كىنا ارتۋعا بولا ما؟

بالا كۇنىمىزدە تۇرىسبەك اتتى اتامىز بولدى. ول كىسىنى «قاجى اتا» دەپ اتاۋشى ەدىك. اۋىلدىڭ بالالارىن جيناپ الىپ:

– جاراتۋشىڭ كىم؟

– اللا.

– پايعامبارىڭ كىم؟

– مۇحاممەد.

– كىمنىڭ مازھابىنداسىڭ؟

– يمام اعزام ءابۋ حانيفا.

– نەشە مازھاب بار؟

– تورتەۋ.

– ول قانداي مازھاب؟

– يمام اعزام، يمام شافيحي، يمام مالىك، يمام احماد بين حامبال، – دەپ جاتتاتاتىن.

ءبىز كەرى كەتكەندەردىڭ ءبارىن كەشەگى كەڭەستىك داۋىرگە يتەرە سالىپ، قۇتىلۋعا قۇمارمىز. اتالارىمىز كوممۋنيستىك يدەلوگيانىڭ جەتەگىندە ءجۇرىپ تە بىزگە يماندىلىقتى ۇلگى ەتىپ كەتىپ ەدى. جاسىراتىنى جوق، سول كىسىلەردىڭ وڭىنەن ءبىر-ءتۇرلى نۇر توگىلىپ تۇراتىن. جىلى جۇزىنە تارتىنباي قاراپ، ايتقان اقىل-وسيەتىن جادىمىزعا ساقتاۋعا تىرىسۋشى ەدىك. قازىر قۇران كىتابىن قۇشاقتاپ وتىرسا دا، وڭىنەن جىلىلىقتىڭ تابى بىلىنبەيتىن ادامدار كوبەيىپ كەلەدى. نەگە؟

ال قازىر اتالارىمىز بارشىلىق. دەسە دە، بۇرىس كەتكەن جاستاردى تىلىنە يلاندىراتىندار ازايىپ بارادى؟ بەسىن نامازىن وتەپ، ۇيىنە قايتىپ كەلە جاتىپ، جول بويىندا ابەس قىلىق جاساپ جاتقان جاستارعا: «بۇلارىڭ نە قاراعىم؟» – دەپ ايتقاننان گورى، كورمەسكە سالىپ اينالىپ ءوتىپ كەتەتىندەر جەتەرلىك. ماسەلە قايدا جاتىر؟

«بۇل – جالعان دۇنيە، شىن ءومىر – ۇجىماقتا. سول ءۇشىن انانى ىستەمە، مىنانى ىستە» دەپ نەمەرەسىنە اقىل ايتىپ وتىرعان  قاريالاردى كورگەندە: «شىركىن-اي، كايقاۋىستىڭ «كابۋسناماسىن» وقىتىپ الۋ كەرەك ەدى» دەپ ويلايسىڭ. مۇنىڭ ءوزى وي-ءورىسى كەمەلدەنبەگەن بالاعا كەرى اسەر تيگىزبەي مە؟ پايعامبارىمىز: «ەگەر كىمدە -كىم مەنىڭ ايتقانىمدى جاستارعا ورنىمەن ۇيرەتسە، ول مەنىڭ جانناتتاعى ءاشىرىم بولادى» دەگەن. اللا تاعالا قازاققا تاۋەلسىزدىكتى بەرگەن ەكەن، وسى تىرلىكتە سول تاۋەلسىزدىكتى قورعاڭدار دەگەن مىندەتتى دە بەرىپ وتىر. « قۇراننىڭ ءبارى تەجەمنەن قۇرىلعان با؟» – دەپ سول بالا ويلانىپ قالسا، ونىڭ زاردابىن مولشەرلەۋگە بولمايدى. قازىر ءوز-وزىنە قول جۇمسايتىن بالالاردىڭ سانى ارتىپ بارادى.  ءبىز مۇنى قوعامنان كورەمىز. جوق، ونىڭ ءبىر ۇشى باسقادا جاتىر. باسقا ءدىننىڭ («كريشنا»، «يەگوۆا»..) ازدىرعىشتارىن ايتپاعاننىڭ وزىندە، قاسيەتتى ءدىندى بۇرمالاپ («حيزب-ۋت-تاحرير»، يسلام قوزعالىسى)، جەكە باسىنىڭ پايداسىنا اسىرىپ جۇرگەن اعايىندار قانشاما؟ گۇل اتاۋلىنىڭ بارلىعىندا ءتۇس بولادى. ال ءتۇستى نارسەنىڭ ءبارى گۇل بولمايتىنى ەسىمىزدە بولسىن.

قازىر يماندىلىققا جول اشىلدى. جۇما نامازىنا جينالعان جاماعاتتى كورىپ كوڭىلىڭ ءوسىپ قالادى. دەسە دە، يماندىلىق ءۇيىنىڭ ءتورت بۇرىشقا ءبولىنىپ الىپ، ءتورت ءتۇرلى ۋاعىز ايتىپ وتىراتىنداردى كورەسىڭ. ءبارى ءوز مازھابىنىڭ يدەياسىن ۇگىتتەيدى. نامازدى دا وزدەرىنىڭ تاسىلىمەن وتەيدى. ءبىرى-بىرىنە قايشى. قارابايىر حالىق قىرما ساقالى مەن سالدەسىنە قاراپ سىيلايتىن شىعار، بىراق قايسىسىنا سەنەرىن بىلمەي اڭكى-تاڭكى. ال نامازدا جاماعاتقا ۋاعىز ايتىپ، مەشىتتەن شىعا سالا جەكە مۇددەسىنىڭ قامىمەن جان-جاعىنا قاراماي، قارايلاماي شاپقىلايتىنداردى نە دەيمىز؟ قۇراننىڭ بەس سۇرەسىن جاتتاپ الىپ، تۇنىمەن ۇرلىق، زيناقورلىق جاساپ، تاڭ اتا نامازىن وقىپ، قۇدايشىل بولىپ شىعا كەلەتىندەر كوبەيىپ الدى. ولار ادامداردى الداي الاتىن شىعار. اللا تاعالانى الداي الا ما؟ بۇلار قاسيەتتى يسلام دىنىنە شىركەۋ كەلتىرەتىن پيعىلدار. ومىردە دە، عىلىمدا دا يسلام ءدىنىنىڭ ورنىن باساتىن ەشقانداي ءبىر قۇدىرەت جوق. بۇل – دالەلسىز شىندىق. ءبىز وسى شىندىققا كىر كەلتىرىپ ءجۇرمىز.

قازاق– قاشاندا جاقسىلىقتى تەز مەڭگەرەتىن حالىق. سوندىقتان جاستاردى تاربيەلەۋ ۇلتتىڭ بولاشاعىن بەكەمدەۋ بولىپ تابىلادى. اتا-بابالارىمىز ەجەلدەن ءدىندى جۇرەگىمەن، دىلىمەن قابىلداعان. پايعامبارىمىزدىڭ حاديسىندە حالىققا جەڭىل تيەتىن ماقال مەن ماتەلگە اينالدىرىپ جاتتاعان. مىسالى، «اتاڭا نە ىستەسەڭ، الدىڭا سول كەلەدى»، «نە ەكسەڭ سونى وراسىڭ»، تاعى باسقالار. بۇگىنگى كۇنگە كەلگەندە سول جۇرەگىندە يمانى بار حالىقتى وركەنيەتتى ءدىن ارقىلى ۇيىتا الماي وتىرعانىمىزدىڭ كەيبىر سەبەپتەرى جوعارىداعى جايلارعا قاتىستى بولىپ وتىر. كىم كىنالى؟

مەملەكەتتىك ءتىل… ايتا-ايتا جاۋىر بولعان، كوتەرە-كوتەرە قادىرى قاشقان ماسەلە بولىپ تۇر. نەگە دەيسىز عوي؟ ونى توردەن وزدىرۋدىڭ ءمانىسىن تاپپاي قينالعانىمىزعا، قىزىلتاناۋ بولىپ ەنتىگىپ، ەشتەڭە وندىرە الماعانىمىزعا– 15 جىل. قازاقستان حالقىن بىرىكتىرۋشى كۇش – قازاق تىلىنەن وزگە ۇلت وكىلدەرى 15 ءسوز ۇيرەنبەدى. امال نە، بۇل ءبىزدىڭ مەملەكەتتىك ءتىل تاعدىرىنا تىم-تىم بەيجاي ءارى سالقىن قاراعانىمىزدىڭ جەمىسى. وزگە ۇلت وكىلى تۇگىل، ءوز قازاعىمىزدىڭ تەڭ جارىمىنا جۋىعى انا تىلىنە مۇرنىن ءشۇيىرىپ قارايتىن كورىنەدى.

قازاق ءتىلىن تورگە وزدىرامىن دەپ جانتالاسىپ جۇرگەن مۇحتار شاحانوۆ وسىلاي دەپ جازىپتى. سودان بەرى ەكى جىل ءوتتى، وزگەرگەن ەشتەڭە جوق. ەڭ سوراقىسى، الا شاپاندى وزبەك اعايىنداردان ۇيات بولدى. كوكتەم شىعا ارزان ەڭبەك كۇش بولىپ، قازاق اۋىلدارىنىڭ جۇمىسىن جاساپ، ناپاقا تاۋىپ ەلىنە قايتاتىن سول جۇمىسكەرلەر ەشۋاقىتتا ورىسشا نەمەسە قازاقشا سويلەمەيدى. وزبەكشە سويلەپ، وزگەلەردىڭ وتانىندا سايرانداپ ءجۇر. ال سوعان جۇمىس بەرگەن ءبىزدىڭ ازاماتتار تەمەكىسىن شيراتىپ تۇرىپ، ءبىر-بىرىمەن ورىسشالاپ تۇسىنىسكەنىن كورگەندە جەرگە كىرە جازدايسىڭ. وزبەكتەر «ورىس بولۋ ءۇشىن الدىمەن قازاق بولۋ كەرەك»، – دەيتىن كورىنەدى. قورلاۋ عوي؟ بىراق قۇلاعىنا ىلەتىن پەندە جوق.

ەگەر تاريحقا جۇگىنەر بولساق، قازاقتاي جانكەشتى، مادەنيەتتى ۇلت بولماعان. عۇنداردىڭ باتىسقا اۋعانى ۇيقىدا جاتقان ەۋروپانى وياتقانىن، قىپشاق ءتىلىنىڭ الەمدىك قاتىناس ءتىلى بولعانىن، تاسقا جازىلعان تاريحىمىز بەرتىنگى ءىس دەپ قاراعاننىڭ وزىندە، قىتاي تاريحشىلارى ەجەلگى قىتاي قونىستارىنداعى ءبىر قابىردەن تابىلعان جادىگەرلەر مەن مىسىرداعى جەر استى قازبالارىنىڭ اراسىندا ۇقساستىق تاۋىپ وتىر. ونداعى ۇقساستىق – وسىدان ءتورت مىڭ جىل ىلگەرى ەكى وڭىردە ءومىر سۇرگەن حالىقتار تۇتىنعان ىدىستارعا قوشقاردىڭ ءمۇيىزى ءتارىزدى ورنەك ويىلعان. ال قوشقاردىڭ ءمۇيىز بەينەسى ارقىلى كوركەمدىكتى بەينەلەۋ ءتاسىلىن وسى كۇنگە دەيىن تەك قازاق ۇرپاقتارى عانا ساقتاپ كەلگەن. وسى مادەنيەت ءتىل ارقىلى جاراتىلعانىن ەسكەرسەك، ءبىز سول مادەنيەتتى جاراتقان ءتىلدىڭ مۇراگەرىمىز. بىراق…

انا ءتىلىمىزدى شۇبارلاپ سويلەۋدى، جازۋداعى قاتەلىكتى، كوشە بويى قاپتاعان باسقا ۇلت تىلىندەگى جارنامانى، اعايىنداردى قالاي قازاقشا سويلەتۋدىڭ جولىن جازىپ-جازىپ جاۋىر بولدىق. ا. زاتاەۆيچ: «ماعان قازاق حالقى عانا ەمەس، قازاق دالاسىنىڭ ءوزى ءان سالىپ تۇرعانداي سەزىلەدى» دەپ جازدى عىلىمي ەڭبەكتەرىندە. قازاق ءتىلى قاي تىلدەن كەم؟ جەر بەتىندەگى ەڭ ءانشى حالىق سانالاتىن يتاليان تىلىندە 16 داۋىستى دىبىس. ال قازاق تىلىندە 14 داۋىستى دىبىس بار. وسىنداي ءتىلدى قۇرمەتتەي الماعاندارعا نە دەرسىڭ؟ ويىمىزدى ورىسشا ەمەس، قازاقشا جەتكىزۋگە دە بولادى عوي؟ سۇراق جەتەدى. جاۋاپ جوق…

ارينە، «كورشىڭ سوقىر بولسا، كوزىڭدى قىس»، – دەگەن ءسوز بار. شىعىسىمىزداعى كورشىمىز تاياۋ جىلداردان بەرى «قازاقستان مەكتەبى» دەگەن ورتا وقۋ ورنىن اشا باستادى. مۇنداعى وقۋشىلار 11 سىنىپتى بىتىرگەنشە قازاق ءتىلىن، ادەبيەتىن، تاريحىن جانە مادەنيەتىن قازاق تىلىندە وقۋ مىندەتتەلگەن. وعان قوسىمشا قىتاي تىلىندە جاراتىلىس تانۋ پاندەرى مەن شەت تىلدەرى بار. سونداعى مۇعالىمدەر قازاقستاننىڭ جاي-جاپسارىن بىلمەيتىن بالالارعا: «قازاقستان دەگەن ەل بار. ونداعى تۇرعىندار ءوز انا ءتىلىن بىلمەيدى، سەندەر كەلەشەكتە ولارعا انا تىلدەرىن ۇيرەتەتىن بولاسىڭدار»، – دەيتىن كورىنەدى. ارينە، قازىر ماركستىك يدەولوگيانى جوققا شىعارعانىمىزبەن ونىڭ ۇلت بولۋدىڭ ءتورت فاكتورىن تەرىستەيتىن قاعيدا جوق. ونىڭ ءبىرى – ءتىل تۇتاستىعى. سوندىقتان ءبىز انا ءتىلىمىزدى جۇيەلەي الماساق، جاھاندانۋ سياقتى ايداھارعا جۇتىلىپ كەتۋىمىز ابدەن مۇمكىن. مىنە، «باسقا ءتىلدىڭ ءبارىن بىلەمىز» دەپ جۇرگەندە، باسقالار بىزگە ءتىل ۇيرەتۋ ءۇشىن جانتالاسىپ جاتىر. ولار قازاقتىڭ قامىن ويلاپ وتىر ما؟

كەڭەس وداعىنىڭ ىدىراعانىنا 17 جىل بولدى. بيلىك وزگەرگەنىمەن جۇيە، پسيحولوگيا تۇبەگەيلى وزگەرە قويعان جوق. وزگەردى دەگەننىڭ وزىندە باتىستىق، جاھاندانۋ ۇلگىسى، ۇلتسىزدانۋ ەتەك الىپ بارادى. مەملەكەتتىك ءتىلدى قولداۋ ءۇشىن قىرۋار قارجى ءبولىنىپ، ۇيرەنۋ ورتالىقتارى اشىلىپ جاتقانىمەن ءتىلدى مەڭگەرگەن ادامنىڭ قاراسى كوبەيمەي وتىرعانى وسىعان بايلانىستى. سوندىقتان قازاق ءتىلى دە ۇلتجاندىلىققا ۇيىتۋدىڭ نەگىزى بولا الماي وتىر.

ءبىز يسلام ءدىنى – يماندىلىققا، قازاق ءتىلى – ۇلتجاندىلىققا ۇيىتادى دەپ ەدىك؟  شىندىق ولاي بولماي تۇر. ەندى نە ىستەۋ كەرەك؟

ۇلى وتان سوعىسىنىڭ باتىرى باۋىرجان مومىشۇلى جۋرناليستەرگە بەرگەن سۇحباتىندا:

– سەن بىلەسىڭ بە؟ مەن مايداندا قان كەشىپ ءجۇرىپ ولىمنەن قورىقپاعان ەدىم. بۇگىندەرى قورقىنىشىم كوبەيىپ كەلەدى. سەن قولىڭدى بۇك، مەن ايتايىن. قازىر بالاسىنا بەسىك جىرىن ايتاتىن كەلىندەر، نەمەرەسىنە ەرتەگى ايتىپ بەرەتىن اجەلەر، اقىل ايتىپ، جول كورسەتەر اتالار ازايىپ بارادى. ال اناسىنان بەسىك جىرىن ەستىمەگەن، اجەسىنەن ەرتەگى، اتاسىنىڭ اقىلىن تىڭداماعان بالا بالتا بەرسەڭ شابا سالادى، نايزا بەرسەڭ سۇعا سالادى، – دەپ از-كەم ءۇنسىز قالسا كەرەك.

كىم-كورىنگەننىڭ قولجاۋلىعى بولعان تاريحىمىز اتا تەگىمىزدى ۇمىتتىرىپ قانا قويماي، سانامىزعا قازاقتىڭ قولىنان دىم كەلمەيدى دەگەندى سىنالاعىسى كەلەدى. وسى دەرتتەن قۇتىلا الماي جۇرگەنىمىز جاسىرىن ەمەس. دىنگە دەگەن قۇرمەتسىزدىك، ءتىلدى مەنسىنبەۋدىڭ ءتۇپ تامىرى وسىندا. الايدا، شىندىق ولاي ەمەس ەكەن. قازاق تا ەل باسقارىپ، وركەنيەتتى ورگە سۇيرەي الادى ەكەن. ونى وسى ساناۋلى جىلدارداعى اتقارعان ىستەرىمىز دالەلدەپ بەردى.

ءتاۋبا، قازىرگى تاۋەلسىزدىكپەن تەل وسكەن جاستارعا رازى بولاسىڭ. عىلىم، ونەر، سپورت بولسىن تابىستى ەڭبەك ەتىپ جاتقاندار كۇن ساناپ كوبەيىپ كەلەدى. ءبىزدى بارلىق تىعىرىقتان الىپ شىعاتىن كۇش سولاردىڭ قولىندا. ەندىگى مىندەت – وسى ۇرپاقتىڭ ساناسىن ۋلاپ الماي، رۋحىن بەكەمدەيتىن كەلەشەگىنە كەمەل جول تابۋدا بولىپ تۇر. ەرتەڭگى كۇنى ءدىندى دە، ءتىلدى دە بيىك مارتەبەگە جەتكىزەتىن انە، سولار. ول جول – «قازاقستان – 2030» ستراتەگياسى. ءدىن دە، ءتىل دە، ساياسات تا، زاڭ دا مىنە، وسى ستراتەگيانىڭ اياسىندا جۇمىس جاساۋى كەرەك.

قاجەت انداس

دەرەكوز: https://kazneb.kz/kk/catalogue/view/1524861

Q-Andas اقپارات

0 0 votes
Рейтинг статьи
Post Views: 20
Өлке тарихы ұрпаққа аманат
قاجەت اقپارات

ولكە تاريحى ۇرپاققا امانات

October 23, 2026
ЖАҢА ҚАҒИДА?  «Әлеуметтік кәсіпкерлерге жаңа талаптар түсіндірілді»
قاجەت اقپارات

جاڭا قاعيدا: «الەۋمەتتىك كاسىپكەرلەرگە جاڭا تالاپتار ءتۇسىندىرىلدى»

October 13, 2026
Жұмыспен қамту тәртібінде не өзгерді?
قاجەت اقپارات

جۇمىسپەن قامتۋ تارتىبىندە نە وزگەردى؟

October 12, 2026
Qandas.kz сайтындағы өлкетану мақалаларын ағылшын тіліне аудару негіздері
قاجەت اقپارات

Qandas.kz سايتىنداعى ولكەتانۋ ماقالالارىن اعىلشىن تىلىنە اۋدارۋ نەگىزدەرى

October 8, 2026
Жетісу мен Ертіс өңірінің археологиялық және сакралды мұрасы
قاجەت اقپارات

جەتىسۋ مەن ەرتىس ءوڭىرىنىڭ ارحەولوگيالىق جانە ساكرالدى مۇراسى

September 30, 2026
Ұлттық парк мұражайы: табиғатқа танымдық саяхат
قاجەت اقپارات

ۇلتتىق پارك مۇراجايى: تابيعاتقا تانىمدىق ساياحات

September 29, 2026
Subscribe
Login
Notify of
guest
guest
0 комментариев
Oldest
Newest Most Voted
Inline Feedbacks
View all comments
ӨЛКЕ ШЕЖІРЕСІН СӨЙЛЕТКЕН ҚАЛАМГЕР

ولكە شەجىرەسىن سويلەتكەن قالامگەر

November 9, 2026

«Бекзат өмір»: өнерге арналған еңбек

«بەكزات ءومىر»: ونەرگە ارنالعان ەڭبەك

November 7, 2026

Өлке тарихы ұрпаққа аманат

ولكە تاريحى ۇرپاققا امانات

October 23, 2026

ЖАҢА ҚАҒИДА?  «Әлеуметтік кәсіпкерлерге жаңа талаптар түсіндірілді»

جاڭا قاعيدا: «الەۋمەتتىك كاسىپكەرلەرگە جاڭا تالاپتار ءتۇسىندىرىلدى»

October 13, 2026

Жұмыспен қамту тәртібінде не өзгерді?

جۇمىسپەن قامتۋ تارتىبىندە نە وزگەردى؟

October 12, 2026

Ақпараттық агенттігі

Меншік иесі: “Жетісу” өлкетанушылар орталығы” қоғамдық бірлестігі
Қазақстан Республикасы, Жетісу облысы, Талдықорған қаласы “Болашақ” шағын ауданы, 12-27

Q-Andas желілік басылымы Қазақстан Республикасы Ақпарат және коммуникация министрлігі Ақпарат комитетінде 2025 жылғы 19 наурызда тіркеліп, № KZ21VPY00115275 куәлігі берілген.

Сайт материалын пайдалану үшін редакция келісімі керек және гиперсілтеме жасау міндетті.

Тел: 8 747 706 1382
email: andas_kazhet@mail.ru

qandas.kz © 2026. Барлық авторлық құқық заңмен қорғалған.

  • tjتوتە جازۋ
    • kz Қазақ
    • qz Qazaq
    • tj توتە جازۋ
    • ru Русский
    • en English
  • باستى بەت
  • ولكەتانۋ
    • ءبىلىم
    • دەنساۋلىق
    • سپورت
    • قۋعىن-سۇرگىن
    • تۇلعا تانۋ
    • قورشاعان ورتا
    • حالىق جادى
    • مادەنيەت
    • جەتىسۋ جارتاس سۋرەتتەرى
    • جەتىسۋدىڭ اسيەتتى جەرلەر
    • ادەبيەت
    • شالعاي اۋىل
    • تۋريزم
      • تاريح
    • ەلتانۋ
    • كوشى-قون
    • تۋرنير
  • ارنايى جوبالار
    • بايقاۋ
    • كورمەلەر
    • كونفەرەنتسيا
    • گرانت
    • ەكسپەديتسيالار
  • مۇراعات
    • انداس وماراقىن ىزىمەن
    • اۋەسحان ماجايدىڭ جادىگەرلەرى
    • بەينەفيلم
    • حاتكەرلىك
    • گالەرەيا
  • ءبىز تۋرالى
    • ارىپتەستەر
    • بايلانىس
    • سايت اكىمشىلىگى
    • PDF-مۇراعات

© 2025 qandas.kz

wpDiscuz