Q-Andas
No Result
View All Result
  • باستى بەت
  • ولكەتانۋ
    • ءبىلىم
    • دەنساۋلىق
    • سپورت
    • قۋعىن-سۇرگىن
    • تۇلعا تانۋ
    • قورشاعان ورتا
    • حالىق جادى
    • مادەنيەت
    • جەتىسۋ جارتاس سۋرەتتەرى
    • جەتىسۋدىڭ اسيەتتى جەرلەر
    • ادەبيەت
    • شالعاي اۋىل
    • تۋريزم
      • تاريح
    • ەلتانۋ
    • كوشى-قون
    • تۋرنير
  • ارنايى جوبالار
    • بايقاۋ
    • كورمەلەر
    • كونفەرەنتسيا
    • گرانت
    • ەكسپەديتسيالار
  • مۇراعات
    • انداس وماراقىن ىزىمەن
    • اۋەسحان ماجايدىڭ جادىگەرلەرى
    • بەينەفيلم
    • حاتكەرلىك
    • گالەرەيا
  • ءبىز تۋرالى
    • ارىپتەستەر
    • بايلانىس
    • سايت اكىمشىلىگى
    • PDF-مۇراعات
kz Қазақ qz Qazaq tj توتە جازۋ ru Русский en English
Q-Andas
  • باستى بەت
  • ولكەتانۋ
    • ءبىلىم
    • دەنساۋلىق
    • سپورت
    • قۋعىن-سۇرگىن
    • تۇلعا تانۋ
    • قورشاعان ورتا
    • حالىق جادى
    • مادەنيەت
    • جەتىسۋ جارتاس سۋرەتتەرى
    • جەتىسۋدىڭ اسيەتتى جەرلەر
    • ادەبيەت
    • شالعاي اۋىل
    • تۋريزم
      • تاريح
    • ەلتانۋ
    • كوشى-قون
    • تۋرنير
  • ارنايى جوبالار
    • بايقاۋ
    • كورمەلەر
    • كونفەرەنتسيا
    • گرانت
    • ەكسپەديتسيالار
  • مۇراعات
    • انداس وماراقىن ىزىمەن
    • اۋەسحان ماجايدىڭ جادىگەرلەرى
    • بەينەفيلم
    • حاتكەرلىك
    • گالەرەيا
  • ءبىز تۋرالى
    • ارىپتەستەر
    • بايلانىس
    • سايت اكىمشىلىگى
    • PDF-مۇراعات
No Result
View All Result
Q-Andas
No Result
View All Result
باستى بەت انداس وماراقىن ىزىمەن

اقىن ءبىزدىڭ اۋىلدا

admin
2026/08/30
انداس وماراقىن ىزىمەن
0
Aqyn bizdiń auylda

وتكەن عاسىردىڭ سەكسەنىنشى جىلدارىنىڭ سوڭى. تۋعان جەرىم كۇنەس اۋدانىنىڭ ارالتوبە-كەڭسۋ اۋىلىنا (قحر) جۇمىس بابىمەن جول تارتتىم. تۋىپ-وسكەن جەرىم بولسا دا، تالاي جىل شەتتە جۇرگەندىكتەن بە، الدە جۇرەككە ورنىققان جۇدەۋ ويدان با، كىم ءبىلسىن، ىلە وزەنىنىڭ ىرگەسىندە ورىن تەپكەن جۇپىنى اۋىل، بالا-شاعامىز دا قىس كۇندەرى سىرعاناق تەۋىپ، جاز كۇندەرى كوك مايساسىنا اۋناپ وسكەن كوكتوبە جاتىرقاي قارادى. بىراق اۋىل شەتىندەگى الاڭقايدا اڭگىمە كورىگىن قىزدىرىپ تۇرعان ءۇش جىگىت مەنى كورىپ، الاقاندارىن الا جۇگىردى:

– اسسالاۋماعاليكۋم، انداس اعا، تۋعان اۋىلىڭىزدىڭ ساۋمال سامالىن ءسىمىرىپ، سەيىلدەپ قايتقالى كەلدىڭىز بە؟ تانىماي قالۋىمىز ورىندى. ءسىز اۋىلدان الىسقا اتتانعانىڭىزدا ءبىز تىزەسىنە تۇكىرىپ، بالتىرىن جارقىراتىپ، كوك شىبىق اتقا ءمىنىپ، شاپقىلاپ جۇرگەن ويىن بالاسى ەدىك. ءوزىڭىزدى بىلەمىز. اۋىلىمىزدان شىققان ازاماتتاردىڭ اقىلمان اعاسىسىز. سىرتىڭىزدان ىستىق كوڭىلمەن قابىلداپ، ءسۇيىنىپ جۇرەمىز، – دەدى جامىراي سويلەپ.

ولارعا كوڭىل اۋدارىپ قارادىم. ۇشەۋى دە ىقشام ءارى رەتتى، جانارىنان جىگەر ۇشقىنى مەن ءۇمىت وتى جارقىلدايدى. بىرىڭعاي ماقتادان توقىلعان كەلتە جەڭ اق كويلەكتەرىنىڭ ارقاسىندا:

قۇس بوپ ۇشىپ، جوعالسام نەتەر ەدىڭ،

سەنى ىزدەۋمەن ماڭگىلىك وتەر ەدىم.

وتقا ءتۇسىپ، ورتەنسەم نە ەتەر ەدىڭ،

گۇل بوپ بىرگە سوڭىڭنان كەتەر ەدىم.

بۇلدىراسام ساعىم بوپ، نە ەتەر ەدىڭ،

جەل بوپ قۋىپ، اقىرى جەتەر ەدىم.

قايعى اكەلسەڭ باسىڭا نە ەتەر ەدىڭ،

قويشى، ساۋلەم، ءبارىن دە كوتەرەمىن، (مۇقاعالي ماقاتاەۆ)، –

دەگەن ولەڭ جولدارىن ۇلكەن، ايشىقتى ارىپتەرمەن ادەمى ەتىپ باستىرىپ الىپتى. ولەڭنىڭ وڭ جاق باسىنا قالىڭ قاستى، تۇڭعيىق كوزدى، ويلانا قاراپ وتىرعان كەسكىندى ادامنىڭ سۋرەتى سالىنعان. ول، ارينە، اقىن مۇقاڭنىڭ پورترەتى ەدى. بۇل جولداردى قايتالاپ وقىدىم. وقىدىم دا ىشتەي تەبىرەندىم. جاستاردىڭ ادال ماحاببات ۇرانىنا اينالعان، تالپىنعان جۇرەكتى جاۋلاپ، جان سەزىمدى باۋراپ الاتىن نەتكەن سيقىرلى، كەرەمەت، وتكىر، تارتىمدى ولەڭ جولدارى دەيمىن ءسۇيىنىپ. وسى ويلاردىڭ جەتەگىنە ەلىتىپ، ءسال ءۇنسىز قالىپپىن. وسىنداي سەزىمدە تۇرعان ساتتە جول بويىنا ورناتىلعان باعاناداعى راديوقابىلداعىشتان:

– قادىرلى، باۋىرلاستار، قازاقتىڭ ءبىرتۋار اقىن ۇلى مۇقاعالي ماقاتاەۆتىڭ «سارى جايلاۋ» ءانىن قابىل الىڭىزدار، – دەگەن ديكتور قىزدىڭ تۇنىق داۋىسى ساڭقىلداپ شىعۋىمەن:

جازيرا، جاسىل كىلەم ورنەكتەگەن،

تۋعان جەرگە، داريعا، جەر جەتپەگەن.

كەڭ ولكەم، الديلەي بەر سەن دەپ كەلەم،

اڭساپ كەلەم، ساعىنىپ، شولدەپ كەلەم.

ساۋمال بۇلاق، بالداي دارىن،

سالقىن سامال، باۋرايلارىڭ.

سايالاعان بەۋ، تۋعان جەر،

ساعىندىرعان سارى جايلاۋىم، – دەپ باستالعان سۇلۋ دا، سازدى، ويناقى اۋەن دالا ءتوسىن كەرنەپ كەتتى. مەن ءاندى اقىرىنا دەيىن ەرەكشە ىلتيپاتپەن سۇيىنە تىڭداپ، تاپجىلماي تۇرا بەرىپپىن.

سول كەزدە:

– اسان، اعانى كابينەتكە باستا، – دەگەن داۋىس ەستىلدى. جالت بۇرىلسام مەنى اۋىل اكىمى كۇتىپ تۇر ەكەن. ونىڭ مانادان بەرى مەنىڭ كوڭىل-كۇيىمدى بۇزبايىن دەگەن ويمەن ۇزاق تۇرعانىن سوندا عانا ءبىلدىم. امان-ساۋلىق سۇراسقان سوڭ اسان اتالعان جاس جىگىت اۋىلدىق اكىمدىككە باستاي جونەلدى.

اۋىل اكىمدىگى ءۇش بولمەلى شاعىن عيماراتقا ورنالاسىپتى. كىرەبەرىستە اكىم كابينەتى، ودان كەيىنگى بولمەگە جاستاردىڭ مادەنيەت ءۇيى ورىن تەۋىپتى. ال ءۇشىنشىسى رەتتى كىتاپ سورەلەرىمەن تولعان كىتاپحانا ەكەن. بولمەلەر كەڭ، رەتتى، تازا. كىتاپحانانىڭ ءبىر كەرەگەسىنە كۇنەس اۋدانىنىڭ كارتاسى ءىلىنىپتى. ونىڭ جانىنا تاڭجارىق جولدىۇلىنىڭ سۋرەتى قويىلىپ، اقىننىڭ «ىلە سيپاتى» دەگەن تولعاۋىنداعى:

بايقاساڭ، ىلە جەردىڭ ورتاسىنداي،

ەگەر دە دەنە بولسا قولقاسىنداي.

تاۋى التىن، تاسى كۇمىس، اعاشى جەز،

سۋلارى ەركەك قويدىڭ سورپاسىنداي.

ەكى تاۋ، ەكى جاقتا بىلەگىندەي،

اسپاننىڭ اعاشتارى تىرەۋىندەي.

بەستوبە، بەستاماقتار بۇيرەك-باۋىر،

قاتەسىز ارالتوبە جۇرەگىندەي، – دەگەن ولەڭ جولدارى جازىلعان. ال كەلەسى قابىرعاعا مۇقاعالي ماقاتاەۆتىڭ سۋرەتى سالىنىپ، قابىرعاعا:

كەڭ دۇنيە، ءتوسىڭدى اش، مەن كەلەمىن،

الىنباعان اقىم بار سەن دە مەنىڭ.

بۇيرات قۇمدار بۇيىعىپ، شولدەگەنىم،

بۋرا بۇلتتار بۋسانىپ تەرلەگەنىم.

اسپانىنداي كەي ساتتە كۇرسىنەمىن،

جاس تالىنداي جاۋقازىن بۇرشىك ەدىم.

كەڭ دۇنيە كەرەمەت قالپىڭمەنەن،

جۇرەك بولىپ كەۋدەمە ەنشى مەنىڭ.

بايتاق ەل، بالاۋسا تاۋ، بوزاڭ دالام،

سەكىلدى ءبارى مەنەن كوز الماعان.

كەڭ دۇنيە كەندە ەتسەڭ سىباعامنان،

شىرىلداعان سابيدەي مازاڭدى الام، – دەگەن ولەڭ جولدارىمەن كوركەمدەلگەن.

ولەڭدى قايتالاي وقىدىم. نەتكەن تاماشا وي! تۋعان مەكەنگە دەگەن شىنايى سەزىم بەينەلەنگەن ازاماتتىق ليريكا. ارينە، اقىننىڭ كەڭ دۇنيەسى – تۋعان ولكەسى ەمەس پە؟! ونىڭ قۇشتارلىعى – تۋعان جەرگە دەگەن سۇيىسپەنشىلىگى مەن تىلەنىسىن قاراپايىم، تۇسىنىكتى تىلمەن ءوبىستىرىپ، بەينەلەپ وتىرعان جوق پا؟! ءبىر-بىرىنە ويلى جۇزبەن قاراپ تۇرعان قوس اقىننىڭ سۋرەتىنە قاراپ، ءتاتتى قيالعا شومىلىپپىن. شىركىن، قازاقتىڭ وسى ەكى پەرزەنتى ءدام-تۇزدارى ارالاسىپ، سۇحباتتاس بولىپ، سىرلارىن توعىستىرعان بولسا، مۇنان دا كەرەمەت، تاڭعاجايىپ ۇلت ءۇنى تۇلعالانىپ، ەرەكشە ەڭبەك پەن كوركەم تۋىندى تۋار ما ەدى؟!

مەن، قيالىمدى قايىرىپ قويىپ، سورەدەگى كىتاپتارعا كوز جۇگىرتتىم. تىزىلگەن كىتاپتىڭ تۇسىنا كىتاپتىڭ اتى، اۆتورى انىق جازىلىپ، رەتتىك نومىرلەرى باسىلىپتى. ونىڭ ەڭ كورنەكتى جەرىنە مۇقاعالي ماقاتاەۆتىڭ «قازدار قايتىپ بارادى» اتتى جىر جيناعى قويىلىپتى. ونى الىپ، وقي باستادىم. «ابدىلداعا» دەگەن ولەڭىنە ءۇڭىلدىم.

سويلەيسىڭ، بۋرادايىن لىقسىپ-تاسىپ،

جارالى جاۋىنگەردەي سىلتىپ، باسىپ.

ابىگەر بوپ جۇرگەنىڭ قاشان كورسەم،

جىرداعى جالعاندىقپەن مىلتىقتاسىپ، – دەگەن تۇسىنا كەلىپ، ەكى پاراقتىڭ اراسىنا قاعاز سالىپ، بەلگىلەپ قويدىم دا، قويىن داپتەرىمدى اقتارىپ، جەتپىسىنشى جىلدارى اعا رەداكتور، اقىن، جازۋشى عالىم قانافياۇلىنا جازعان:

وتسە دە جىلدار جىلجىپ، ايلار اسىپ،

ەش قاجىر كورمەدىڭىز ايدان اشىق.

قاشان كورسەم جۇرەسىز قاتۋلانىپ،

وسەسىز ولەڭدەرمەن نايزالاسىپ، – دەگەن ولەڭىم ويىما ورالدى. ماعان ەكى ەل، ەكى وتاندا جاساساق تا ادەبيەت الەمى تۇتاسىپ جاتاتىن سياقتى سەزىلدى. مەن ىشتەي اعا، ۇستاز، ۇلى اقىننان ونەگە العانداي بولعانىمدى ماقتانىش ەتتىم. مۇمكىن بۇل ءبىزدىڭ حالىقتىق دانالىعىمىزدىڭ، انا تابيعاتىمىزدىڭ ورتاقتىعى شىعار.

ءتىپتى، سول تۇستا شەتكە قاعىلىپ، تەپەرىش كورىپ جۇرگەن كەزىم ەدى. تاعدىردىڭ تالقىسىنا مويىماعان اقىننىڭ توزىمدىلىگى ماعان جىگەر بەردى. راسىندا ومىرگە وكپەلى بولسا دا كەلەشەگىن ولەڭ قۇدىرەتىنەن ىزدەگەن اقىندا ارمان بولسىن با؟ بىلايشا ايتقاندا، مۇقاعالي رۋحى قالامىمدى قايتا ۇشتاۋعا تۇرتكى بولدى.

سودان بەرى جيىرما شاقتى جىل ءوتتى. جۋىردا سول اۋىلعا تاعى دا جولىم ءتۇسىپ، قىمباتتى كىتاپحاناعا باس سۇقتىم. جۇپىنى اۋىل باياعى قالپىنان كوپ وزگەرمەگەن. ال مۇقاعالي شىعارمالارىنىڭ قاتارى جىل وتكەن سايىن كوبەيىپ، اقىنعا دەگەن قۇرمەتتىڭ ارتا تۇسكەنىن بايقادىم. «شيڭ جياڭ حالىق باسپاسى»، «شىڭجاڭ جاستار-ورەندەر» باسپاسى جانە «ىلە حالىق» باسپاسى تاراپىنان توتەشەمەن شىققان اقىننىڭ «قازدار قايتىپ بارادى»، «اققۋدىڭ قاناتىندا جازىلعان جىر»، «جىلاپ، قايتتىم ءومىردىڭ بازارىنان»، «جىرلايدى جۇرەك»، «امانات»، «قوش، ماحاببات»، «مۇقاعالي – قازاقتىڭ دومبىراسى» قاتارلى جىر جيناقتارى مەن قىتاي تىلىنە اۋدارىلعان شىعارمالارى جانە قازاقستاندا شىعاتىن «مۇقاعالي» جۋرنالى قاز-قاتار تىزىلگەن. ولاردى ءبىر-بىرلەپ كورە تۇرىپ، فاريزا وڭعارسىنوۆاعا جازعان:

فاريزا، فاريزاجان، فاريزا قىز،

ءومىر دە اقىنداردىڭ ءبارى جالعىز.

شىداي، شىداي اقىرى جالىعارمىز،

بىرىمىزدەن-ءبىرىمىز ارىلارمىز.

بىزدەردى جوقتاي-تۇعىن جان بولسا ەگەر،

شاڭ باسقان ارحيۆتەردەن تابىلارمىز، – دەگەن ولەڭى ويىما ورالدى.

اقىن بەكەر تورىققان. كورىپ تۇرعانىڭىزداي، ونىڭ مۇرالارى شاڭ باسقان ارحيۆتە ەمەس، ءوزى تۋعان قازاقستاننان قيىرداعى قىتايدىڭ ەلىندەگى وقىرماندارى ءسۇيىپ وقيتىن، اسپەتتەپ، اۋرەلەپ ساقتايتىن، تازا دا ءساندى، رەتتى دە كوركەم، سورەلەردە ءتىزۋلى تۇر.

كوپ وتپەي كىتاپحاناعا ىركەس-تىركەس وقىرماندار كىردى. ولار سورەدەن قالاعان كىتابىن تاڭداپ الىپ، ۇستەلگە جايعاستى. بارلاپ قاراسام، ءبارىنىڭ قولىندا ماقاتاەۆ شىعارمالارى. مەن دە جىلجىپ كەلىپ، سول قاتارعا قوسىلدىم.

قازىر ارتىما بۇرىلىپ قاراسام ازدى-كوپتى ەڭبەك ەتىپپىن. كەتكەن ەسەمدى قايىرىپ، الىنباعان اقىمدى العان سياقتىمىن. وسىعان وراي، مۇقاعالي شىعارماشىلىعىن قىتايداعى قازاق وقىرماندارىنا جەتكىزۋ جولىندا ءبىراز ەڭبەكتەر جاسادىم. ونىڭ ءبارىن سانامالاپ وتىرۋ بۇل ماقالانىڭ جۇگى ەمەس. سولاي بولسا دا، وسىدان جيىرما جىلدىڭ الدىندا جازعان كۇندەلىگىمدە مۇقاعالي ماقاتاەۆ ولەڭدەرىن وقي وتىرىپ، ولەڭ تۋرالى تەرەڭ تۇسىنىكتەرگە كەلگەنىمدى بىلاي بەينەلەپپىن:

ولەڭ دەگەنىمىز – كوركەم ويدىڭ كەستەسى. جوعارى دەڭگەيدە شوعىرلاندىرىلعان، بەينەلەنگەن جانە ىقشامدى ءسوز قورىتىندىسى. ونىڭ بەينەلەۋ قۋاتى، ءادىسى تىپتەن كۇشتى. ول اقىننىڭ شاناعىنان اعىپ شىققان وتتى دا وتكىر سەزىم. سەزىم – ولەڭنىڭ جانى. ولەڭ سول ارقىلى مازمۇن مەن ويدى قابىستىرىپ بەينەلەيدى. سوندا عانا ول اسەرلى، ءتىپتى دە تەرەڭ، ومىرشەڭ، تارتىمدى بولىپ شىعادى. دەسە دەگەندەي، اسقاق شابىت، شىنايى ىستىق، جالىندى سەزىم، تەرەڭ تولعانىسىمەن جازىلعان مۇقاعالي ماقاتاەۆ ولەڭدەرىن وقي باستاساڭىز، ءبىر بەتتەن سوڭ تاعى ءبىرىن اسىعا اۋدارىپ، بار ويىڭىزبەن بەرىلىپ، ارمان اسقارىنا بەت الاسىز. قيالىڭ شارىقتاپ، تالعار تالانتقا ءتانتى بولىپ، اسا ريزاشىلىقپەن باس شۇلعيسىز. اقىن شىعارمالارىندا ولەڭنىڭ وسىنداي ەرەكشەلىكتەرى تۇگەلىمەن بار. كەزەكتى اقىن شىعارماسىنا بەرەيىن:

«ءوزىمنىڭ ەسەبىمشە» اتتى ولەڭدە:

ايتىڭدار قايسىسىڭ بار ارداقتاعان،

تارازىعا تەڭ قويىپ، سالماقتاعان.

باسىلعان ماڭدايىما قارعىس تاڭبا،

قاراۋعا جان باتپاعان.

جاپالاق ەمەسپىن مەن جالباقتاعان،

قىرانمىن ەكى كوزىن قان قاپتاعان، – دەيدى قاراڭىز، نەتكەن باتىلدىق. تۋراشىل، ءورشىل مىنەز، نامىسشىل قاسيەت، قول سوعا قۇپتاۋىڭىزعا تاتيدى. اقىن تاعى دا: «جامان ولەڭ» اتتى تۋىندىسىندا:

ءوز الىنشە اركىمدە سامعاپ قالار،

ءوز الىمەن اركىمدە سارناپ قالار.

جامان ولەڭ كوپ مەندە، قاۋىپتەنبە،

جاماندا دا اقىڭدى ال، ءا، پاتشاعار، – دەپ ءىشى تار، تۇمان كەۋدە، ءتۇتىن قولقا، پاسىق، توپاس جانداردى ءاجۋالاپ، «مەنەن قاۋىپتەنبە، ءالىڭ جەتكەنشە جامانداپ، ارام اقىڭدى الا بەر» دەسە، تاعى ءبىر جاعىنان، «جامانداساڭ، جاماندا جەر تاباندا، جىگىت جامان بولمايدى ەل اماندا»، – دەيتىن حالىق دانالىعى تۇيىندەلىپ، كورە الماستاردىڭ بىقسىقتىعى توبىعىنان كەلمەيتىندىگى مەنمۇندالايدى. ءوزىم اقىننىڭ باسقا تۋىندىلارى سياقتى «قارا ولەڭىن» جاتتاپ تا الدىم. ونىڭ سوڭعى شۋماعىندا:

اقىنمىن دەپ مەن قالاي ايتا الامىن،

حالقىمنىڭ ءوزى ايتقانىن قايتالادىم.

كۇپى كيگەن قازاقتىڭ قارا ولەڭىن،

شەكپەن جاۋىپ وزىنە قايتارامىن، –دەيدى. كۇپى – جەتى ايازعا جىبەرمەيتىن جىلى كيىم. ال اقىن: «وسى قىمباتتى كيىمنىڭ ورنىنا جالاڭ شەكپەن جاۋىپ قايتارامىن»، – دەيدى. نەتكەن كىشىپەيىلدىلىك؟! اسقاقتاۋدان اۋلاق، سىپايى اقىلدىلىق. ۇلتىمىزدىڭ ءبىر تۋار، ءورشىل، نامىسكەر، دارىندى اقىن ۇلىنىڭ بۇلاي تولعاۋى ءوزىن كورسەتىپ، قۇرعاق ماقتاۋ ەمەس. ەكى شۋماق ولەڭ جازا العانى ءۇشىن ءوزىن اسپان اياسىنا سىيدىرا الماي، كورىنگەن جەردە ماقتانىپ جۇرەتىندەرگە اۋىر سوققى. بىلگەنگە مارجان، بىلمەسكە ارزان قاتال ەسكەرتۋ. سونىمەن بىرگە، اقىن ءوزىنىڭ ۇلتتىڭ ءۇنى، ەلىنىڭ نامىسكەر ازاماتى، قازاق حالقىنىڭ قارا ولەڭى سىندى اتا مۇراسىن جالعايتىن كۇيسىز كۇلىك، جانكەشتى ىزدەنىمپاز ەكەندىگىن ماقتان ەتەدى. اقىننىڭ «حاقىم جوق تاعدىرىما قالتىلدارعا» اتتى ولەڭىندەگى يىنا تارماقتارعا قاراڭىز:

حاقىم جوق تاعدىرىما قالتىلدارعا،

حاقىم جوق بولاشاققا سالقىندارعا.

سەنەمىن تۇسپەك ەمەس نارقىم داۋعا،

سەزەمىن جۇرەگىمدى حالقىم باردا، – دەيدى.

اق ەدىل اقىن قالتىلداپ، تاعدىرعا تابىنىپ، بولاشاعىنا سەنىمسىزدىكپەن سالقىن قاراپ كورگەن ەمەس. جالىندى جۇرەگىن، تالعار تالانتىن، شىنايى تۇسىنەتىن دالاداي دارقان، تەڭىزدەي تەرەڭ، اسقارداي الىپ، جىرسۇيەر ۇلى حالىق تۇرعاندا نارقى داۋعا قالىپ، باعاسى تۇسپەيتىندىگىنە سەندى. ۋايىمنان اۋلاق، تاۋەكەلشىل، ءۇمىتشىل، ءورشىل، قىزۋلى كوڭىلمەن كوسىلە قۇلاش سەرمەپ، ارمان مۇراتىنىڭ اسقار بيىگىنە تالپىنىپ، پوەزيا كەڭىستىگىندە جۇلدىز بولىپ جاندى. ءوزىنىڭ وتكىر، قايراۋلى قالامى ارقىلى وسىناۋ سىرلى عالامنىڭ كوركەمسۋرەتتەرىن ايشىقتاپ، شىڭدالدى.

ءيا، مۇقاڭ جايلى جازىلاتىن، زەردەلەنەتىن دۇنيە ءالى الدا. دەسە دە، مۇنى وقىرماندار الىستاعى اعايىننىڭ اقىنعا دەگەن قۇرمەتى دەپ باعالايتىنىنا بەك سەنىمدىمىن. ەندەشە، ايشىقتى تۇلعا اتاجۇرتتان الىستا جاتقان اعايىنداردىڭ كوڭىل قۋانىشى، ءومىرى ءسۇيىنىشى بولىپ، ەلگە دەگەن جىلى ساعىنىشىن دەمدەي بەرەتىنىن انىق. ءبىزدىڭ اۋىلداعى مۇقاعاليدىڭ ناعىز بەينەسى دە، مىنە، وسى.

ءوز ويىمدى اقىن رۋحىنا ارناعان كىشىلىك، كىسىلىك ولەڭىممەن تۇيىندەسەم ءجون بولاتىن سياقتى:

تاۋسىلماعان جەسە دە جەبىر جەمىرىپ،

جەتىسۋ جەرى قاشاننان ەلگە جەرۇيىق.

سول دالادان ولەڭنىڭ تۋىن كوتەرىپ،

تۋىپتى ءبىر ۇل دارىنىمەن تەنتەك تەبىنىپ.

كۇن بەتىنە التىنمەن دانا ناقتالىپ،

سول ولكەدەن العاشقى قادام باستالىپ.

مۇقاعاليدىڭ ايشىقتى اتى ەكەن ول،

وقىدىق تا ۇمىتىلماس ەتىپ جاتتادىق.

ارقاۋ ءانى دۋماندى توپتىڭ جيىلعان،

ۇلىلىعىڭا بار قازاق ەرەك سىيىنعان.

ويلارىڭ ەرەك، تاعىلىمىڭ تالعار بولماسا،

ۇعىنار ەك ءبىز قالايدان قالاي قيىردان.

جەنتەك بۇلتتى سەرپىپ تاستاپ بۇركەگەن،

كۇللى الەمگە كوتەرىلگەن كۇركەدەن.

جاساندىلىق پەن جالعاندىققا جانى قاس،

ادىلەتتىلىكتىڭ اق سەمسەرىن سىلتەگەن.

قيامەتتەي اتتاپ اسىپ سان قىردان،

شابىت وتىن لاپىلداتىپ جاندىرعان.

دارا تۇلعا، دارىندى اقىن كيەلى،

جىردىڭ كوكجال تولقىندارىن جارعا ۇرعان.

ماحابباتى مەن العىسى ايقىن ارنالىپ،

جۇرەگىنىڭ تۇكپىرىنە ساقتاپ بار حالىق.

مۇقاعالي بولۋ نە دەگەن بيىك مارتەبە،

ماقتانىشپەنەن ۇرانعا بۇگىن اينالىپ.

حانتاڭىرىمەن تەڭەسكەن كەرمە يىقتى،

ازاماتىسىڭ سەن قازاقتىڭ اسقان بىلىكتى.

تورتكۇل دۇنيە تىكتى دە قۇشتار قۇلاعىن،

كۇللى قاۋىم وزىڭنەن تۇنىق جىر ۇقتى.

وت ويناعان ناجاعاي دەرسىڭ شارتىلداپ،

قىران شابىت بيىكتەپ ۇشقان ساڭقىلداپ.

جىرلارىمەنەن جەتەلەپ شىقتى الاپتى،

سوققىسىنان سناريادتار جانعان جارقىلداپ.

بارىڭدى ارناپ باعىشتاپ قۋات سەزىمگە،

اقىنسىڭ اسىل ءبىر رەت تۋار ومىرگە.

جارقىراپ تۇرسىڭ اۋماعان شولپان جۇلدىزداي،

قازاق اسپانىنىڭ قول جەتپەس بيىك كوگىندە.

ۇلىلىقتىڭ كيەسىندەي قاشاننىڭ،

التى الاشتىڭ ولەڭ ءپىرى بولىپ اتاندىڭ.

سوڭعى ۇرپاقتاردىڭ الدىندا تۇرار سىنتاسى،

ءىزىڭدى جارقىن اداسپاي ناقتاپ باسار كىم؟!

جان-تانىمەنەن ارقالاپ ەلدىڭ ءۇمىتىن،

كورمەدى توقتاپ جارتى سەكۋند تا تىنىسىڭ.

كۇلىك بوپ كۇيسىز كوتەردىڭ باتپان اۋىر جۇك،

جاسىمادىڭ مۇلدە كۇيبەڭمەن ءمانسىز كۇن ءۇشىن.

الاسىن اتتاپ، تولىسىن شايقاپ وزگەنىڭ،

ەشقاشاندا تەنتەكتىك ىستەپ كورمەدىڭ.

ادىلەتتىكتىڭ اق جولىن عانا تاڭدادىڭ،

كۇيىكتى كۇندەستەردىڭ ىزىنەن ءشوپ تەرمەدىڭ.

قولداۋ تابا الماي قالساڭ دا كەيدە قۇلازىپ،

كورمەدىڭ استە، تورىعىپ جاتقا جىلانىپ.

قايسارلىق پەنەن وجەتتىكتىڭ ەرەك ۇلگىسىن،

قالدىرىپ كەتتىڭ ارتىڭا ماڭگى مۇرا عىپ.

تىنىمسىز جالعاپ، الىسقا ەلدىڭ مۇراتىن،

ءوتىپسىڭ كەشە ارداقتى ەرەك ۇلى اقىن.

سەن ماڭگى اسقاق قاسقايا قاراپ تۇراسىڭ،

تالقان بوپ تاۋ-شىڭ، كۇيرەسىن قۇزدار قۇلاسىن.

ءاز حالقىنا اقتارىلعان ادال اعىنان،

اقىندىقتىڭ شىڭى، مۇقاعالي، سىزگە تابىنام.

مۇراتىڭدى جالعار ۇرپاعىڭ بولىپ ارتىڭدا،

ساپىڭنان سەرگەك سولداتىڭ بولىپ تابىلام.

2009 جىل

انداس وماراقىن.

دەرەكوز: «مۇقاعالي» جۋرنالى، №1-2، 2011.

0 0 votes
Рейтинг статьи
Post Views: 17
Қышқыш қалай жасалған?
انداس وماراقىن ىزىمەن

قىشقىش قالاي جاسالعان

August 12, 2026
Адамның пайда болуы
انداس وماراقىن ىزىمەن

ادامنىڭ پايدا بولۋى

August 10, 2026
Күн және жұлдыздар
انداس وماراقىن ىزىمەن

كۇن جانە جۇلدىزدار

August 5, 2026
كۇن مەن جەر
انداس وماراقىن ىزىمەن

كۇن مەن جەر

August 4, 2026
Аспанның биіктеуі
انداس وماراقىن ىزىمەن

اسپاننىڭ بيىكتەۋى

July 31, 2026
Жер-көктің айырылуы жөнінде (Күнес ауданының аңыз-ертегілері)
انداس وماراقىن ىزىمەن

جەر-كوكتىڭ ايىرىلۋى جونىندە (كۇنەس اۋدانىنىڭ اڭىز-ەرتەگىلەرى)

July 30, 2026
Subscribe
Login
Notify of
guest
guest
0 комментариев
Oldest
Newest Most Voted
Inline Feedbacks
View all comments
ӨЛКЕ ШЕЖІРЕСІН СӨЙЛЕТКЕН ҚАЛАМГЕР

ولكە شەجىرەسىن سويلەتكەن قالامگەر

November 9, 2026

«Бекзат өмір»: өнерге арналған еңбек

«بەكزات ءومىر»: ونەرگە ارنالعان ەڭبەك

November 7, 2026

Өлке тарихы ұрпаққа аманат

ولكە تاريحى ۇرپاققا امانات

October 23, 2026

ЖАҢА ҚАҒИДА?  «Әлеуметтік кәсіпкерлерге жаңа талаптар түсіндірілді»

جاڭا قاعيدا: «الەۋمەتتىك كاسىپكەرلەرگە جاڭا تالاپتار ءتۇسىندىرىلدى»

October 13, 2026

Жұмыспен қамту тәртібінде не өзгерді?

جۇمىسپەن قامتۋ تارتىبىندە نە وزگەردى؟

October 12, 2026

Ақпараттық агенттігі

Меншік иесі: “Жетісу” өлкетанушылар орталығы” қоғамдық бірлестігі
Қазақстан Республикасы, Жетісу облысы, Талдықорған қаласы “Болашақ” шағын ауданы, 12-27

Q-Andas желілік басылымы Қазақстан Республикасы Ақпарат және коммуникация министрлігі Ақпарат комитетінде 2025 жылғы 19 наурызда тіркеліп, № KZ21VPY00115275 куәлігі берілген.

Сайт материалын пайдалану үшін редакция келісімі керек және гиперсілтеме жасау міндетті.

Тел: 8 747 706 1382
email: andas_kazhet@mail.ru

qandas.kz © 2026. Барлық авторлық құқық заңмен қорғалған.

  • tjتوتە جازۋ
    • kz Қазақ
    • qz Qazaq
    • tj توتە جازۋ
    • ru Русский
    • en English
  • باستى بەت
  • ولكەتانۋ
    • ءبىلىم
    • دەنساۋلىق
    • سپورت
    • قۋعىن-سۇرگىن
    • تۇلعا تانۋ
    • قورشاعان ورتا
    • حالىق جادى
    • مادەنيەت
    • جەتىسۋ جارتاس سۋرەتتەرى
    • جەتىسۋدىڭ اسيەتتى جەرلەر
    • ادەبيەت
    • شالعاي اۋىل
    • تۋريزم
      • تاريح
    • ەلتانۋ
    • كوشى-قون
    • تۋرنير
  • ارنايى جوبالار
    • بايقاۋ
    • كورمەلەر
    • كونفەرەنتسيا
    • گرانت
    • ەكسپەديتسيالار
  • مۇراعات
    • انداس وماراقىن ىزىمەن
    • اۋەسحان ماجايدىڭ جادىگەرلەرى
    • بەينەفيلم
    • حاتكەرلىك
    • گالەرەيا
  • ءبىز تۋرالى
    • ارىپتەستەر
    • بايلانىس
    • سايت اكىمشىلىگى
    • PDF-مۇراعات

© 2025 qandas.kz

wpDiscuz