Q-Andas
No Result
View All Result
  • باستى بەت
  • ولكەتانۋ
    • ءبىلىم
    • دەنساۋلىق
    • سپورت
    • قۋعىن-سۇرگىن
    • تۇلعا تانۋ
    • قورشاعان ورتا
    • حالىق جادى
    • مادەنيەت
    • جەتىسۋ جارتاس سۋرەتتەرى
    • جەتىسۋدىڭ اسيەتتى جەرلەر
    • ادەبيەت
    • شالعاي اۋىل
    • تۋريزم
      • تاريح
    • ەلتانۋ
    • كوشى-قون
    • تۋرنير
  • ارنايى جوبالار
    • بايقاۋ
    • كورمەلەر
    • كونفەرەنتسيا
    • گرانت
    • ەكسپەديتسيالار
  • مۇراعات
    • انداس وماراقىن ىزىمەن
    • اۋەسحان ماجايدىڭ جادىگەرلەرى
    • بەينەفيلم
    • حاتكەرلىك
    • گالەرەيا
  • ءبىز تۋرالى
    • ارىپتەستەر
    • بايلانىس
    • سايت اكىمشىلىگى
    • PDF-مۇراعات
kz Қазақ qz Qazaq tj توتە جازۋ ru Русский en English
Q-Andas
  • باستى بەت
  • ولكەتانۋ
    • ءبىلىم
    • دەنساۋلىق
    • سپورت
    • قۋعىن-سۇرگىن
    • تۇلعا تانۋ
    • قورشاعان ورتا
    • حالىق جادى
    • مادەنيەت
    • جەتىسۋ جارتاس سۋرەتتەرى
    • جەتىسۋدىڭ اسيەتتى جەرلەر
    • ادەبيەت
    • شالعاي اۋىل
    • تۋريزم
      • تاريح
    • ەلتانۋ
    • كوشى-قون
    • تۋرنير
  • ارنايى جوبالار
    • بايقاۋ
    • كورمەلەر
    • كونفەرەنتسيا
    • گرانت
    • ەكسپەديتسيالار
  • مۇراعات
    • انداس وماراقىن ىزىمەن
    • اۋەسحان ماجايدىڭ جادىگەرلەرى
    • بەينەفيلم
    • حاتكەرلىك
    • گالەرەيا
  • ءبىز تۋرالى
    • ارىپتەستەر
    • بايلانىس
    • سايت اكىمشىلىگى
    • PDF-مۇراعات
No Result
View All Result
Q-Andas
No Result
View All Result
باستى بەت ولكەتانۋ حالىق جادى

تاعدىرلى تۇلعا

admin
2026/01/27
حالىق جادى
0
Тағдырлы тұлға

باسى:

جەر جانناتى جەتىسۋدىڭ شۇرايلى ءوڭىرى سارقاندا تاعدىرلى تۇلعالاردىڭ  از  بولماعاندىعى  تاريحتان  بەلگىلى. ايماققا ءنار بەرەتىن ءۇش وزەندى قاتار ەمىپ، مال شارۋاشىلىعى مەن ەگىن شارۋاشىلىعىن دامىتىپ، باعزىدان بەرى باقۋاتتى تۇرمىس كەشكەن ەلدىڭ باعىتتاۋشىسى، ارينە، جاقسى مەن جايساڭداردان سارالانعان كوشباسشىلارى بولعانى انىق.

سادىردىڭ مامبەتەيىنەن تاراعان اقتاۋۇلى بازارباي بي 1840 جىلى دۇنيەگە كەلىپ، 1888 جىلى تىرلىك ساپارى شەكتەلگەن ەلەۋلى تۇلعا. تىرلىگىندە ادىلدىگىمەن تانىلعان، قارا قىلدى قاق جاراتىن بي اتانىپ، بولىس بولعان ەكەن.

جەتىسۋ وبلىسى، سارقان اۋدانى امانگەلدى اۋىلدىق وكرۋگىنىڭ اۋماعىنداعى  اقتاۋۇلى بازارباي  بي كەسەنەسىنە الىستان زيارات ەتىپ كەلەتىندەر كوپ. ولاي بولاتىن ءجونى بار. زامانىندا بازارباي بي ءتۇيىنى قيىن داۋلاردى ستارشىندارعا، ونباسىلارعا تاپسىرماي، تورەلىكتى ءوزى شىعىپتى. جانە شەشىمدەرىنەن شي شىقپاعانىن كونەكوزدەر كەيىنگىلەرگە جەتكىزگەن. الىستان ات ارىلتىپ كەلگەندەر ءبيدىڭ  ادالدىعىن، ادىلدىگىن اينالاسىنا ايگىلەگەن.

بابا كەسەنەسىنە ءبىزدىڭ دە جولىمىز تۇسكەن ەدى. سول جولى بارلىبەك اينابەكوۆتىڭ  ۇيىمداستىرۋىمەن تاريحي كەسەنەگە بابا ۇرپاقتارى ەسكەرتكىش تاقتا ورناتتى.

بازاربايدىڭ بالاسى تاسىبەك تە 20 جاسىندا بيلىك ايتىپ، بەدەلدى بيلەردىڭ ءبىرى اتانىپتى. ەل سەنىمىن يەلەنىپ، بولىستىققا دا سايلانعان. قىسقاش سادىر بولىسىن قۇرۋدا ەرەكشە قارىم-قابىلەتىمەن، قاجىر-قايراتىمەن دارالانادى. قابىلەتتى جىگىت ورىسشا ءتىل ۇيرەنىپ، ءبىرشاما توسەلگەننەن كەيىن، ورىسشا وقۋعا تارتادى. اۋىلداردا مەشىت اشىپ، ساۋاتتاندىرۋ جۇمىستارىن ۇيىمداستىردى. الاساپىران زاماندا تاۋەلسىز قازاق ەلىن قۇرامىز دەگەن الاشورداشىلاردىڭ قاتارىنان كورىنگەن.

– مەنىڭ اجەم جىبەك قايناربايقىزى 14 جاسىندا مامبەتەي اۋىلىنا كەلىن بولىپ ءتۇسىپتى، – دەيدى وسى وڭىردەگى جاقسىلار مەن جايساڭدار جونىندەگى ەل اۋزىنداعى  اڭگىمەلەرگە قانىق زەردەلى اعامىز جانات مۇحامەتقاليۇلى. – سوندا بازارباي ءبيدىڭ زيراتى بار ەدى، ەسكەرتكىش كۇمبەز كوركەمدىگىمەن كوز تارتىپ تۇراتىن. تاسىبەك بولىس اۋىلعا كەلگەندە اۋىلدىڭ كەلىندەرى كوزىنە كورىنۋگە باتپاي، كيىز ءۇيدىڭ جابىعىنان سىعالايتىن. زور دەنەلى، وتكىر كوزدى، سۇستى ادام ەدى، – دەپ ايتىپ وتىراتىن اجەم.

جاكەڭنىڭ وسى دەرەكتى بەرگەن اجەسى 1904 جىلى دۇنيەگە كەلگەن ەكەن. دەمەك بولىس اۋىلىنا كەلىن بولىپ ءتۇسۋى 1918 جىلعا ورايلاس كەلەدى.
بازارباي ءبيدىڭ جولىن جالعاستىرىپ، تۋرا شەشىم ايتۋىمەن تاسىبەك بولىس تا ەل ەسىندە قالدى. توپتا تارتىنباي سويلەيتىن، كەسىمدى بيلىك ايتاتىن، ءسوزىن ويازعا وتكىزە الاتىن باتىل، شەشەن، ءادىل، تاپقىر تۇلعانى ەل-جۇرتىنىڭ ۇمىتپاسى انىق.

تاسىبەك بي دە زامانداستارى سياقتى 1928 جىلى  تاركىلەنىپ، ورالعا  جەر اۋدارىلادى. جولدا ۇستىنە شەشەك شىعىپ، قايتىس بولعان ەكەن.

1917 جىلدارى اق پەن قىزىلدىڭ ارپالىسى كەزىندە قىزىلداردىڭ اسكەرىنە كولىك، كيىم-كەشەك، تاماقتارىنا دەيىن بەرىپ جاردەم كورسەتىپ تۇرعان. وسى جاقسىلىعىمدى ەسكەرەتىن شىعار دەپ ارعى بەتكە (قىتايعا) قاشپاعان. قىزىلدارعا قاتتى سەنگەن.

قالامگەر-قايراتكەر كاكىمجان قازىباەۆتىڭ «سۇراپىل» رومانىندا تاسىبەك بولىس تۋرالى قۇندى دەرەكتەر بار.

بولىستىڭ قاسيەتتىلىگىن، ەرەكشەلىگىن ەمىس-ەمىس بولسا دا ەل اۋزىنان ەستىپ جۇردىك. مىنا تومەندەگى وقيعانى اباي اۋىلىنىڭ تۋماسى بولات قۇتتىبەكوۆ اڭگىمەلەپ بەرگەن ەدى:

– تاركىلەنىپ، تاعدىرى شەشىلىپ قالعان كەزەڭدە اتقوسشىلىققا جاراپ جۇرگەن جاس جىگىتكە باتاسىن بەرىپتى دەسەدى:

– قاسيەتىم بالالارىما قونبايتىن ءتۇرى بار. باتامدى ساعان بەرەيىن. العىرلىعىڭ، زەرەكتىگىڭ مەنىڭ كوكەيىمە قونادى. اتىڭا ءمىن دە، ارتىڭا قارايلاماي شىعىستى بەتكە الارسىڭ. بىراق ارتىڭا قاراۋشى بولما، – دەپ نىعىزداپ تۇرىپ تاپسىرىپتى.

بولىستىڭ ايتقانىنان شىقپايتىن جاس جىگىت اتتانىپ بارا جاتىپ اۋەستىگى ۇستاپ ارتىنا قاراسا، بولىستىڭ ەكى يىعىندا وت جانىپ تۇر ەكەن.

– ءاي، بالام-اي، قاسيەتىم ساعان قونسىن دەپ ىقىلاسىم ءتۇسىپ ەدى. امال نە، شارتتى ءوزىڭ بۇزدىڭ، – دەپ وكىنگەن كورىنەدى بولىس.

جىلدار ءوتتى، عاسىر الماستى، زامان وزگەردى. تاۋەلسىزدىكتىڭ ناتيجەسىندە كەزىندە «حالىق جاۋى»  اتانعان جاقسى-جايساڭدارىمىزدى قايتا تانۋعا مۇمكىندىك تۋدى. وسى تۇرعىدا تاسىبەك بولىس زەردەلى زەرتتەۋگە سۇرانىپ تۇرعان، ەسىمىن ماڭگى ەستە قالدىرۋعا لايىقتى تاعدىرلى تۇلعا.

جومارت يگىمان،
قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ مۇشەسى.
سارقان اۋدانى،
جەتىسۋ وبلىسى.

جاريالاندى. -تالدىقورعان: «جەتىسۋ» گازەتى. №104.2022. -3 ب.

.

جالعاسى بار…

0 0 votes
Рейтинг статьи
Post Views: 19
Ақиқат айтылмай қалды
حالىق جادى

اقيقات ايتىلماي قالدى

August 12, 2026
Байырша Абылайхановтың беймәлім тағдыры
حالىق جادى

بايىرشا ابىلايحانوۆتىڭ بەيمالىم تاعدىرى

August 10, 2026
Айбат
حالىق جادى

ايبات

August 4, 2026
Келмеске кетсін сол зұлмат…
حالىق جادى

كەلمەسكە كەتسىن سول زۇلمات…

July 31, 2026
ЖАРКЕНТ ӨҢІРІНДЕГІ «АЛЖИР»
حالىق جادى

جاركەنت وڭىرىندەگى «الجير»

July 30, 2026
Екпемен елін сақтаған…
حالىق جادى

ەكپەمەن ەلىن ساقتاعان…

July 27, 2026
Subscribe
Login
Notify of
guest
guest
0 комментариев
Oldest
Newest Most Voted
Inline Feedbacks
View all comments
ӨЛКЕ ШЕЖІРЕСІН СӨЙЛЕТКЕН ҚАЛАМГЕР

ولكە شەجىرەسىن سويلەتكەن قالامگەر

November 9, 2026

«Бекзат өмір»: өнерге арналған еңбек

«بەكزات ءومىر»: ونەرگە ارنالعان ەڭبەك

November 7, 2026

Өлке тарихы ұрпаққа аманат

ولكە تاريحى ۇرپاققا امانات

October 23, 2026

ЖАҢА ҚАҒИДА?  «Әлеуметтік кәсіпкерлерге жаңа талаптар түсіндірілді»

جاڭا قاعيدا: «الەۋمەتتىك كاسىپكەرلەرگە جاڭا تالاپتار ءتۇسىندىرىلدى»

October 13, 2026

Жұмыспен қамту тәртібінде не өзгерді?

جۇمىسپەن قامتۋ تارتىبىندە نە وزگەردى؟

October 12, 2026

Ақпараттық агенттігі

Меншік иесі: “Жетісу” өлкетанушылар орталығы” қоғамдық бірлестігі
Қазақстан Республикасы, Жетісу облысы, Талдықорған қаласы “Болашақ” шағын ауданы, 12-27

Q-Andas желілік басылымы Қазақстан Республикасы Ақпарат және коммуникация министрлігі Ақпарат комитетінде 2025 жылғы 19 наурызда тіркеліп, № KZ21VPY00115275 куәлігі берілген.

Сайт материалын пайдалану үшін редакция келісімі керек және гиперсілтеме жасау міндетті.

Тел: 8 747 706 1382
email: andas_kazhet@mail.ru

qandas.kz © 2026. Барлық авторлық құқық заңмен қорғалған.

  • tjتوتە جازۋ
    • kz Қазақ
    • qz Qazaq
    • tj توتە جازۋ
    • ru Русский
    • en English
  • باستى بەت
  • ولكەتانۋ
    • ءبىلىم
    • دەنساۋلىق
    • سپورت
    • قۋعىن-سۇرگىن
    • تۇلعا تانۋ
    • قورشاعان ورتا
    • حالىق جادى
    • مادەنيەت
    • جەتىسۋ جارتاس سۋرەتتەرى
    • جەتىسۋدىڭ اسيەتتى جەرلەر
    • ادەبيەت
    • شالعاي اۋىل
    • تۋريزم
      • تاريح
    • ەلتانۋ
    • كوشى-قون
    • تۋرنير
  • ارنايى جوبالار
    • بايقاۋ
    • كورمەلەر
    • كونفەرەنتسيا
    • گرانت
    • ەكسپەديتسيالار
  • مۇراعات
    • انداس وماراقىن ىزىمەن
    • اۋەسحان ماجايدىڭ جادىگەرلەرى
    • بەينەفيلم
    • حاتكەرلىك
    • گالەرەيا
  • ءبىز تۋرالى
    • ارىپتەستەر
    • بايلانىس
    • سايت اكىمشىلىگى
    • PDF-مۇراعات

© 2025 qandas.kz

wpDiscuz