
Ауыл шежіресі, көне қоныстың орны, музейдегі жәдігер, архивте сақталған құжат туған жер тарихын танытады. Оларды іздеп табу, шынайылығын анықтау және көпшілікке жеткізу өлкетанушыдан табандылық пен жауапкершілікті талап етеді. Шелек тарихи-өлкетану музейінде ұйымдастырылған «Туған өңір өлкетануы: тарих, мұра және тағылым» атты республикалық семинар осы жұмыстың ғылыми негізі мен қоғамдық маңызына арналды.
2026 жылғы 21 қазанда өткен басқосу ғалымдарды, өлкетанушыларды және музей мамандарын ортақ тақырып төңірегіне жинады. Алматы облысы мен Жетісу өңірінің тарихи-мәдени мұрасын зерттеу, сақтау және насихаттау тәжірибесін бөлісуге арналған кездесуде өңіраралық әріптестікті дамыту мәселесі көтерілді.
Посмотреть эту публикацию в Instagram
Іс-шара Жетісу облысының Ішкі саясат басқармасының мемлекеттік әлеуметтік тапсырысы бойынша, «Тамшыбұлақ» қоғамдық бірлестігі жүзеге асыратын «Жетісу облысының үкіметтік емес ұйымдары Азаматтық орталығының қызметін ұйымдастыру» жобасы аясында өткізілді. Кездесуге «Жетісу» өлкетанушылар орталығы» қоғамдық бірлестігі мен «Алматы облысының музейлер бірлестігі» МКҚК-ға қарасты Шелек тарихи-өлкетану музейі ұйытқы болды.
Семинардың ашылуында «Алматы облысының музейлер бірлестігі» МКҚК директоры Талғат Құрманбекұлы Келимбетов құттықтау сөз сөйледі. Басқосуға шақырылған қонақтар қатарында Ш. Ш. Уәлиханов атындағы Тарих және этнология институтының аға ғылыми қызметкері, тарих магистрі Рашид Ешенұлы Оразов пен «Жер-су» қоғамдық қорының жетекшісі Дүйсенбай Сығаев та болды.
Негізгі баяндамаларда өлкетанудың бірнеше өзекті бағыты қамтылды. «Жетісу» өлкетанушылар орталығы» қоғамдық бірлестігінің директоры Қажет Андас ұйымның атқарған жұмыстары мен алдағы жоспарларын таныстырды. Бірлестік өлкетанушыларды, ғалымдарды, кітапхана, музей және архив мамандарын ортақ ізденіске жұмылдырып келеді. Оның қызметінде тарихи деректерді жинақтау мен зерделеу, зерттеу нәтижелерін кітап етіп шығару және оқырманға жеткізу өзара сабақтасқан.
Бірлестік мүшелері 2017–2023 жылдары бұрын тізімге алынбаған 500 нысанды анықтауға, олардың 69-ын жалпыұлттық және өңірлік маңызы бар қасиетті жерлер тізімдеріне енгізуге атсалысқан. Бұл зерттеулер 2023 жылдан бері бірлестік тарапынан жалғасып келеді. Осындай ізденістер жергілікті жерде сақталған мәліметтерді жинаумен қатар, әр нысанның тарихи орнын айқындаудың маңызын көрсетеді.
Саяси қуғын-сүргін құрбандарының тағдырын зерттеу де орталық мүшелерінің назарында. Олар құрбандарды толық ақтау жөніндегі комиссиялардың жұмысына қатысып, архивтік ізденістер жүргізген. Бұл бағыттағы жұмыстар әлі де жалғасуда. Архив құжаттарын зерделеу арқылы көмескі қалған өмірбаяндарды толықтыру, ел жадындағы деректерді нақтылау үлкен ұқыптылықты қажет етеді.
Қажет Андас таныстырған жұмыстардың бір арнасын баспа және ағартушылық қызмет құрайды. Меценаттардың қолдауымен және жеке қаражат есебінен бірлестік 64 кітап шығарған. Оның 35-і электронды кітаптар тізіміне енгізілген. Ал 2024–2026 жылдары «Кітап сыйла» акциясы аясында Жетісу облысының кітапханаларына 350 дана кітап тегін берілген. Музей қорларын құнды жәдігерлермен толықтыру, «Felt Book» кітап фестивальдерін, көрмелер мен ғылыми-танымдық кездесулер өткізу де осы жұмысты толықтырады. Зерттеу материалдары Qandas.kz сайтында тұрақты жарияланып келеді.
Өлкетану ізденістерінің ғылыми талаптармен ұштасуы Ш. Ш. Уәлиханов атындағы Тарих және этнология институты бас директорының ғылыми жұмыстар жөніндегі орынбасары, тарих ғылымдарының кандидаты, қауымдастырылған профессор Шамек Баянұлы Тілеубаевтың баяндамасына арқау болды. «Академиялық тарих ғылымы және өлкетану мәселелері: ерекшеліктері мен мүмкіндіктері» тақырыбы жергілікті зерттеулер мен кәсіби тарих ғылымының байланысын қарастыруға мүмкіндік берді.
Ауызша жеткен әңгіме мен жазба деректі салыстыру, мәліметтің қайдан алынғанын көрсету, тұжырымды дәлелге сүйеніп жасау өлкетану еңбегінің құндылығын арттырады. Сондықтан жергілікті зерттеушілер мен ғылыми мекемелер арасындағы байланыс деректерді толықтырып, зерттеулердің сапасын көтеруге көмектеседі.
Тарих магистрі, «Атамекен» тарихи-мәдени орталығының аға ғылыми қызметкері Алпамыс Жалғасұлы Абу Үшқоңыр маңындағы тарихи-мәдени мұра ескерткіштерінің қорғалуы мен зерттелу жағдайына арналған баяндама жасады. Бұл тақырып мұра нысанын анықтаумен бірге оның сақталуына, ғылыми тұрғыдан зерттелуіне де көңіл бөлу қажеттігін аңғартады. Ескерткіш туралы деректің жүйелі жинақталуы оны кейінгі ұрпаққа танытуға негіз болады.
Тарихшы-генеалог Нұржан Сәдірбекұлының «Әсет Темірғалиев: өлкетанушы, картограф» атты баяндамасы өлке тарихын зерттеген тұлғаның еңбегін танытуға арналды. Жекелеген зерттеушілердің жинаған мәліметтері мен қалдырған мұрасын зерделеу өлкетану ісінің сабақтастығын сақтауға көмектеседі. Әр буын өзіне дейінгі ізденістерді білгенде зерттеуді толықтырып, жаңа бағыттарға жалғастыра алады.
Кеген аудандық тарихи-өлкетану музейінің ғылыми қызметкері Меруерт Ермағамбетқызы Уржигитова өлке тарихын жас ұрпаққа насихаттаудағы музейдің орнына тоқталды. Музейдегі әрбір бұйымның артында адамның өмірі, тұрмыс салты, еңбегі мен дәуірінің ізі бар. Сол деректі балаға түсінікті тілмен жеткізу туған жер тарихына қызығушылық оятады. Осы тұрғыдан музей қызметі жәдігерді сақтаумен қатар, оның мәнін ұғындырумен де құнды.
Соңында «Жетісу» өлкетанушылар орталығы» қоғамдық бірлестігінің директоры Қажет Андас «Өлкетанушы» куәлігін, ал Талғат Келимбетов баяндамашыларға алғыс хаттар табыстады. Бағдарламаға естелік суретке түсу мен ортақ дастарқан басындағы жүздесу де енгізілген.
Шелектегі басқосу өлкетанудың зерттеу, сақтау және ағарту жұмыстарын тоғыстыратынын көрсетті. Ғалымның ғылыми тұжырымы, музей маманының тәжірибесі, өлкетанушының жергілікті дерегі бірін-бірі толықтырады. Осы байланысты тұрақты әріптестікке айналдыру тарихи мұраны бірлесе зерделеуге, музей қорларын толықтыруға және танымдық еңбектерді көпшілікке жеткізуге жол ашады.
Туған жерге құрмет оның тарихын білуге ұмтылудан басталады. Сол тарихты ұрпаққа сенімді дерекпен, түсінікті тілмен жеткізу аманаты бүгінгі зерттеушілер мен мәдениет мамандарына жүктелген.
Қажет Андас
Ұйғыр, Еңбекшіқазақ аудандары,
Алматы облысы.












Редакцияға сәттілік!
[…] Қазақ Qazaq توتە جازۋ Русский English […]
[…] Өлке тарихы ұрпаққа аманат […]
[…] Қазақ Qazaq توتە جازۋ Русский English […]
[…] Өлке тарихы ұрпаққа аманат […]
[…] Өлке тарихы ұрпаққа аманат […]
[…] Өлке тарихы ұрпаққа аманат […]
[…] Қазақ Qazaq توتە جازۋ Русский English […]
[…] Өлке тарихы ұрпаққа аманат […]
[…] Өлке тарихы ұрпаққа аманат […]