ءوز كەزىندە ەلىنىڭ وركەنيەتى ءۇشىن ولشەۋسىز ەڭبەك ەتسە دە كەڭەس بيلىگى تۇسىنداعى توتاليتارلىق رەجيمنىڭ ۇزاق ۋاقىتتىق قۋدالاۋىنا ۇشىراعان مەيىرمان ەرمەكتاسوۆ اراعا ءبىر عاسىر سالىپ بارىپ جۇرتتىڭ قۇرمەتىنە قايتا بولەندى. جەتىسۋ جەرىندە العاش رەت مامان ۇرپاقتارى اعارتۋشىلىقتىڭ شامشىراعىن جاقسا، سول وتتى وشىرمەي اقسۋ وڭىرىندە جالعاستىرعان مەيىرمان ەرمەكتاسوۆتىڭ قازاق حالقىن ساۋاتتاندىرۋداعى ەڭبەگى ەرەسەن. ول 1888 جىلى ەڭبەك اۋىلىندا تۋىپ، جاس كەزىندە ۋفا قالاسىنداعى عاليا مەدرەسەسىندە ءبىلىم الدى. سول داۋىردەگى تۇركىتىلدەس ۇلتتاردان شىققان زيالىلاردىڭ قۇرمەتتىسى اتاندى. ەلىنە كەلگەن سوڭ قازىرگى ەڭبەك اۋىلىندا 1922-1924 جىلدارى قۇرىلىس ماتەريالدارىن جان-جاقتان وگىز اربامەن تاسىپ ءجۇرىپ، سان قيىندىقتى جەڭىپ، مەكتەپ اشىپ، ەلدى ءبىلىم كوكجيەگىنە جەتەلەدى. بۇگىندە بۇل مەكتەپ قاراسۋ اتىنداعى ورتا مەكتەپ اتالىپ، سان تۇلەكتى ءبىلىم نارىمەن سۋسىنداتىپ كەلەدى.
وكىنىشكە قاراي، مەيىرمان ەرمەكتاسوۆ 1916 جىلعى ءبورىباي باسشىلىعىنداعى ۇلت-ازاتتىق كوتەرىلىسى مەن الاشوردامەن تىكەلەي قاتىسى بولعاندىقتان قىزىل وكىمەتتىڭ قىرىنا ىلىكتى. ونىڭ مەكتەپ اشىپ، اعارتۋشىلىقپەن اينالىسقانى، وراز جاندوسوۆپەن بىرگە ەڭ العاش بالالار ءۇيىن سالىپ، جەتىم بالالارعا كومەك كورسەتكەنى، تاعى دا باسقا ازاماتتىق ىستەرى ەسكەرىلگەنى بىلاي تۇرسىن، باسىنا قاتەر بولىپ ءتوندى. اقىرى 1930 جىلدارى جانساۋعالاپ قىتاي اسىپ تىندى.
قىتايعا وتكەننەن كەيىن دە ءوزىنىڭ مول ءبىلىمىن، بىلىكتىلىگىن، الاش ارىستارىنان كورگەن ونەگەسىن قىتايداعى قانداستاردىڭ قاراڭعىلىقتان قۇتىلىپ، جارىق دۇنيەگە جول الۋىنا ارنادى. 1933 جىلى مەيىرمان ەرمەكتاسوۆتىڭ جوبالاۋىمەن قىتاي قازاقتارىنان شىققان مەتسەنات جابىقباي بۇلعىنشىۇلىنىڭ كومەگىمەن «جابىقباي» مەكتەبىن اشىپ، سول جاقتاعى اعايىنعا اعارتۋشىلىقتىڭ نۇرىن سەپتى. 1934 جىلى قىتايدىڭ قۇلجا قالاسىندا قۇرىلعان «قازاق-قىرعىز مادەني اعارتۋ ۇيىمىنىڭ» مۇرىندىق بولۋىمەن اشىلعان تۇراسۋ جايلاۋىنداعى مۇعالىمدەر دايارلاۋ كۋرسىنا ساباق بەرىپ، باستاۋىش سىنىپ مۇعالىمدەرىن تاربيەلەپ، قازاق اعارتۋىنا تاعى دا تىڭ ۇلەس قوستى. كەيىن 1944 جىلى قۇلجا قالاسىندا ءۇش ايماق ۇلتتىق وكىمەتى قۇرىلعاندا وكىمەتتىڭ ساياسي كەڭەسىنىڭ قۇرامىندا بولىپ ەلدى ورنالاستىرۋ، قىتاي اسقان قازاقتاردىڭ الەۋمەتتىك جاعدايىن قاداعالاۋ، اعارتۋشىلىق ىستەرىن وركەندەتۋ، تاعى دا باسقا ماڭىزدى جۇمىستاردى اتقاردى. وكىنىشكە قاراي 1950 جىلى قايتىس بولىپ، سۇيەگى سول جاقتا قالدى.
مەيىرمان ەرمەكتاسوۆتىڭ كىندىگىنەن زەيىن اتتى جالعىز ۇلى قالدى. زەيىننەن 8 قىز، 3 ۇل تاراپ، بۇگىندە ءبىر قاۋىم ەلگە اينالىپتى.
شاراعا الماتى، تاراز، قىزىلوردادا تۇراتىن ەرمەكتاسوۆتىڭ ۇرپاقتارى دا قاتىستى. اعارتۋشىنىڭ نەمەرەلەرى مايرا ەرمەكتاسوۆا مەن زويا ەرمەكتاسوۆا جانە شوبەرەلەرى ەسكەرتكىش- تاقتانىڭ اشىلۋىندا ۇلكەن جۇمىس اتقارعان جەكسەمبەك مىقتىباەۆ پەن ەڭبەك اۋىلى قاراسۋ ورتا مەكتەبىنىڭ ديرەكتورى مۇحتار ساعاديەۆتىڭ يىعىنا شاپان جاۋىپ، جۇرت قۇرمەتىن كورسەتتى. سوڭىندا كوپشىلىك ەڭبەك اۋىلىنداعى مەشىتتە ەرمەكتاسوۆتىڭ ۇرپاقتارى جايعان اس داستارقانىنا جينالىپ، ارۋاققا قۇران باعىشتاپ، پەرزەنتتىك ءىلتيپاتىن كورسەتتى.
قاجەت انداس.
جاريالاندى. –تالدىقورعان: «جەتىسۋ» گازەتى. №38.2022. -2 ب.











