Q-Andas
No Result
View All Result
  • Басты бет
  • Өлкетану
    • Елтану
    • Жартас суреттері
    • Қажет дерек
    • Қажет кітап
    • Қасиетті жерлер
    • Қажет ақпарат
    • Халық жады
    • Ауесхан Мажайдың жәдігерлері
    • Андас Омарақын ізімен
    • Қуғын-сүргін
    • Көші-қон
    • Тұлғатану
  • Арнайы жобалар
    • Турнир
    • Экспедиция
    • Конкурс
    • Грант
    • Конференция
    • Көрме
  • Мұрағат
    • Бейнефильм
    • Галерея
    • Хаткерлік
  • Біз туралы
    • Әріптестер
    • Байланыс
    • Сайт әкімшілігі
    • PDF-мұрағат
kz Қазақ qz Qazaq tj توتە جازۋ ru Русский en English
Q-Andas
  • Басты бет
  • Өлкетану
    • Елтану
    • Жартас суреттері
    • Қажет дерек
    • Қажет кітап
    • Қасиетті жерлер
    • Қажет ақпарат
    • Халық жады
    • Ауесхан Мажайдың жәдігерлері
    • Андас Омарақын ізімен
    • Қуғын-сүргін
    • Көші-қон
    • Тұлғатану
  • Арнайы жобалар
    • Турнир
    • Экспедиция
    • Конкурс
    • Грант
    • Конференция
    • Көрме
  • Мұрағат
    • Бейнефильм
    • Галерея
    • Хаткерлік
  • Біз туралы
    • Әріптестер
    • Байланыс
    • Сайт әкімшілігі
    • PDF-мұрағат
No Result
View All Result
Q-Andas
No Result
View All Result
Басты бет Қажет ақпарат

Жаркент мешіті ЮНЕСКО тізіміне ене ме?

admin
2026/08/30
Қажет ақпарат
0
Жаркент мешіті ЮНЕСКО тізіміне ене ме?

Қызылорда қаласында өткен Ұлттық Құрылтайда Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев:

«Елімізде танымдық әрі тағылымдық мәні зор тарихи орындар мен құнды жәдігерлер аз емес.

Мысалы таза ағаштан салынған Жаркент мешіті – қытай сәулетшілері мен ұйғыр шеберлерінің қолынан шыққан бірегей туынды. Алматыдағы «Вознесенск кафедралды шіркеуі» де – айрықша тарихи нысан. Татулық пен достықтың символы саналатын осы екі ғимаратты «Бірлігіміз – әралуандықта» қағидатының іс жүзіндегі көрінісі деуге болады.

Ұлы даланың әрбір тау-тасы халқымыздың сан ғасырлық жылнамасынан сыр шертеді.

Соның бірі – қойнауы қазынаға толы Қаратау петроглифтері. Төрт мың жылдық тарихы бар таңбалы тастар төл өркениетіміздің тамыры тым тереңде жатқанын көрсетеді.

Ғалымдарымыз Қызылорда жеріндегі Сауысқандық пен Түркістан облысындағы Арпа өзеннен жалпы саны 17 мың петроглиф тапқан. Осындай құнды жәдігерлеріміз бен ұлттық дәстүрлеріміз ЮНЕСКО-ның бүкіләлемдік мұралар тізімінде болуға әбден лайық деп санаймын.

Құзырлы министрлікке осы мәселелерге қатысты жұмысты қолға алуды тапсырамын», – деген еді.

t.me/aqorda_resmi

 

Өркениеттер тоғысындағы бірегей мұра

Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев Қызылорда қаласында сөйлеген сөзінде ел аумағындағы тарихи-мәдени мұраларды халықаралық деңгейде тану мәселесіне ерекше тоқталып, Жаркент мешітін таза ағаштан салынған, қытай сәулетшілері мен ұйғыр шеберлерінің қолынан шыққан бірегей тарихи ескерткіш ретінде атап өтті. Мемлекет басшысы мұндай нысандардың ЮНЕСКО-ның Бүкіләлемдік мұралар тізіміне енгізілуге әбден лайық екенін айтып, құзырлы органдарға нақты тапсырма берді.

Бұл пікір – кездейсоқ айтылған сөз емес. Соңғы жылдары Жетісу өңірінде жүргізілген ғылыми-зерттеу, өлкетанулық және мәдени жобалар Жаркент мешітінің тек аймақтық емес, жалпыұлттық әрі жаһандық деңгейдегі құндылық екенін айқын көрсетті. Әсіресе «Жетісу» өлкетанушылар орталығы қоғамдық бірлестігінің өлкетанушылары мен зерттеуші Қажет Андастың «Жерұйық мекен», «Жетісудың қасиетті жерлері», «Жетісу жартас суреттері», «Жаркент – киелі мекен» атты еңбектерінде Жаркент мешітінің тарихи, сәулеттік және рухани маңызын кешенді түрде ашып көрсетіледі.

Қажет Андастың «Жерұйық мекен», «Жетісудың қасиетті жерлері», «Жетісу жартас суреттері», «Жаркент – киелі мекен» атты зерттеу еңбектерінде Жетісу өңірі тұтас бір тарихи-рухани кеңістік ретінде қарастырылады. Автор бұл еңбектерінде Жаркент мешітін тек діни ғимарат ретінде емес, Ұлы Жібек жолы бойындағы мәдениеттер тоғысының, этносаралық татулықтың және сәулеттік ойлау мәдениетінің жарқын үлгісі ретінде сипаттайды.

Жаркент мешітінің басты ерекшелігі – оның шегесіз, таза ағаштан тұрғызылуы, шығыс сәулет өнеріне тән нәзік өрнектер мен жергілікті табиғи ортаға бейімделген құрылымының үйлесім табуы. Бұл нысан XIX ғасырдың соңы мен XX ғасыр басындағы Орталық Азиядағы сәулет өнерінің сирек сақталған үлгілерінің бірі саналады.

ЮНЕСКО-ның Бүкіләлемдік мұралар тізіміне енгізу үшін нысанның әмбебап құндылығы, бірегейлігі, түпнұсқалық сақталуы және мәдени-тарихи маңызы дәлелденуі тиіс. Қажет Андастың зерттеулері осы талаптардың барлығына дерлік жауап береді.

Атап айтқанда, «Жаркент – киелі мекен» еңбегінде мешіттің архитектуралық ерекшеліктері, құрылыс техникасы, шеберлер мектебі, тарихи кезеңі және бүгінгі күнге дейін сақталу деңгейі ғылыми тұрғыда жүйеленген. Сонымен қатар, нысанның көпэтносты қоғамдағы татулық пен өзара сыйластықтың символы ретіндегі рөлі де кеңінен талданады.

Бұл ғимарат – әртүрлі мәдениеттер мен діни дәстүрлердің бейбіт үндестікте өмір сүре алатынын дәлелдейтін тірі мұра.

«Жетісудың қасиетті жерлері» мен  «Жетісу жартас суреттері» атты еңбегі Жетісу өңірін тек жеке ескерткіштер жиынтығы емес, тұтас мәдени ландшафт ретінде қарастыру қажеттігін көрсетеді. Бұл тәсіл ЮНЕСКО-ның қазіргі мәдени мұраларды қорғау концепциясымен толық үйлеседі.

Жаркент мешіті – сол киелі кеңістіктің маңызды тірек нүктелерінің бірі. Ол жартас суреттері, көне қоныстар, тарихи жолдар мен рухани орталықтарды байланыстыратын мәдени желінің ажырамас бөлігі ретінде қарастырылады. Осы тұрғыдан алғанда, мешітті жеке нысан ретінде ғана емес, Жетісудың тұтас тарихи-мәдени кешенінің құрамында ұсыну – халықаралық деңгейде мойындалу мүмкіндігін арттыра түседі.

https://kazneb.kz/kk/catalogue/view/1723884

       https://kazneb.kz/kk/catalogue/view/1723879

Сонымен қатар «Жетісу жартас суреттері» мен «Жетісудың қасиетті жерлері» еңбектерінде өңір тұтас киелі кеңістік ретінде қарастырылып, Жаркент мешіті осы рухани желінің маңызды бөлігі ретінде бағаланады. Бұл тәсіл ЮНЕСКО-ның мәдени ландшафт ұғымымен де үйлеседі.

Сарапшылардың пікірінше, Жаркент мешітін ЮНЕСКО тізіміне енгізу – тек бір ғимараттың мәртебесін көтеру емес. Бұл Жетісу өңірінің тарихи-мәдени әлеуетін әлемге танытып, Қазақстанның көпэтносты, бейбіт және рухани бай тарихын халықаралық деңгейде насихаттауға жол ашады.

Жаркент мешітін ЮНЕСКО тізіміне енгізу бастамасы – тек ғылыми ортадағы мәселе емес. Бұл – ұлттық мәдени саясаттың, өңірлік дамудың және тарихи сананы жаңғыртудың маңызды бөлігі. Мұндай мәртебе Жетісу өңірінің туристік әлеуетін арттырып қана қоймай, жастардың туған жер тарихына деген қызығушылығын күшейтуге, ұлттық бірегейлікті нығайтуға ықпал етеді.

Алдағы кезеңде ғылыми құжаттаманы толықтыру, халықаралық сарапшыларды тарту, қоғамның кең қолдауын қамтамасыз ету – басты міндеттердің бірі болмақ. Бұл бағыттағы жүйелі жұмыс Жаркент мешітінің әлемдік мәдени мұралар қатарына қосылуына нақты мүмкіндік береді.

Осы тұста «Жетісу» өлкетанушылар» орталығы қоғамдық бірлестігі мен зерттеуші, өлкетанушы Қажет Андастың еңбектеріне назар аударылса нұр үстіне нұр болар еді.

 

«Q-andas» ақпараттық агенттігі.

5 1 vote
Рейтинг статьи
Қаралым 52
Өлке тарихы ұрпаққа аманат
Қажет ақпарат

Өлке тарихы ұрпаққа аманат

October 23, 2026
ЖАҢА ҚАҒИДА?  «Әлеуметтік кәсіпкерлерге жаңа талаптар түсіндірілді»
Қажет ақпарат

ЖАҢА ҚАҒИДА? «Әлеуметтік кәсіпкерлерге жаңа талаптар түсіндірілді»

October 13, 2026
Жұмыспен қамту тәртібінде не өзгерді?
Қажет ақпарат

Жұмыспен қамту тәртібінде не өзгерді?

October 12, 2026
Qandas.kz сайтындағы өлкетану мақалаларын ағылшын тіліне аудару негіздері
Конференция

Qandas.kz сайтындағы өлкетану мақалаларын ағылшын тіліне аудару негіздері

October 8, 2026
Қызылтіл зиягүл – Жетісу Алатауының сирек гүлі
Қажет ақпарат

Қызылтіл зиягүл – Жетісу Алатауының сирек гүлі

September 30, 2026
Жетісу мен Ертіс өңірінің археологиялық және сакралды мұрасы
Конференция

Жетісу мен Ертіс өңірінің археологиялық және сакралды мұрасы

September 30, 2026
Subscribe
Login
Notify of
guest
guest
0 комментариев
Oldest
Newest Most Voted
Inline Feedbacks
View all comments
ӨЛКЕ ШЕЖІРЕСІН СӨЙЛЕТКЕН ҚАЛАМГЕР

ӨЛКЕ ШЕЖІРЕСІН СӨЙЛЕТКЕН ҚАЛАМГЕР

November 9, 2026

«Бекзат өмір»: өнерге арналған еңбек

«Бекзат өмір»: өнерге арналған еңбек

November 7, 2026

Өлке тарихы ұрпаққа аманат

Өлке тарихы ұрпаққа аманат

October 23, 2026

ЖАҢА ҚАҒИДА?  «Әлеуметтік кәсіпкерлерге жаңа талаптар түсіндірілді»

ЖАҢА ҚАҒИДА? «Әлеуметтік кәсіпкерлерге жаңа талаптар түсіндірілді»

October 13, 2026

Жұмыспен қамту тәртібінде не өзгерді?

Жұмыспен қамту тәртібінде не өзгерді?

October 12, 2026

Ақпараттық агенттігі

Меншік иесі: “Жетісу” өлкетанушылар орталығы” қоғамдық бірлестігі
Қазақстан Республикасы, Жетісу облысы, Талдықорған қаласы “Болашақ” шағын ауданы, 12-27

Q-Andas желілік басылымы Қазақстан Республикасы Ақпарат және коммуникация министрлігі Ақпарат комитетінде 2025 жылғы 19 наурызда тіркеліп, № KZ21VPY00115275 куәлігі берілген.

Сайт материалын пайдалану үшін редакция келісімі керек және гиперсілтеме жасау міндетті.

Тел: 8 747 706 1382
email: andas_kazhet@mail.ru

qandas.kz © 2026. Барлық авторлық құқық заңмен қорғалған.

  • kzҚазақ
    • kz Қазақ
    • qz Qazaq
    • tj توتە جازۋ
    • ru Русский
    • en English
  • Басты бет
  • Өлкетану
    • Елтану
    • Жартас суреттері
    • Қажет дерек
    • Қажет кітап
    • Қасиетті жерлер
    • Қажет ақпарат
    • Халық жады
    • Ауесхан Мажайдың жәдігерлері
    • Андас Омарақын ізімен
    • Қуғын-сүргін
    • Көші-қон
    • Тұлғатану
  • Арнайы жобалар
    • Турнир
    • Экспедиция
    • Конкурс
    • Грант
    • Конференция
    • Көрме
  • Мұрағат
    • Бейнефильм
    • Галерея
    • Хаткерлік
  • Біз туралы
    • Әріптестер
    • Байланыс
    • Сайт әкімшілігі
    • PDF-мұрағат

© 2025 qandas.kz

wpDiscuz