Bir úide jeti bala óstik. Ózi qanshama qarbalas bolsa da, bizdiń oquymyzǵa, bilim aluymyzǵa, aqyldy bolyp ósuimizge erekshe nazar audaratyn. Tipti, kei kezderi oiynǵa berilip, sabaq úlgerimiz tómendep ketkende nemese múǵalimder tarapynan biz turaly jaǵymsyz minezdeme estigen kúni úiden tynyshtyq ketetin. Ol kúni kemshilik ótkizgenderimiz ǵana emes, bárimizdi birge jazalaityn. Úryp-soqpaityn, ómir boiy bireuimizge bir shapalaq júmsap, eldiń ákelerinshe kósheni ainaldyra qualap, átuerimizdi ketirgen emes. Ózgelershe auzynan aq it kirip, kók it shyǵyp boqtamaityn da. Ákem jek kórgen adamyn “It ekensiń” dep qana kinalaityn. Biraq, sol kúni jazanyń eń auyryn qoldanatyn – shashymyzǵa jip taǵyp, ony úidiń arqalyǵyna bailap, tań atqansha kitap oqytatyn. Úiqy qysyp, basyń salbyrai bastasa, tóbeń shymyr ete qalady da úiqyń shaidai ashylady. Qaitadan kitapqa úńilesiń. Al áli mektepke bara qoimaǵan ini-qaryndastarymyzda sol kúni bizben birge úiqysyz tań atyruy kerek. Myń dese de, bala ǵoi. Úiqyǵa shydamai basy salbyrap, qoryldai bastasa, ony aldap-sulap oyatyp aluǵa tyrysatynbyz. Oiyn oinatamyz nemese ertek oqyp beremiz. Ol kezde teledidar degen joq. «Tórt dáruish», «Myń bir tún», «Qyrymnyń qyryq batyry» bizdiń úiqyashar kitaptarymyz bolatyn. Áke-sheshemiz de bizdi baǵyp otyrmaityn. Biraq bala kúnimiz úlkenderdiń aqylyn, tapsyrmasyn qaltqysyz oryndaityn asa bir úqyptylyqty, qazaqy qanǵa sińgen qasietti ardaqtaumen ótkedikten aitqanyn oryndauǵa tyrysatynbyz.
Áli esimde, 3 synypta oqyp júrgen jyly ákemniń júmysy auysyp, Araltóbe degen auyldan jańa úi saldyq. Biz túratyn Keńsu auylymen Araltóbeniń arasy 20 shaqyrym-aq jol. Qazirgi kózben qarasań myna túrǵan jer. Al ol kezde tym úzaq seziletin. Eki auyldyń arasyna kúnine tańerteń jáne keshke qarai eki uaqyt jolaushylar avtobus qatynaidy. Keshki jetide Keńsudan Araltóbege, tańǵy altyda Araltóbeden Keńsuǵa qarai avtobus júredi. Oǵan úlgermeseń 20 shaqyrym joldy jayau basuyń kerek. Men aptasyna úsh ret úi salyp jatqan júmysshylarǵa tamaq jetkizip túramyn. Ol kezde tańǵy saǵat segizden keshki altyǵa deiin sabaq bolatyn. Sabaqtan túse sala alqyn-júlqyn úige keletinmin de sheshem daiyndap qoiǵan bir kese shalapty júta salyp, jarty qalta tamaqty iyǵma artyp alyp, beketke júgiremin. Endi qozǵalǵan avtobusqa myqshyńdap kirip kele jatqanymdy kórip, ishindegiler ayaushylyq tanytatyn. Biraq, men úlgergenime quanyp, masairap túrushy edim. Ol kezde úi salumen ainalysatyn arnaiy adamdar, brigada degen atymen joq. Qolynan is keletin bauyr-tuys, kórshi-qolań, ákemniń jora-joldastary kómektesetin. Olar sol eńbekteri úshin aqy dámetpeitin, qaita asarlatyp bitirgen júmystaryn maqtanysh etushi edi. Qazir qoly qimyldasa boldy aqysyn dámetip jatatyndardy kórgende kóńiliń jabyrqaityny anyq. Eki tuyp, bir qalǵandarynyń ózi esep quysqanda úyattan jerge kire jazdaisyń. Tipti, dúnie-múlik, bailyq úshin jaqynyn jarǵa itirip, sotqa súirelep, jaǵalasyp jatqandardy kórgende janyń auyrady.
Keteui ketken jolmen yńyrsyp, yrǵalyp júrgen aljyǵan avtobus jiyrma shaqyrym joldy bir saǵat júredi. Kún bata úiden shyǵyp, kesh kirgende ákemderge jetetinmin. Amanatyn tapsyryp baryp, samaidan aqqan jaǵal-jaǵal terdi súrtuge sonda ǵana qol bosaityn. Qansha qinalsańda bildirmeuge tyrysasyń qaita tapsyrmany múltkisiz oryndaǵanyńa ishtei riza bolyp, qashan maqtar eken dep jáuteńdep túrasyń. Biraq ol kezdiń ákeleri kelsin-kelmesin maqtai bermeitin. Kóńiliń jútap qalsa da, kóppen birge máre-sáre keshki asymdy iship, olarǵa úiqyǵa ketkende, bilte shamnyń jaryǵymen taǵy da úi tapsyrmasyn oryndauǵa kirisemin. Tún jarymǵa deiin tapsyrmalardy bitirip, sosyn úiqyǵa bas qoyasyń. Tańǵy alty da taǵy da bosaǵan qaltalardy boqshaǵa júmarlap tyǵa salyp, avtobeketke qarai júgiruiń kerek. Sóitip, birinshi sabaqqa jinalu qońyrauy shyldyrlaǵanda synypqa kirip kele jatamyn. Sol jylǵy sońǵy oqu mausymy osylai ótti. Bir kúni tańerteń úiyqtap qalyp, avtobustan qalyp qoidym. Ákem meni auylǵa qaitatyn bir tanysyń artyna mingestirip jiberdi. Ol joly jazalaǵan joq. Biraq, maǵan: «Kedei bai bolamyn dese, jambasyna tiken qadalady. Bai kedei bolamyn dese, úiqy mas bolady» degendi úmytpa? Adamnyń úsh dúshpany bar. Onyń biri – úiqy, qalǵan ekeuin keiin aitamyn?» dep qana eskertti. Osy kúni bireuler baiyp jatsa, kásip ashyp, biznesin keńeitse: «Alyp qoiǵan joq pa, iship qoiǵan joq pa?» degen kúmán-kúdikpen qaraityndar kóp. «Jalǵannyń isi jalǵanda, aqirettiń isi barǵanda» degendei, alyp qoiǵan berip bitiredi. Iship qoiǵan túbi qaita qúsady. Ony ómir san márte túsindirip keledi. Biraq men eńbegimen baiyǵandardyń bárin jambasyna tiken qadalǵandardyń qataryna qosamyn. Olar úiqyǵa basqalarǵa qaraǵanda óte az uaqytyn júmsaidy.
…Ókinishke qarai, keiingi kezderi tym úiqyshyl bolyp baramyn. Men emes, búkil qoǵam úiqyda jatqan siyaqty múlgip kórinedi. Osyndaida Napoleonnyń qytailarǵa qaratyp aitqan: «SHyǵysta bir alyp aidahar úiyqtap jatyr, ol oyanǵanda búkil álemdi alaqynynda oinatady» degen sózi oralady. Qytailar sodan beri eki júz jyl úiyqtady. Oyanǵanyna asa kóp bolǵan joq. Qazir olar úiqyny múldem úmytty. Demek, olardyń barlyq jetistiginiń basynda tym az úiyqtaityndyǵy jatyr. Bizdiń de oyanar uaqytymyz jetken siyaqty.
Qajet ANDAS
«Q-andas» aqparattyq agenttigi.











