Q-Andas
No Result
View All Result
  • باستى بەت
  • ولكەتانۋ
    • ءبىلىم
    • دەنساۋلىق
    • سپورت
    • قۋعىن-سۇرگىن
    • تۇلعا تانۋ
    • قورشاعان ورتا
    • حالىق جادى
    • مادەنيەت
    • جەتىسۋ جارتاس سۋرەتتەرى
    • جەتىسۋدىڭ اسيەتتى جەرلەر
    • ادەبيەت
    • شالعاي اۋىل
    • تۋريزم
      • تاريح
    • ەلتانۋ
    • كوشى-قون
    • تۋرنير
  • ارنايى جوبالار
    • بايقاۋ
    • كورمەلەر
    • كونفەرەنتسيا
    • گرانت
    • ەكسپەديتسيالار
  • مۇراعات
    • انداس وماراقىن ىزىمەن
    • اۋەسحان ماجايدىڭ جادىگەرلەرى
    • بەينەفيلم
    • حاتكەرلىك
    • گالەرەيا
  • ءبىز تۋرالى
    • ارىپتەستەر
    • بايلانىس
    • سايت اكىمشىلىگى
    • PDF-مۇراعات
kz Қазақ qz Qazaq tj توتە جازۋ ru Русский en English
Q-Andas
  • باستى بەت
  • ولكەتانۋ
    • ءبىلىم
    • دەنساۋلىق
    • سپورت
    • قۋعىن-سۇرگىن
    • تۇلعا تانۋ
    • قورشاعان ورتا
    • حالىق جادى
    • مادەنيەت
    • جەتىسۋ جارتاس سۋرەتتەرى
    • جەتىسۋدىڭ اسيەتتى جەرلەر
    • ادەبيەت
    • شالعاي اۋىل
    • تۋريزم
      • تاريح
    • ەلتانۋ
    • كوشى-قون
    • تۋرنير
  • ارنايى جوبالار
    • بايقاۋ
    • كورمەلەر
    • كونفەرەنتسيا
    • گرانت
    • ەكسپەديتسيالار
  • مۇراعات
    • انداس وماراقىن ىزىمەن
    • اۋەسحان ماجايدىڭ جادىگەرلەرى
    • بەينەفيلم
    • حاتكەرلىك
    • گالەرەيا
  • ءبىز تۋرالى
    • ارىپتەستەر
    • بايلانىس
    • سايت اكىمشىلىگى
    • PDF-مۇراعات
No Result
View All Result
Q-Andas
No Result
View All Result
باستى بەت انداس وماراقىن ىزىمەن

قىشقىش قالاي جاسالعان

admin
2026/08/12
انداس وماراقىن ىزىمەن
0
Қышқыш қалай жасалған?

باسى:

بۇرىنعى زاماندا الەمگە اتى ايگىلى تەمىرشىلەردىڭ ءپىرى – ءداۋىت پايعامپار دەگەن كەمەڭگەر ۇستا وتكەن ەكەن. ول قىزعان تەمىردى جالاڭاش قولىمەن ۇستاپ سوعا بەرەدى ەكەن.

ول ونەرى ارقىلى اتاعى جالپاق ەلگە جايىلىپ، حالىقتىڭ قۇرمەتىنە بولەنىپتى. ءداۋىت قۇدىرەتتىڭ كەرەمەتىمەن زەردەلى دە زەرەك ادام بولىپ، ءوز ونەرىن كەيىنگى ۇرپاقتارىنا قالدىرىپ كەتۋ ءۇشىن 200-دەن استام شاكىرت تاربيەلەپ، ونەرىن ولارعا ۇيرەتىپتى. كۇندەردىڭ بىرىندە ول شاكىرتتەرىن بايقاپ كورۋ ءۇشىن ۇستىنە جامان كيىم كيىپ، قولىنا سىنعان تەمىردىڭ ءبىر پارشاسىن ۇستاپ، ءاربىر شاكىرتىنىڭ الدىنا بارىپ:

– مىنا تەمىردەن ءبىر سايمان سوعىپ بەرىڭدەر، – دەيدى ەكەن.

بىراق شاكىرتتەرىنىڭ كوبى ونىڭ البا-جۇلبا تۇرىنە قاراپ:

– الجىعان اقىماق شال، وسى تەمىردەن سايمان سوعۋعا قالاي بولادى؟ – دەپ دۇكەندەرىنەن شىعارىپ جىبەرەدى ەكەن.

ال ءداۋىت سونشا جىل تاربيەلەگەن شاكىرتتەرىنىڭ كىسى تالعايتىن جامان ىستەرىنە كەيىپ:

– اسقانعا – توسقان ءبىر كەزدەسپەي قويمايدى. ەستەرىڭدە بولسىن، تەمىرشى بولساڭ ۇستازىڭدى ۇمىتپا، شاكىرت بولساڭ ۇستازىڭدى ۇمىتپا، ادام بولساڭ تەگىڭدى ۇمىتپا، – دەپ، ارتىنا بۇرىلىپ، ءجۇرىپ كەتكەن ەكەن.

وسىدان كەيىن ۇستازدارىن رەنجىتكەن شاكىرتتەرى قىزعان تەمىردى قولىمەن ۇستاپ تۇرىپ، سوعا الاتىن ونەرلەرىنەن تۇگەل ادا بولىپ، جان باعۋلارى قيىنعا ءتۇسىپتى.

ولار ويلاي-ويلاي الگى شالدىڭ ايتقان ءسوزى ەستەرىنە ءتۇسىپ، قىزىر عالەيھيسسالام پايعامپاردى ىزدەپ تاۋىپ، ودان اقىل-كەڭەس سۇراپتى. قىزىر عالەيھيسسالام:

– ول قارت سەندەرگە بەكەر كەلگەن اقساقال ەمەس، ءسوز توركىنىنە قاراعاندا، ول سەندەردى تاربيەلەگەن ءداۋىت ۇستازدارىڭ ەكەن. سەندەردى سىناپ كەلگەن كورىنەدى. سەندەر ەلگە قايىرىمسىزدىق ىستەگەندىكتەن، ول اشۋعا شىداماي ەل كەزىپ كەتكەن بولۋ كەرەك، – دەپتى. جانە: – سەندەر ونى تابامىن دەسەڭدەر: «تەمىرشى بولساڭ كومىردى ۇمىتپا!» دەگەن وسيەتى بويىنشا، ءاربىر جول توراپتارىنا كومىر شاشىپ، بايقاساڭدار بولادى. كىمدە-كىم كەلىپ كومىردى جيناسا، سول ءداۋىت ۇستا بولادى. سەبەبى ول ءوز ونەرىنىڭ جاعىنا – كومىردى كورگەندە قايقاشاندا ودان اتتاپ كەتە المايدى، – دەيدى.

ءداۋىتتىڭ شاكىرتتەرى قىزىر پايعامپاردىڭ ايتقانى بويىنشا ىستەپ، ءداۋىت ۇستازىن تاۋىپ الادى دا:

– ۇستاز، ءسىزدىڭ قادىر-قىمباتىڭىزدى بىلمەپپىز. ءسىز ۇيرەتكەن تەمىردى قولمەن ۇستاپ سوعۋ ونەرىنەن ايىرىلدىق، – دەپتى. ءداۋىتتىڭ اياعىنا باس ۇرىپ، ءداۋىت شاكىرتتەرىنىڭ قولىنىڭ سىرتىمەن قاعىپ:

– ولاي بولسا، ءيتتىڭ اياعىنا قاراڭدار! – دەي سالىپ، ءجۇرىپ كەتىپتى.

شاكىرتتەر ءداۋىتتىڭ بۇل سوزىنە تۇسىنە الماي، تاعى دا قىزىر پايعامپارعا بارىپتى. ول:

– اي، اقىماقتار، «يتكە قارا» دەگەنى – سەندەر يتتىك ىستەدىڭدەر، سولاي بولسا دا، سەندەردىڭ تەمىر سوعىپ، جان باعۋلارىڭدى ويلاپ، سۇيەك مۇجىعان ءيتتىڭ اياعىنا قاراپ، «قىشقاش جاساپ الىڭدار» دەگەنى ەمەس پە؟! – دەپتى.

سودان كەيىن شاكىرتتەرى سۇيەك جۇرگەن الۋان ءتۇرلى قىشقاشتارىمىز انە سول ءيتتىڭ اياعىنان پايدالانىپ جاسالىپتى. شاكىرتتەرى سول سۇيەك مۇجىعان ءيتتىڭ اياعىنا قاراپ، قىشقاش جاساپ الىپتى. قازىرگى ءبىزدىڭ ىستەتىپ جۇرگەن الۋان ءتۇرلى قىشقاشتارىمىز سول ءيتتىڭ اياعىنان پايدالانىپ جاسالىپتى.

دەرەككوز : «كۇنەس اۋدانىنىڭ اڭىز-ەرتەگىلەرى». 1991 جىل. ىشكى تارالىم. ىلە حالىق باسپاسى.

«Q-Andas» اقپارات اگەنتتىگى.

جالعاسى بار…

كاك پوياۆيليس كلەشي؟

ناچالو:

ۆ داۆنيە ۆرەمەنا جيل مۋدرىي ماستەر پو يمەني پروروك داۋد، سچيتاۆشييسيا پوكروۆيتەلەم پروسلاۆلەننىح نا ۆەس مير كۋزنەتسوۆ. گوۆوريات، چتو ون موگ برات راسكاليوننوە جەلەزو گولىمي رۋكامي ي كوۆات ەگو.

بلاگوداريا سۆوەمۋ ماستەرستۆۋ ون پروسلاۆيلسيا نا ۆسيۋ سترانۋ ي زاسلۋجيل ۋۆاجەنيە نارودا. پو ۆولە ۆسەۆىشنەگو داۋد بىل چەلوۆەكوم ۋمنىم ي پرونيتساتەلنىم. جەلايا وستاۆيت سۆويو يسكۋسستۆو بۋدۋشيم پوكولەنيام، ون ۆوسپيتال بولەە دۆۋحسوت ۋچەنيكوۆ ي وبۋچيل يح سۆوەمۋ رەمەسلۋ. ودناجدى، چتوبى يسپىتات سۆويح ۋچەنيكوۆ، ون نادەل نا سەبيا پلوحۋيۋ ودەجدۋ، ۆزيال ۆ رۋكي كۋسوك سلوماننوگو جەلەزا ي ستال زاحوديت ك كاجدومۋ يز نيح سو سلوۆامي:

– ۆىكۋيتە منە يز ەتوگو جەلەزا كاكوي-نيبۋد ينسترۋمەنت، – گوۆوريل ون.

نو بولشينستۆو ۋچەنيكوۆ، گلياديا نا ەگو وبورۆاننىي ۆيد، گوۆوريلي:

– ۆىجيۆشيي يز ۋما گلۋپىي ستاريك، كاك موجنو ۆىكوۆات ينسترۋمەنت يز تاكوگو جەلەزا؟ – ي پروگونيالي ەگو يز سۆويح كۋزنيتس.

داۋد، وگورچيوننىي تەم، چتو ۋچەنيكي، كوتورىح ون ستولكو لەت ۆوسپيتىۆال، ستالي سۋديت ليۋدەي پو يح ۆنەشنەمۋ ۆيدۋ، سكازال:

– نا كاجدوگو ۆوزگورديۆشەگوسيا ودناجدى نايديوتسيا توت، كتو ەگو وستانوۆيت. زاپومنيتە: ەسلي تى كۋزنەتس – نە زابىۆاي سۆوەگو ۋچيتەليا، ەسلي تى ۋچەنيك – نە زابىۆاي سۆوەگو ناستاۆنيكا، ەسلي تى چەلوۆەك – نە زابىۆاي سۆوەگو پرويسحوجدەنيا، – ي، پوۆەرنۋۆشيس، ۋشيول.

پوسلە ەتوگو ۋچەنيكي، وبيدەۆشيە سۆوەگو ۋچيتەليا، پولنوستيۋ ليشيليس سپوسوبنوستي دەرجات راسكاليوننوە جەلەزو رۋكامي ي كوۆات ەگو. يم ستالو ترۋدنو زاراباتىۆات سەبە نا جيزن.

دولگو رازمىشليايا، وني ۆسپومنيلي سلوۆا توگو ستاريكا، رازىسكالي پروروكا حىزىر الەيحيسسالام ي پوپروسيلي ۋ نەگو سوۆەتا. حىزىر الەيحيسسالام سكازال:

– توت ستارەتس پريشيول ك ۆام نە سلۋچاينو. سۋديا پو ەگو سلوۆام، ەتو بىل ۆاش ۋچيتەل داۋد، كوتورىي ۆاس ۆوسپيتال. ۆيديمو، ون پريشيول يسپىتات ۆاس. يز-زا توگو، چتو ۆى پروياۆيلي بەسسەردەچيە ك ليۋديام، ون رازگنەۆالسيا ي ۋشيول سترانستۆوۆات پو سۆەتۋ، – سكازال ون. زاتەم دوباۆيل: – ەسلي حوتيتە ەگو نايتي، سلەدۋيتە ناستاۆلەنيۋ: «ەسلي تى كۋزنەتس – نە زابىۆاي ۋگول!» راسسىپتە ۋگول نا پەرەكريوستكاح دوروگ ي نابليۋدايتە. كتو پريديوت ي ستانەت سوبيرات ۋگول، توت ي بۋدەت ماستەر داۋد. ۆەد ون، ۋۆيدەۆ ۋگول، سۆيازاننىي س ەگو رەمەسلوم، نيكوگدا نە سموجەت پرويتي ميمو نەگو.

ۋچەنيكي داۋدا سدەلالي تاك، كاك پوسوۆەتوۆال پروروك حىزىر، ي ناشلي سۆوەگو ۋچيتەليا داۋدا.

– ۋچيتەل، مى نە زنالي ۆاشەي يستيننوي تسەننوستي. مى ليشيليس يسكۋسستۆا، كوتورومۋ ۆى ناس ناۋچيلي، – سپوسوبنوستي برات جەلەزو رۋكامي ي كوۆات ەگو، – سكازالي وني.

وني پالي ك نوگام داۋدا. داۋد ۋداريل ۋچەنيكوۆ تىلنوي ستورونوي لادوني ي سكازال:

– توگدا پوسموتريتە نا سوباچيۋ لاپۋ! – پوسلە چەگو رازۆەرنۋلسيا ي ۋشيول.

ۋچەنيكي نە پونيالي سلوۆ داۋدا ي سنوۆا وتپراۆيليس ك پروروكۋ حىزىرۋ. توت سكازال:

– ەح ۆى، گلۋپتسى! سلوۆا «پوسموتريتە نا سوباكۋ» وزناچايۋت: ۆى پوستۋپيلي پو-سوباچي، نو، نەسموتريا نا ەتو، ون ۆسيو جە پودۋمال و توم، چتوبى ۆى موگلي كوۆات جەلەزو ي زاراباتىۆات سەبە نا جيزن. ون ۆەلەل ۆام پوسموترەت نا لاپۋ سوباكي، گرىزۋشەي كوست، ي سدەلات پو ەيو پودوبيۋ كلەشي. رازۆە نە ەتو ون يمەل ۆ ۆيدۋ؟!

پوسلە ەتوگو ۋچەنيكي پوسموترەلي نا لاپۋ سوباكي، گرىزۋشەي كوست، ي يزگوتوۆيلي كلەشي. گوۆوريات، چتو رازليچنىە ۆيدى كلەشەي، كوتورىمي مى پولزۋەمسيا ي سەگودنيا، بىلي سوزدانى پو وبرازتسۋ سوباچەي لاپى.

يستوچنيك: «لەگەندى ي سكازكي ۋەزدا كيۋنەس». 1991 گود. ۆنۋترەننيي تيراج. نارودنوە يزداتەلستۆو يلي.

ينفورماتسيوننوە اگەنتستۆو «Q-Andas».

(پرودولجەنيە سلەدۋەت…)

HOW WERE TONGS INVENTED؟

Beginning:

Long ago، there lived a wise craftsman named the Prophet Dawud، who was regarded as the patron of blacksmiths renowned throughout the world. It is said that he could hold red-hot iron with his bare hands and forge it.

Through his skill، his fame spread far and wide، and he earned the respect of the people. By the grace of the Almighty، Dawud was an intelligent and perceptive man. Wishing to pass his craft on to future generations، he trained more than two hundred apprentices and taught them his art. One day، in order to test his students، he put on shabby clothes، took a piece of broken iron in his hand، and went to each of his apprentices، saying:

– Forge some kind of tool for me from this piece of iron، – he would say.

However، most of his apprentices looked at his ragged appearance and said:

– What a foolish، senile old man! How can anyone make a tool from a piece of iron like this؟ – and drove him out of their workshops.

Dawud was deeply disappointed that the apprentices he had trained for so many years had begun judging people by their appearance. He said:

– For every arrogant person، someone who can stop him will eventually appear. Remember this: if you are a blacksmith، do not forget your master؛ if you are an apprentice، do not forget your teacher؛ if you are a human being، do not forget your roots، – and then he turned around and left.

After this، the apprentices who had offended their master completely lost the ability to hold red-hot iron in their hands and forge it. It became difficult for them to earn a living.

After thinking for a long time، they remembered the old man’s words. They searched for the Prophet Khidr، peace be upon him، found him، and asked for his advice. Khidr said:

– That old man did not come to you by chance. Judging by his words، he was your teacher Dawud، the one who trained you. It seems that he came to test you. Because you showed no kindness to people، he became angry and went wandering through the land، – he said. Then he added: – If you want to find him، follow his saying: “If you are a blacksmith، do not forget the coal!” Scatter pieces of coal at every crossroads and watch carefully. Whoever comes and begins collecting the coal will be Master Dawud. Since coal is part of his craft، he will never be able to simply walk past it when he sees it.

Dawud’s apprentices followed the Prophet Khidr’s advice and eventually found their teacher.

– Master، we did not understand your true worth. We have lost the skill you taught us – the ability to hold hot iron in our hands and forge it، – they said.

They bowed at Dawud’s feet. Dawud struck the backs of their hands and said:

– In that case، look at a dog’s paw! – and then turned around and walked away.

The apprentices could not understand Dawud’s words، so they once again went to the Prophet Khidr. He said:

– You fools! When he told you to “look at the dog،” he meant that you had behaved like dogs. Yet despite that، he was still thinking about how you could continue forging iron and earn your living. He meant that you should look at the paw of a dog gnawing a bone and make a pair of tongs based on its shape. Is that not what he meant؟!

After that، the apprentices observed the paw of a dog gnawing a bone and made tongs based on its shape. It is said that the various kinds of tongs we use today were originally created by taking inspiration from a dog’s paw.

Source: “Legends and Folktales of Künes County”. 1991. Internal publication. Ili People’s Publishing House.

Information Agency “Q-Andas”.

(To be continued…)

0 0 votes
Рейтинг статьи
Post Views: 15
Адамның пайда болуы
انداس وماراقىن ىزىمەن

ادامنىڭ پايدا بولۋى

August 10, 2026
Күн және жұлдыздар
انداس وماراقىن ىزىمەن

كۇن جانە جۇلدىزدار

August 5, 2026
كۇن مەن جەر
انداس وماراقىن ىزىمەن

كۇن مەن جەر

August 4, 2026
Аспанның биіктеуі
انداس وماراقىن ىزىمەن

اسپاننىڭ بيىكتەۋى

July 31, 2026
Жер-көктің айырылуы жөнінде (Күнес ауданының аңыз-ертегілері)
انداس وماراقىن ىزىمەن

جەر-كوكتىڭ ايىرىلۋى جونىندە (كۇنەس اۋدانىنىڭ اڭىز-ەرتەگىلەرى)

July 30, 2026
«Андас Омарақын ізімен»: Ұрпаққа жеткен рухани аманат
انداس وماراقىن ىزىمەن

«انداس وماراقىن ىزىمەن»: ۇرپاققا جەتكەن رۋحاني امانات

July 29, 2026
Subscribe
Login
Notify of
guest
guest
0 комментариев
Oldest
Newest Most Voted
Inline Feedbacks
View all comments
ӨЛКЕ ШЕЖІРЕСІН СӨЙЛЕТКЕН ҚАЛАМГЕР

ولكە شەجىرەسىن سويلەتكەن قالامگەر

November 9, 2026

«Бекзат өмір»: өнерге арналған еңбек

«بەكزات ءومىر»: ونەرگە ارنالعان ەڭبەك

November 7, 2026

Өлке тарихы ұрпаққа аманат

ولكە تاريحى ۇرپاققا امانات

October 23, 2026

ЖАҢА ҚАҒИДА?  «Әлеуметтік кәсіпкерлерге жаңа талаптар түсіндірілді»

جاڭا قاعيدا: «الەۋمەتتىك كاسىپكەرلەرگە جاڭا تالاپتار ءتۇسىندىرىلدى»

October 13, 2026

Жұмыспен қамту тәртібінде не өзгерді?

جۇمىسپەن قامتۋ تارتىبىندە نە وزگەردى؟

October 12, 2026

Ақпараттық агенттігі

Меншік иесі: “Жетісу” өлкетанушылар орталығы” қоғамдық бірлестігі
Қазақстан Республикасы, Жетісу облысы, Талдықорған қаласы “Болашақ” шағын ауданы, 12-27

Q-Andas желілік басылымы Қазақстан Республикасы Ақпарат және коммуникация министрлігі Ақпарат комитетінде 2025 жылғы 19 наурызда тіркеліп, № KZ21VPY00115275 куәлігі берілген.

Сайт материалын пайдалану үшін редакция келісімі керек және гиперсілтеме жасау міндетті.

Тел: 8 747 706 1382
email: andas_kazhet@mail.ru

qandas.kz © 2026. Барлық авторлық құқық заңмен қорғалған.

  • tjتوتە جازۋ
    • kz Қазақ
    • qz Qazaq
    • tj توتە جازۋ
    • ru Русский
    • en English
  • باستى بەت
  • ولكەتانۋ
    • ءبىلىم
    • دەنساۋلىق
    • سپورت
    • قۋعىن-سۇرگىن
    • تۇلعا تانۋ
    • قورشاعان ورتا
    • حالىق جادى
    • مادەنيەت
    • جەتىسۋ جارتاس سۋرەتتەرى
    • جەتىسۋدىڭ اسيەتتى جەرلەر
    • ادەبيەت
    • شالعاي اۋىل
    • تۋريزم
      • تاريح
    • ەلتانۋ
    • كوشى-قون
    • تۋرنير
  • ارنايى جوبالار
    • بايقاۋ
    • كورمەلەر
    • كونفەرەنتسيا
    • گرانت
    • ەكسپەديتسيالار
  • مۇراعات
    • انداس وماراقىن ىزىمەن
    • اۋەسحان ماجايدىڭ جادىگەرلەرى
    • بەينەفيلم
    • حاتكەرلىك
    • گالەرەيا
  • ءبىز تۋرالى
    • ارىپتەستەر
    • بايلانىس
    • سايت اكىمشىلىگى
    • PDF-مۇراعات

© 2025 qandas.kz

wpDiscuz