Q-Andas
No Result
View All Result
  • باستى بەت
  • ولكەتانۋ
    • ءبىلىم
    • دەنساۋلىق
    • سپورت
    • قۋعىن-سۇرگىن
    • تۇلعا تانۋ
    • قورشاعان ورتا
    • حالىق جادى
    • مادەنيەت
    • جەتىسۋ جارتاس سۋرەتتەرى
    • جەتىسۋدىڭ اسيەتتى جەرلەر
    • ادەبيەت
    • شالعاي اۋىل
    • تۋريزم
      • تاريح
    • ەلتانۋ
    • كوشى-قون
    • تۋرنير
  • ارنايى جوبالار
    • بايقاۋ
    • كورمەلەر
    • كونفەرەنتسيا
    • گرانت
    • ەكسپەديتسيالار
  • مۇراعات
    • انداس وماراقىن ىزىمەن
    • اۋەسحان ماجايدىڭ جادىگەرلەرى
    • بەينەفيلم
    • حاتكەرلىك
    • گالەرەيا
  • ءبىز تۋرالى
    • ارىپتەستەر
    • بايلانىس
    • سايت اكىمشىلىگى
    • PDF-مۇراعات
kz Қазақ qz Qazaq tj توتە جازۋ ru Русский en English
Q-Andas
  • باستى بەت
  • ولكەتانۋ
    • ءبىلىم
    • دەنساۋلىق
    • سپورت
    • قۋعىن-سۇرگىن
    • تۇلعا تانۋ
    • قورشاعان ورتا
    • حالىق جادى
    • مادەنيەت
    • جەتىسۋ جارتاس سۋرەتتەرى
    • جەتىسۋدىڭ اسيەتتى جەرلەر
    • ادەبيەت
    • شالعاي اۋىل
    • تۋريزم
      • تاريح
    • ەلتانۋ
    • كوشى-قون
    • تۋرنير
  • ارنايى جوبالار
    • بايقاۋ
    • كورمەلەر
    • كونفەرەنتسيا
    • گرانت
    • ەكسپەديتسيالار
  • مۇراعات
    • انداس وماراقىن ىزىمەن
    • اۋەسحان ماجايدىڭ جادىگەرلەرى
    • بەينەفيلم
    • حاتكەرلىك
    • گالەرەيا
  • ءبىز تۋرالى
    • ارىپتەستەر
    • بايلانىس
    • سايت اكىمشىلىگى
    • PDF-مۇراعات
No Result
View All Result
Q-Andas
No Result
View All Result
باستى بەت ولكەتانۋ حالىق جادى

مۇقالماي وتكەن ەر مۇقاي…

مۇقاي بايسىماقوۆ شامامەن 1897 جىلدارى تۋعان، جەتىسۋ گۋبەرنياسى، جاركەنت ۋەزى، بايتۇگەي بولىستىعى، بۇرحان مەكەنىنىڭ تۋماسى.

admin
2026/02/20
حالىق جادى
0
Мұқалмай өткен ер мұқай…

مۇقاي باتىر جاركەنت ءوڭىرىن جايلاعان قازاقتاردى باسىنا تونگەن قيىندىق پەن قاسىرەتتەن قورعاۋ ءۇشىن العاش قولىنا قارۋ الدى. سول كۇننەن باستاپ-اق، وتارشىلدىقتىڭ قۇرساۋىندا قالىپ، ەسەسى كەتكەن ەلىنىڭ كەگىن قايتارۋدى كوزدەدى. سوۆەتتىڭ دە، قىتايدىڭ دا تۇرمەسىنە قامالدى، جان توزبەس قانشاما ازاپ پەن قاسىرەتتى دە تارتتى. جانە سول جولدا ءومىرى قىل  ۇستىندە بولعان قانداي قاۋىپ پەن قاتەر تۇرسا دا قايمىعىپ، شەگىنگەن ەمەس.

اتقان وعى ءمۇلت كەتپەيتىن، ۇستاسقانىن جەر قاپتىراتىن بۇلا كۇشتىڭ يەسى بولعان، جۇرەگىنىڭ تۇگى بار وسىناۋ وجەت جىگىتتەن بەتپە-بەت كەلگەندە ەكى جاقتىڭ شەكاراشىلارى دا قايمىعىپ، كورسە دە كورمەگەن  سىڭاي تانىتاتىن.  ارعى-بەرگى بەتتەگى اعايىنداردىڭ ىشىندەگى مەن دەگەن تەنتەكتەرى «مۇقاي كەلدى» دەگەندە ونىڭ سۇسىنان-اق جىمداي بولاتىن.

«قالىڭ ەلى، قازاقتىڭ…» باسىنا ۇيىرىلگەن قارا بۇلت، ونىڭ وي-ساناسى مەن جۇرەگىندە قاسىرەتتىڭ قاتتى شەمەنى بولىپ قاتىپ جاتتى. ەلدىك نامىس  ءۇشىن اجالعا قاسقايىپ قارسى  تۇرىپ جاساعان جانكەشتى ەرلىكتەرى ءۇشىن، ەشكىمنەن، ەشقاشان ەتەڭە دامەتكەن دە ەمەس، اقى دا سۇراماعان تاۋ تۇلعا.

دەمەك، ونىڭ بويىنا تابيعات بەرگەن الاپات كۇش پەن قاتار، ەلگە، تۋعان جەرگە دەگەن سۇيىسپەنشىلىكتى، ۇلتجاندىلىقتى  اسىل قاسيەتتەر قان ارقىلى بەرىلگەن بولۋى كەرەك. ال، ءور رۋح پەن اقىلدىلىق پايىم-پاراساتتى قايشىلىققا  تولى  تاعدىرى  مەن  قاتىگەز  ءومىر ۇيرەتكەن-اۋ، ءسىرا..؟!…

ەل اراسىندا «ەلدىڭ نامىسى، ەردىڭ ارىسى» تۋرالى ءسوز بولىپ، سوڭى داۋ-شارعا اينالا باستاعاندا  نايزاعايداي جارق ەتەتىن نامىسشىلدىعىمەن، وڭمەندى تەسەر وتكىر جانارعا، تۇكسيگەن سۇستى ءجۇزى قوسىلعاندا  مەن-مەن دەگەننىڭ مىسى باسىلىپ، بەتى قايتىپ قالاتىن. ازۋ ءتىسىن اقسيتقان دالا كوكجالىنداي   ىزبارلى ايبارىمەن دە ەشكىمگە دەس بەرگەن ەمەس.

قايناپ جاتقان مىناۋ تىرشىلىكتىڭ قازانىندا كوزبەن كورگەن نەبىر ايارلىق، ەكىجۇزدىلىك پەن الىمجەتتىك ارەكەتتەردە ءاردايىم ادىلدىكتىڭ جاعىنان تابىلاتىن بۇنىڭ بويىنا ەلىنە، اعايىنعا دەگەن جاناشىرلىقپەن قاتار ساتقىندىقتى كەشىرمەيتىن قاتىگەزدىك قاسيەتتى دە دارىتتى.

كۇن-كۇندەرگە، جىل-جىلدارعا ۇلاسىپ  ۋاقىت شىركىن زىمىراپ ءوتىپ جاتتى. اتامان دۋتوۆتى جويۋ كەزىندە دە باتىلدىعىمەن، جاۋجۇرەكتىلىگىمەن ەرەكشەلەنگەن. ودان كەيىنگى 1928 جىلعى «اشا تۇياق قالماسىن، اسىرا سىلتەۋ بولمسىن!»-دەگەن، قىزىلدار قىرعىنى كەزىندە قانشاما قازاقتىڭ كوشىن مال-جانىمەن شەكارادان امان-ەسەن الىپ وتكەنى جانە بار. شىبىن جانىن شۇبەرەككە ءتۇيىپ 1931-33 جىلداردعى ناۋبەتتە اۋىل-ايماقتى  ازىق-تۇلىكتەن تارىقتىرماي امان الىپ قالعانى  جەكە اڭگىمە. وندا دا قازاققا ءتىسى باتىپ مالىن تارتىپ العان، مالاي قىلىپ ىستەتىپ اقىسىن جەگەن، باسىنىپ قورلىق كورسەتكەن بايلاردىڭ مالىن ايداپ اكەلىپ ەلگە تاراتىپ بەرۋشى «حالىق كەكشىلى» بولدى. ءوزى تيىسپەيتىن، تيىسسە باي-باعلانىڭا قاراماي قانداي سودىر بولسا دا كەزدەسكەن جەردە ەش قايمىقپاستان  سازايىن  تارتقىزاتىن.

مۇقاي بايسىماقۇلى  قازاقتىڭ ماڭدايىنا بىتكەن، سول ءبىر زار زاماندا ەلىنىڭ ارمان ماقساتىنىنڭ ۇدەسىنەن شىعا بىلگەن، كوزسىز باتىرى. حالقى مەن تۋعان جەرى ءۇشىن قانداي ازاپ پەن قاسىرەت بولسا دا قايىسپاي  كوتەرگەن قارا نارى. ميلليونداعان حالىقتاردىڭ قانىمەن سۋارىلعان كەڭەستىك جۇيەنى دە، حالىقتىڭ اراسىندا «…قىل  بۇراۋ» اتالاتىن قىتايدى دا مويىنداماعان  ەرەن تۇلعا! قازاقتىڭ اردا ۇلى، جۇرەك جۇتقان حاس باتىرى!

 

جاريالاندى. ق. يبرايىمجانوۆ. «مۇقاي باتىر» پۋبليتسيستيكالىق زەرتتەۋلەر. -الماتى. “پرينەت-پليۋيس” باسپاسى. 2020. -240 ب. -12-15 ب.

0 0 votes
Рейтинг статьи
Post Views: 18
Ақиқат айтылмай қалды
حالىق جادى

اقيقات ايتىلماي قالدى

August 12, 2026
Байырша Абылайхановтың беймәлім тағдыры
حالىق جادى

بايىرشا ابىلايحانوۆتىڭ بەيمالىم تاعدىرى

August 10, 2026
Айбат
حالىق جادى

ايبات

August 4, 2026
Келмеске кетсін сол зұлмат…
حالىق جادى

كەلمەسكە كەتسىن سول زۇلمات…

July 31, 2026
ЖАРКЕНТ ӨҢІРІНДЕГІ «АЛЖИР»
حالىق جادى

جاركەنت وڭىرىندەگى «الجير»

July 30, 2026
Екпемен елін сақтаған…
حالىق جادى

ەكپەمەن ەلىن ساقتاعان…

July 27, 2026
Subscribe
Login
Notify of
guest
guest
0 комментариев
Oldest
Newest Most Voted
Inline Feedbacks
View all comments
ӨЛКЕ ШЕЖІРЕСІН СӨЙЛЕТКЕН ҚАЛАМГЕР

ولكە شەجىرەسىن سويلەتكەن قالامگەر

November 9, 2026

«Бекзат өмір»: өнерге арналған еңбек

«بەكزات ءومىر»: ونەرگە ارنالعان ەڭبەك

November 7, 2026

Өлке тарихы ұрпаққа аманат

ولكە تاريحى ۇرپاققا امانات

October 23, 2026

ЖАҢА ҚАҒИДА?  «Әлеуметтік кәсіпкерлерге жаңа талаптар түсіндірілді»

جاڭا قاعيدا: «الەۋمەتتىك كاسىپكەرلەرگە جاڭا تالاپتار ءتۇسىندىرىلدى»

October 13, 2026

Жұмыспен қамту тәртібінде не өзгерді?

جۇمىسپەن قامتۋ تارتىبىندە نە وزگەردى؟

October 12, 2026

Ақпараттық агенттігі

Меншік иесі: “Жетісу” өлкетанушылар орталығы” қоғамдық бірлестігі
Қазақстан Республикасы, Жетісу облысы, Талдықорған қаласы “Болашақ” шағын ауданы, 12-27

Q-Andas желілік басылымы Қазақстан Республикасы Ақпарат және коммуникация министрлігі Ақпарат комитетінде 2025 жылғы 19 наурызда тіркеліп, № KZ21VPY00115275 куәлігі берілген.

Сайт материалын пайдалану үшін редакция келісімі керек және гиперсілтеме жасау міндетті.

Тел: 8 747 706 1382
email: andas_kazhet@mail.ru

qandas.kz © 2026. Барлық авторлық құқық заңмен қорғалған.

  • tjتوتە جازۋ
    • kz Қазақ
    • qz Qazaq
    • tj توتە جازۋ
    • ru Русский
    • en English
  • باستى بەت
  • ولكەتانۋ
    • ءبىلىم
    • دەنساۋلىق
    • سپورت
    • قۋعىن-سۇرگىن
    • تۇلعا تانۋ
    • قورشاعان ورتا
    • حالىق جادى
    • مادەنيەت
    • جەتىسۋ جارتاس سۋرەتتەرى
    • جەتىسۋدىڭ اسيەتتى جەرلەر
    • ادەبيەت
    • شالعاي اۋىل
    • تۋريزم
      • تاريح
    • ەلتانۋ
    • كوشى-قون
    • تۋرنير
  • ارنايى جوبالار
    • بايقاۋ
    • كورمەلەر
    • كونفەرەنتسيا
    • گرانت
    • ەكسپەديتسيالار
  • مۇراعات
    • انداس وماراقىن ىزىمەن
    • اۋەسحان ماجايدىڭ جادىگەرلەرى
    • بەينەفيلم
    • حاتكەرلىك
    • گالەرەيا
  • ءبىز تۋرالى
    • ارىپتەستەر
    • بايلانىس
    • سايت اكىمشىلىگى
    • PDF-مۇراعات

© 2025 qandas.kz

wpDiscuz