Q-Andas
No Result
View All Result
  • باستى بەت
  • ولكەتانۋ
    • ءبىلىم
    • دەنساۋلىق
    • سپورت
    • قۋعىن-سۇرگىن
    • تۇلعا تانۋ
    • قورشاعان ورتا
    • حالىق جادى
    • مادەنيەت
    • جەتىسۋ جارتاس سۋرەتتەرى
    • جەتىسۋدىڭ اسيەتتى جەرلەر
    • ادەبيەت
    • شالعاي اۋىل
    • تۋريزم
      • تاريح
    • ەلتانۋ
    • كوشى-قون
    • تۋرنير
  • ارنايى جوبالار
    • بايقاۋ
    • كورمەلەر
    • كونفەرەنتسيا
    • گرانت
    • ەكسپەديتسيالار
  • مۇراعات
    • انداس وماراقىن ىزىمەن
    • اۋەسحان ماجايدىڭ جادىگەرلەرى
    • بەينەفيلم
    • حاتكەرلىك
    • گالەرەيا
  • ءبىز تۋرالى
    • ارىپتەستەر
    • بايلانىس
    • سايت اكىمشىلىگى
    • PDF-مۇراعات
kz Қазақ qz Qazaq tj توتە جازۋ ru Русский en English
Q-Andas
  • باستى بەت
  • ولكەتانۋ
    • ءبىلىم
    • دەنساۋلىق
    • سپورت
    • قۋعىن-سۇرگىن
    • تۇلعا تانۋ
    • قورشاعان ورتا
    • حالىق جادى
    • مادەنيەت
    • جەتىسۋ جارتاس سۋرەتتەرى
    • جەتىسۋدىڭ اسيەتتى جەرلەر
    • ادەبيەت
    • شالعاي اۋىل
    • تۋريزم
      • تاريح
    • ەلتانۋ
    • كوشى-قون
    • تۋرنير
  • ارنايى جوبالار
    • بايقاۋ
    • كورمەلەر
    • كونفەرەنتسيا
    • گرانت
    • ەكسپەديتسيالار
  • مۇراعات
    • انداس وماراقىن ىزىمەن
    • اۋەسحان ماجايدىڭ جادىگەرلەرى
    • بەينەفيلم
    • حاتكەرلىك
    • گالەرەيا
  • ءبىز تۋرالى
    • ارىپتەستەر
    • بايلانىس
    • سايت اكىمشىلىگى
    • PDF-مۇراعات
No Result
View All Result
Q-Andas
No Result
View All Result
باستى بەت ولكەتانۋ ەلتانۋ

جىبەك جولىنداعى مادەني مۇرالاردىڭ ۇرلانۋى

1 ءبولىم ارتىستەردىڭ قابىرعا سۋرەتتەردى كورىپ كەكتەنۋى

admin
2025/09/17
ەلتانۋ
0
Жібек жолындағы мәдени мұралардың ұрлануы

20 عاسىردىڭ 80 جىلدارىنىڭ العاشقى كۇزى.

ىشىندە وتىزدان استام جولاۋشىسى بار ءبىر اۆتوبۋس شىڭجاڭ ۇيعىر اۆتونوميالى رايونىنىڭ وڭتۇستىك بولىگىندەگى باي اۋدانىنىڭ قىزىل مىڭ ۇيىنە كەلەدى.

بۇلار باسقا ولكەدەن كەلگەن ءان-بيشىلەر ۇيىرمەسىنىڭ ارتىستەرى مەن اسەمونەرشىلەرى ەدى. جاس شاماسى ۇلكەندەۋ ۇيىرمە باستىعى مەن ەكى تاربيەشىدەن باسقاسىنىڭ بارلىعى جيىرمانىڭ اينالاسىنداعى جاستار بولاتىن. بۇلاردىڭ الىس جولدى باسىپ بۇل اراعا كەلۋى مىناۋ جانعا جايلى التىن ماۋسىمدا وسى ءبىر اتاقتى ساياحات ورنىندا بولىپ، ارۋاقتارعا سالەمدەسۋ، بايىرعى زامان ەسكەرتكىشتەرىن كورۋ نەمەسە ايىزدارى قانعانشا تاماشالاپ ويناۋ ءۇشىن ەمەس، قايتا تاس ۇڭگىرلەردەگى كۇشار قابىرعا سۋرەتتەرىن ارنايى ەكسكۋرسيالاپ، ەرتە زامانعا جىبەك جولىنداعى ءومىردى بەينەلەيتىن ءبىر بالەت قۇراستىرۋ ءۇشىن ەدى.

سول كەزدە گانسۋ ولكەلىك ءان-بي ۇيىرمەسى دۋنحۋان قابىرعا سۋرەتتەرى ىشىندەگى تاماشا بي كورىنىستەرىنە قاراپ شەبەرلىكپەن قۇراستىرعان “جىبەك جولىنداعى گۇل شوقتارى” اتتى ءىرى بالەت تەاتر بۇكىل ەلدى ءدۇر سىلكىندىرگەن. دەسە دە دۇنيەگە ايگىلى دۋنحۋان مىڭ ءۇيى – ەرتە زامانعى جىبەك جولى سىندى وسىناۋ كورىنىس كوز تارتاتىن لەنتاداعى جارقىراعان ءىنجۋ-مارجانداردىڭ بىرەۋى عانا. ال ەرتە زاماندا شىعىس پەن باتىستى بايلانىستىرىپ تۇراتىن جالپى ۇزىندىعى 7000 كم اساتىن وسىناۋ ماڭىزدى جولدا ونىمەن كورىك تالاساتىن كوركەمونەر اسىلدارى كوپتەپ تابىلادى. ايگىلى كۇشار قابىرعا سۋرەتتەرى مىنە، وسىلاردىڭ ىشىندەگى ءبىرى ەسەپتەلەدى.

تاريحتا ايتىلاتىن كۇشار دەگەنىمىز بۇگىنگى كۇشار اۋدانىن ورتالىق ەتكەن، قازىرگى باي، شينحى، شايار اۋداندارىن قامتىعان ءبىر ەل بولاتىن. شامامەن جاڭا ەرانىڭ 1 عاسىرىندا وسى وڭىرگە بۋددا ءدىنى تارالعان. كەيىن كەلە كۇشاردىڭ جەر-جەرىنە پۇتحانالار كوپتەپ سالىنعان. جاڭا ەرانىڭ 3 عاسىرىنان 10 عاسىرىنا دەيىن پۇتحانا رەتىندە جارتاستاردان تولىپ جاتقان ۇڭگىرلەر قازىلعان. بۇل ۇڭگىرلەر كۇشار، باي قاتارلى جەرلەردەگى تاۋ اڭعارلارىنان كەزدەسەدى. قىزىل مىڭ ءۇيى وسى ۇڭگىرلەردىڭ ەڭ ەرتەدە سالىنعان جانە ءبىرشاما ءبۇتىن ساقتالعانى بولىپ تابىلادى، ونىڭ اتى ەل ءىشى-سىرتىندا دۋنحۋان، لۋڭمىڭ، يۋنگان تاس وڭىرلەرىمەن تەڭ اتالادى. الايدا، ول ءوز كوركەمدىك دارالىعىمەن ۇزاق جىلداردان بەرى سانسىز ساياحاتشىلاردى، تاريحشىلاردى، كوركەمونەرشىلەردى وزىنە باۋراپ كەلەدى. قازىر بۇل جەردە ءالى دە 236 تاس ۇڭگىرى بار. تاس ۇڭگىرلەردىڭ ءىشى قابىرعاسىنان تارتىپ كۇمبەزشە كەلگەن توبەسىنە دەيىن الۋان ءتۇستى كوركەم قابىرعا سۋرەتتەرىمەن ايشىقتالعان. مۇنداعى سۋرەتتەر نەگىزىنەن بۋددانىڭ ءومىر جونىندەگى اڭىز-اڭگىمەلەرىن، بۋددا ءدىنىنىڭ تارالۋ جونىندەگى حيكايالار مازمۇنىندا بولىپ كەلەدى، وسىمەن بىرگە سول كەزدەگى كۇشەرلىكتەردىڭ ءومىرىن بەينەلەيتىن سۋرەتتەر دە كەزدەسەدى. ەڭ باعالىسى – وسى قابىرعا سۋرەتتەردى سىزعان ەرتە زامانعى اتى-ءجونى بەلگىسىز اسەمونەرشىلەردىڭ ءسوز سۋرەتتەرىن بۇتىندەي سول كەزدە ءۇندىستاننان تارالعان “قالىپ” بويىنشا ەمەس، قايتا جالپى العاندا سول كەزدەگى كۇشاردىڭ ءرولى مەن ومىرىنە نەگىزدەلىپ، سانسىز عاجايىپ ءارى جان تەبىرەنتەرلىك كورىنىستەردى سۋرەتكە سىزىپ شىعىپ، قازىر بۇل قابىرعا سۋرەتتەردى كورگەنىمىزدە ءبىزدى كونە ەرتە زامانداعى كۇشەرلىكتەردىڭ قيمىل-قوزعالىسىن كورىپ تۇرعانداي سەزىمگە كەلتىرەدى. بۇل ءبىر توپ جاس ارىپتەستەر ءدال وسى قابىرعا سۋرەتتەردەن بايىرعى كۇشار ءبيىن ۇيرەندى.

ەرتە زامانداعى كۇشاردىڭ بي مۋزىكاسى دا اتاقتى بولعان. سوناۋ 2100 جىلدان استام بۇرىن وسى جىبەك جولىن تۇڭعىش رەت اشقان باتىس حان پاتشالىعىنىڭ ەلشىسى چجان تسيان مىڭ ءبىر قاۋىپ-قاتەردى باستان كەشىرە وتىرىپ چان-اننەن كۇشارعا بارعاندا ونىڭ بي مۋزىكاسىنا قاتتى قۇمارتىپ قالادى. كەيىن ول حان پاتشالىعىنىڭ استاناسى چان-انگە قايتقانىندا كۇشاردىڭ قوبىز، بارابان، بيلي (تۇتىكشە مۋزىكالىق اسپاپ)، پيپا (بەس ىشەكتى پيپا، ال قىتايدا ەجەلدەن بار ءۇش ىشەكتى پيپادان بولەك) قاتارلى مۋزىكا اسپاپتارىن الا قايتىپ، ىشكى ولكە حالىقتارىنىڭ قىزۋ قارسى الۋىنا بولەنەدى. كەيىن كەلە كۇشار جانە باسقا دا باتىس ءوڭىر ەلدەرى جۇڭحۋا ۇلتتارىنىڭ ۇلى وتباسىنا كىرەدى. كۇشار مۋزىكاسى ەلىمىزدىڭ مۋزىكالىق مادەنيەتىنىڭ ءبىر بولىمىنە اينالادى. تاڭ داۋىرىندەگى توعىز ءبولىمدى بي مۋزىكاسىنىڭ (كەيىن ون بولىمگە وزگەرتىلگەن) ءبىر ءبولىمى مىنە وسى كۇشار بي مۋزىكاسى بولاتىن. بۇل بي مۋزىكاسى پاتشا ورداسىندا ۇنەمى وينالۋدان تىس، قالا، اۋىل-قىستاقتارعا دەيىن تارالىپ، ءبىرسىپىرا ايگىلى…

اقىندار وسى بي مۋزىكاسىنا ارناپ تارتىمدى ولەڭ جولدارىن جازىپ قالدىرعان. وكىنىشتىسى سول – زامانداردىڭ اۋىسۋىنا بايلانىستى كۇشار بي مۋزىكاسى دەرەكسىز جوعالىپ كەتكەن.

جىلىسىپ وتكەن تاريح دارياسىنان جول ورتادا جوعالىپ كەتكەن وسى بي مۋزىكالارىن قايتا تاۋىپ الۋ مۇمكىن بولار ما؟ “جىبەك جولىنداعى گۇل شوقتارىنىڭ” ءساتتى شىعۋى قىزىل مىڭ ۇيىنە ەكسكۋرسيالاي كەلگەن وسى ءبىر توپ ارتىستەرگە ەرتەدەگى كۇشەرلىكتەردىڭ جەتىم بي ونەرىنەن ءلاززات الاتىن ەسىك اشىپ بەردى. ولار قابىرعا سۋرەتتەردەن جوعالىپ كەتكەن سول بيلەردى تاۋىپ الماق بولدى.

جاس ارتىستەر تاڭدانعان، قاستەرلەگەن، اسەرلەنگەن سەزىممەن جانە كۇشتى ىزدەنۋ تىلەگىمەن تاس ۇڭگىرلەرگە كىرە باستادى. ولاردىڭ كوز الدىنا اسەم دە ايشىقتى قابىرعا سۋرەتتەر تارتىلا كەتتى. ارتىستەردىڭ بار نازارى قابىرعا سۋرەتتەردەگى سانسىز ويناقى پەريزاتتارعا اۋدى. بۇل پەريزاتتاردىڭ كوپشىلىگى كۇشاردىڭ كەرىمسال بالعىن بيكەشتەرى ەدى، قول-اياقتارىن جارتىلاي جالاڭاش قويىپ، ۇستىلەرىنە جۇقا جامىلعى جامىلعان ولار ەكسكۋرسياشىلارعا كۇشاردىڭ اتاقتى بيلەرىن كورسەتىپ تۇر. ولاردىڭ باسى، بەلى، بوكسەسى، اياقتارى، بىلەكتەرى، بىلەزىكتەرى جانە ساۋساقتارى تال-شىبىقتاي ءيىلىپ-بۇگىلىپ، الۋان ءتۇرلى اسەم بيگە باسىپ تۇرعاندىعى كورىنەدى. كەيبىرى تۇرەگەلىپ، كەيبىرى جۇرەلەپ، كەيبىرى بۇرالىپ، كەيبىرى سەكىرىپ، كوز تارتارلىق كوركەم تۇلعالار قالىپتاستىرعان. تاعى كەيبىرى اسپانعا تىك كوتەرىلە سەكىرىپ بيلەگەن كورىنىستەرى بەينە جەل ءمىنىپ بارا جاتقانداي تارىزدەنسە، ال اباق ءىشىندە تۇرعاندارى قۇددى ۇرشىقشا ۇيىرىلگەندەي كورىنەدى.

قابىرعا سۋرەتتەرىن قۇمارتا تۇسكەن جاس ارتىستەر كۇشار بيكەشتەرىنىڭ ارەكەتىنە ەلىكتەپ بيلەي جونەلدى. تاس ۇڭگىردىڭ ءىشىن اۋىق-اۋىق شىققان كوڭىلدى كۇلكى ءۇنى كەرنەدى. ارتىستەرگە قابىرعا سۋرەتتەردىڭ بي كورىنىستەرىن كورسەتىپ جۇرگەن تاربيەشى بي ارەكەتىنىڭ وزگەرۋ ىڭعايىنا جورامال جاساپ، بي جۇيەسىن قۇراستىرۋدا ەدى.

ارتىستەر ەندى عانا ءرول الۋعا كىرىسىپ، قابىرعاداعى كۇشەرلىك بويجەتكەندەرمەن ويلارى توعىسىپ، قۇمارتا ۇيرەنىپ جاتقان كەزدە اياق استىنان ولاردىڭ كوز الدىلارىندا ءبىر تۇسىنىكسىز جايت پايدا بولا كەتتى. ياپىر-اۋ! “قابىرعاداعى ۇستازدىڭ” باسى قالايشا جوق؟ وڭدەگى وزگەرىس بي قيمىلىمەن قالاي سايكەسە الادى؟ وسى ءبىر جايت ءوتىپ كەتكەن سوڭ، ارتىنان كوپ وتپەي تاعى ءبىر تۇسىنىكسىز جاعداي كەزىكتى. ەندى “قابىرعاداعى ۇستازدىڭ” جارتى دەنەسى جوق بولىپ شىقتى، تەك ەكى اياعى عانا قالىپتى، ەكى اياعى ءشىرىپ، بەينە بالەت ءارتىسى سياقتى تىك تۇر. بۇل جاي كوپشىلىكتى كۇشار ءبيىنىڭ ءبىر ەرەكشەلىگى ەكەن دەگەن ويعا كەلتىرەر ەدى، بىراق مۇنداي “اياق ءشىرۋ ارەكەتىن” قابىرعاداعى سۋرەتتەردىڭ بارلىق جەرىنەن كەزىكتىرۋگە بولاتىن. ارتىستەر بۇل ەرەكشەلىكتى ۇڭگىرگە كىرە سالا اڭعارىپ قويعان، ءتىپتى ءبىر ءارتىس:

– مىناعان قاراڭدارشى! مىنە، شىعىس بالەت، تاعى جۇڭگوشا بالەت! – دەپ ايقايلاپ تا جىبەردى.

بۇلارعا قاراپ تۇرا بەرمەك پە، كەيىنگىلەرىن دە كورىپ شىعۋ كەرەك قوي. ازدان سوڭ ارتىستەردىڭ الدىنان تۇسىنىكسىز جايتتىڭ ۇلكەنى شىقتى. قابىرعادا قوڭىرقايلانىپ، قابىرعا سۋرەتىنىڭ ورنى عانا قالعان، سۋرەتتىڭ ويىپ اكەتىلگەنى ايقىن ءبىلىنىپ تۇر. ول ول ما، قابىرعادا پىشاق ىزدەرى دە قالىپتى. ۇڭگىرگە كىرگەن سوڭ كۇشار بويجەتكەندەرىنە تەرەڭ سۇيىسپەنشىلىك ورناتىپ قالعان جاستار بەينە ءبىر كيەلى دۇنيەسىن كوشەگە شىعارىپ، ونىسىن ءبىر جەكسۇرىن…

سودىر بىلعاپ كەتكەندەي اشۋلانا باستادى، سابىرلاسقاننان كەيىن يانىت بىلاي دەدى:

– ناعىز جەكسۇرىندىق! – بۇل اراعا كەلىپ بۇلىك سالىپ كەتكەن قاي قولىڭ كەسىلگىر ەكەن؟
– اتتەگەن-اي!..

بىراق تاس ۇڭگىرلەردە مۇنان دا تاماشا قابىرعا سۋرەتتەر بار ەكەنىن بايقاعان ارتىستەر باسقا ءبىر ۇڭگىرگە كىرىپ، قابىرعا سۋرەتتەرىندەگى ادامداردان بي كورىنىستەرىن ۇيرەنىپ، اياقتارىن بي ارەكەتىنە كوڭىلدەنە كەلتىرىپ جاتتى.

بۇل ءبىر توپ جاس نەشە كۇننەن بەرى وسىنداي قۋانىش پەن رەنىش، قىزۋ شاتتىق پەن اڭتارىلۋ، ماسايراۋ مەن قارعاپ-سىلەۋ قاباتتاسقان كوڭىل كۇيدە بولدى. بۇلىنگەن قابىرعا سۋرەتتەردىڭ بارعان سايىن كوبەيىپ كەلە جاتقانىن كورىپ، جاۋابىن تابۋ قيىن بولعان كۇمان بەينە ءبىر كەسەك قارا تاستاي ولاردى ەڭسەلەرىنەن باسا بەردى. بۇل ۇڭگىرلەردەگى كوز تارتارلىق قابىرعا سۋرەتتەرىن كەزەك-كەزەگىمەن قوپارىپ اكەتكەن كىمدەر؟ بۇنى ىستەپ جۇرگەندەر كىم؟ بۇل مادەني مۇرالاردى قورعاۋدى وسى جۇرتتىڭ بىلمەگەنى مە؟

ءبىر كۇنى ارتىستەردىڭ ءتوزىمى اقىرى تاۋسىلدى. ولار ۇيىرمە باسشىلارىنا كەلىپ، كوڭىلدەرىنە العان كۇماندارىن ايتىپ، وسى جايتتاردى ءتۇسىندىرىپ بەرۋدى ءوتىندى. ۇيىرمە باستىعى كۇلىپ تۇرىپ بىلاي دەدى:
– بۇل ماسەلەنى ورتاعا قويۋلارىڭ وتە دۇرىس بولدى. سەندەر سياقتى جاس ۇرپاقتىڭ ماسەلەگە وي جۇگىرتە الاتىندىعىن كورىپ، مەن ءوزىم قاتتى قۋانىپ وتىرمىن. الايدا بۇل ماسەلەنىڭ باسىن ەكى-ءۇش اۋىز سوزبەن اشا سالۋ قيىن. باعىمىزعا وراي وسى جەردە ءبىر ءتىلشى جولداس بار ەكەن، ول وسى بايىرعى جىبەك جولىنداعى قۇندى مادەني مۇرالاردىڭ تالان-تاراجعا ءتۇسۋ بارىسىن جازباقشى كورىنەدى. سول ءتىلشىنى سەندەرگە تۇسىنىك جاساۋعا ۇسىنىپ كورسەك قالاي؟ – دەدى.

ءسوزىن اياقتاعان ۇيىرمە باستىعى الگى ءتىلشىنى كوپشىلىككە تانىستىردى.

بۇل تاريحي اڭگىمەلەر مەن دەرەكتەردى وقىرمانداردىڭ دا تىڭداعىسى كەلىپ وتىرعان بولار، ولاي بولسا، ءبارىمىز بىرگە تىڭدايىق.

جالعاسى بار….

رەداكتسيادان: بۇل كىتاپ 1989 جىلى 8-ايدا شىڭ جاڭ حالىق باسپاسىندا بازارحان وگىزبايۇلىنىڭ اۋدارماسىمەن  باسىلعان نۇسقا بويىنشا توتەشەدەن اۋدارىلىپ دايىندالدى.

قاجەت انداس

“Q-Andas” اقپاراتتىق اگەنتتىگى

2 1 vote
Рейтинг статьи
Post Views: 21
Әбу Насыр әл-Фараби мен Конфуций философиясындағы ел билеу тәсілі
ەلتانۋ

ءابۋ ناسىر ءال-فارابي مەن كونفۋتسيي فيلوسوفياسىنداعى ەل بيلەۋ ءتاسىلى

August 31, 2026
Мемлекет тұтастығын нығайтқан Чао Цо
ەلتانۋ

مەملەكەت تۇتاستىعىن نىعايتقان چاو تسو

August 31, 2026
Жяй ілімі
ەلتانۋ

جياي ءىلىمى

August 31, 2026
Жиңди тағылымы
ەلتانۋ

جيڭدي تاعىلىمى

August 31, 2026
Хан әулетінің негізін қалаушы – Лю Бан
ەلتانۋ

حان اۋلەتىنىڭ نەگىزىن قالاۋشى – ليۋ بان

August 31, 2026
ЛИ СЫ Қытайды біріктіру идеологиясының сәулетшісі
ەلتانۋ

لي سى قىتايدى بىرىكتىرۋ يدەولوگياسىنىڭ ساۋلەتشىسى

August 30, 2026
Subscribe
Login
Notify of
guest
guest
0 комментариев
Oldest
Newest Most Voted
Inline Feedbacks
View all comments
ӨЛКЕ ШЕЖІРЕСІН СӨЙЛЕТКЕН ҚАЛАМГЕР

ولكە شەجىرەسىن سويلەتكەن قالامگەر

November 9, 2026

«Бекзат өмір»: өнерге арналған еңбек

«بەكزات ءومىر»: ونەرگە ارنالعان ەڭبەك

November 7, 2026

Өлке тарихы ұрпаққа аманат

ولكە تاريحى ۇرپاققا امانات

October 23, 2026

ЖАҢА ҚАҒИДА?  «Әлеуметтік кәсіпкерлерге жаңа талаптар түсіндірілді»

جاڭا قاعيدا: «الەۋمەتتىك كاسىپكەرلەرگە جاڭا تالاپتار ءتۇسىندىرىلدى»

October 13, 2026

Жұмыспен қамту тәртібінде не өзгерді?

جۇمىسپەن قامتۋ تارتىبىندە نە وزگەردى؟

October 12, 2026

Ақпараттық агенттігі

Меншік иесі: “Жетісу” өлкетанушылар орталығы” қоғамдық бірлестігі
Қазақстан Республикасы, Жетісу облысы, Талдықорған қаласы “Болашақ” шағын ауданы, 12-27

Q-Andas желілік басылымы Қазақстан Республикасы Ақпарат және коммуникация министрлігі Ақпарат комитетінде 2025 жылғы 19 наурызда тіркеліп, № KZ21VPY00115275 куәлігі берілген.

Сайт материалын пайдалану үшін редакция келісімі керек және гиперсілтеме жасау міндетті.

Тел: 8 747 706 1382
email: andas_kazhet@mail.ru

qandas.kz © 2026. Барлық авторлық құқық заңмен қорғалған.

  • tjتوتە جازۋ
    • kz Қазақ
    • qz Qazaq
    • tj توتە جازۋ
    • ru Русский
    • en English
  • باستى بەت
  • ولكەتانۋ
    • ءبىلىم
    • دەنساۋلىق
    • سپورت
    • قۋعىن-سۇرگىن
    • تۇلعا تانۋ
    • قورشاعان ورتا
    • حالىق جادى
    • مادەنيەت
    • جەتىسۋ جارتاس سۋرەتتەرى
    • جەتىسۋدىڭ اسيەتتى جەرلەر
    • ادەبيەت
    • شالعاي اۋىل
    • تۋريزم
      • تاريح
    • ەلتانۋ
    • كوشى-قون
    • تۋرنير
  • ارنايى جوبالار
    • بايقاۋ
    • كورمەلەر
    • كونفەرەنتسيا
    • گرانت
    • ەكسپەديتسيالار
  • مۇراعات
    • انداس وماراقىن ىزىمەن
    • اۋەسحان ماجايدىڭ جادىگەرلەرى
    • بەينەفيلم
    • حاتكەرلىك
    • گالەرەيا
  • ءبىز تۋرالى
    • ارىپتەستەر
    • بايلانىس
    • سايت اكىمشىلىگى
    • PDF-مۇراعات

© 2025 qandas.kz

wpDiscuz