– Atam osylai Qostanaidan Almatyǵa tartyp túrady. Almatyǵa kóship kelgende otbasyly úlken qyzy ómirge kelgen eken. Úlken qyzy dep otyrǵanym 1932 jyly tuǵan meniń sheshem Bijan. Ol kezde sheshem 4 jasta eken. Almaty qalasyndaǵy Abai kóshesi №4 úige túraqtaidy. Atam úkimet qyzmetine ornalasyp, jaǵdailary da jaqsy bolypty. Ol kezde Almaty Qyzylordadan jańadan auysyp, astana salynyp jatqan túsy edi. Ákemniń iskerligi men biliktiligin kórgen basshylyq ol kisini kóp ótpei Taldyqorǵan oblysynyń orman sharuashylyǵy mekemesine basshylyqqa jiberedi. Ol kisiniń basty júmysy – Almaty qalasyn saluǵa kerekti aǵash materialdarymen qamtamasyz etu bolǵan. Kesilgen aǵashty Qoǵalyǵa jinap, Kóksu ózeni arqyly aǵyzyp, Múqyrydan tosyp alyp, kólikke tiep, Almatyǵa jóneltip túrǵan. Múqyrydan Almatyǵa qarai júretin kezindegi kóne jol sol tústa aǵash materialdaryn tasu maqsatynda salynǵan.
Apamnyń aituynsha, atam sol júmystaǵy kezinde bir kúni joldastarymen birge keshki asty Qoǵalydaǵy kafden ishpek bolady. Sol kúni álde bir kóńildi is bolsa kerek atam SHampan ashamyn dep árekettengende onyń qaqpaǵy úshyp ketip, kelesi ústelde otyrǵan bireudiń betine tiedi. Olar jańjal shyǵaryp, ákemdi militsiya ústap áketedi. Osydan bastap atamnyń júmysy tekserile bastaidy. Eseptiń bári dúrys biraq tólem tólegen bir qújaty tabylmai Baiqal oblysyna súrgindeledi. Arada atamnan aidalyp barǵan jerinen úsh ret hat keledi de 1939 jyldan bastap habarsyz ketedi.
Keiin 1976 jyly men de sol jerge áskeri mindetimdi óteuge bardym. SHesheme barǵan jerimniń poshta mekenjaiyn jiberip, hat jazyp túruyn tapsyrdym. Bir qyzyǵy, sheshem maǵan hat joldauǵa poshtaǵa baryp, jiberetin meken jaiyn jazǵanda atamnyń haty esine túsedi de meken jaiyn salystyryp jibergen de ekeui de bir jer bolyp shyǵady. Búl da sáikestik shyǵar. Sol kezde atamnyń jer audarylǵan jerin, qamalǵan qabyrǵalary qausap túrǵan lagerin, kesken aǵashtarynyń túbirin, salǵan temir jolyn kórip, tańǵaldym. Qyzyǵy, birde bir aǵash aramen kesilmegen, bárin baltamen shapqan. Ainalada auyl da, eldi mekende joq. It túmsyǵy ótpeitin orman, búta-búrgen, arqyrap aqqan ózender, adam boiy kórinbeitin shóp.
Osylai zerdelei júrip, atamnyń ústaluynyń keibir qúpiyasyn bilgendei boldym. Óitkeni sol jyldary Baiqaldan Amurǵa deiingi temir jol qúrylysy salynyp jatqan. Keiingiler ony BAM (Baiqal-Amur magistraly) dep atap ketken. Jol qalyń ormannyń arasynan ótedi. Búl jol 1937 jyldary bastalyp, soǵys bastalǵansha qúrylysy júredi de soǵys jyldary qúrylys júmysy toqtaidy. Keiin 1970 jyldary temirjol qúrylysy qaita jandanyp, salynyp bitedi. Magistral alǵash bastalǵan tústa temirjol qúrylysyna júmysqa barǵandar aua raiyna tózbei, qashyp ketip otyrǵan. Ol jaqtyń aua raiynyń jaǵdaiyn biletinder óz erkimen bara qoimaidy. Barǵan kúnde de kóp túraqtamaidy. Sondyqtan atam siyaqty mamandardy jalǵan jalamen ǵana sol jerge jetkizip, kúshpen ústap otyrǵan. 1970 jyldary kezinde toqtap qalǵan temirjoldy áskeri mindetin óteuge barǵandar men komsomoldyq joldamamen barǵandar salyp bitirdi. Ol qatarda men de avtoelektrik bolyp, toqqa bailanysty júmystar atqardym. Osylai jazyqsyz jala jabylyp, jer audarylǵan atam bastaǵan temirjoldy men salyp bitirdim deuge de bolady. Eger soǵys bastalmaǵanda qazaqtyń taǵy da qanshama bilikti úldary osy temirjol úshin jalǵan jalamen sottalyp, ómirin óksitip ótkizer edi. Bylaisha aitqanda, Sayasi quǵyn-súrginniń bastaluynyń bir sebebi – «BAM»-dy salu úshin de úiymdastyrylǵan siyaqty.
Baiqal oblysynyń auaraiy búl jaqtan múlde bólek. Qysty kúnderi aua tempraturasy minus 60 gradusqa deiin bolady. Biz materialdyq túrǵyda qamtamasyz etilgen jaǵdaidyń ózinde sińirimizge ilinip júrip, asqan shydamdylyqpen júmys istedik. Sony oilasam, múlde nashar jaǵdaida júmys istegen atamnyń kórgen azaby men tozaǵyn oilap, denem túrshigip ketetin.
SHyn mánánde, atamnyń alashordashylarmen de qatysy bolǵan. Sebebi, atamdy sottaǵan úkimde: «Keńes odaǵynyń qúryluyna qarsy úgir júrgizgen» degen sóz bar. Bylai oilasaq, Álihan Bókeihanov ta, atam da orman sharuashylyǵy mamandyǵyn bitirgen. Kásibi túrǵyda bir toptyń adam deuge bolady. Al ekinshi bir jaǵynan, atamdy Almatyǵa ákelgen tuysy Alash ordamen qatysy bolǵandyqtan 1936 jyly atylǵan.
Atam ústalyp ketken soń sheshesine, bala-shaǵasyna tynyshtyq bermepti. Qakima apam 1942 jyly Kakima apam qaitys bolyp, sheshem 12 jasynda jetim qalady. Bekmúqamet atamnyń sheshesiniń qolynda erjetedi. Ájemdi 4 jasymda kórgenmin, esimde bar. Keiin sheshem orta mektepti, joǵary oqu ornyn bitirip, Taldyqorǵan qalasyndaǵy Uchinski atyndaǵy orta mektepte pioner jetekshisi bolyp júmys istedi, – dep sózin ayaqtady.
Elimiz egemendik alǵannan keiin Húsaiyn aǵa naǵashy atasynyń deregin izdep, kóptegen qúzyrly mekmege hat joldaidy. Solardyń birinen tómendegidei jauap alady.

Bir qyzyǵy, búl hatta Ospanov Bekmúhamt «Tútqynnan bosatyldy» dep kórsetilgen. Alaida, Qúsaiyn aǵa atasynyń deregin áli kúnge deiin izdep taba almai júrgenin aitady. Apasy da ákesiniń óli-tirisin bilmei ótipti. Sondai-aq, búl jauapta: «Ospanov Bekmúhamet aqtaluǵa jatady» degen de úsynys aitylǵan. Al Bekmúhamet Ospanov aqtalǵandardyń tiziminde joq.
Súhbat bergen: Húsaiyn Mústafa
Jazyp alǵan: Qajet Andas.
Taldyqorǵan qalasy. 10 qazan 2023 jyl











