مەن، دامەباەۆ سايلاۋ، اكەمنىڭ جالعىز تۇياعىمىن. 1937 جىلى 25 قاراشادا تۋدىم. مەن تۋعاننان كەيىن 12 كۇن وتكەندە اكەمدى تالدىقورعانعا شاقىرتىپ، «حالىق جاۋى» دەپ سوتتاپ جىبەرىپتى. بالا كەزىمدە، كەيىنىرەكتە دە، اقىماق باسىم، اكەم تۋرالى ەشقانداي مالىمەت جيناماپپىن. اۋىل اقساقالدارى مەنى كورگەندە: «اكەڭنەن اۋماي قالىپسىڭ، جاقسى ادام ەدى، بوسقا ناقاق كەتتى عوي»، – دەيتىن. سوندا مەن ولاردى ىشىمنەن جاقتىرماي: «بۇل اقساقالدار نەگە حالىق جاۋىن ماقتايدى، اقىماقتار»، – دەپ ويلايتىنمىن. سوۆەتتىك پاتريوتيزم رۋحىندا تاربيەلەندىم عوي، سوندىقتان مەن دە پاۆليك موروزوۆ سياقتى «پاتريوت» ەدىم.
اكەم 1908 جىلى سەمەي وبلىسىنىڭ شۇبارتاۋ اۋدانىندا كەدەي شارۋا وتباسىندا تۋعان. جاس كەزىندە مولدادان ءبىلىم الىپ، ودان كەيىن ءبىلىمىن وزىنشە جالعاستىرىپ، لاتىن جانە ورىس الفاۆيتتەرىن يگەرگەن. ول 18-20 جاسقا كەلگەندە كەدەي وتباسىنىڭ بالاسى بولعاندىقتان باسشىلىقتا وتىرعان شەنەۋنىكتەر ءارتۇرلى تاپسىرمالار بەرىپ، لاۋازىمىن كوتەرىپ وتىرعان. ال 1932 جىلى اكەمدى پارتيا قاتارىنا قابىلداعان. كومسومول، پارتيا قاتارىنا ءوتۋ ءۇشىن اكەم جاسىنا جاس قوسىپ، 1905 جىلى تۋدىم دەپ تولقۇجات العان.
اكەمدى 1932-1934 جىلدارى قارقىندى قۇرىلىس ءجۇرىپ جاتقان قاراتال سۋلاندىرۋ جۇيەسىنە (كاراتالسكايا وروستيتەلنايا سيستەما) پارتورگ قىزمەتىنە جىبەرەدى. اكەم جانۇياسىمەن موپر جەرىندە تۇرىپتى. 1934-1936 جىلدارى اكەم بورىلىتوبە اۋدانىنا (ست. لەپسى) اۋىستىرىلىپ، رايزەموتدەلدىڭ باستىعى ەتىپ تاعايىندالادى. ول اۋداندا لەپسى وزەنىنەن ۇلكەن سۋ كانالدارى قازىلىپ، اكەم سول قۇرىلىستارعا باسشىلىق ەتەدى. ويتكەنى ونىڭ قاراتال سۋ جۇيەلەرى سالىنعاندا العان مول تاجىريبەسى بولسا كەرەك.
كانال قازىلىپ بولعان سوڭ كىشىگىرىم توي بولىپ، جۇمىسشىلارعا اس بەرىلەدى. سول اسقا سويىلعان سيىردىڭ ىشىنەن بۇزاۋ شىعىپ، اكەمنىڭ تەز وسكەنىن كورەالماۋشى ارىزقويلاردىڭ ارىزدانۋىنا ۇلكەن سەبەپ بولادى. ولار قولما-قول ارىز ۇيىمداستىرىپ، اقىرى اكەمدى قىزمەتىنەن بوساتتىرادى. اكەم دە قايسار، وجەت ادام بولسا كەرەك، ولارمەن ىمىراعا كەلۋگە، باس يۋگە بارمايدى.
اكەم كوپبىرلىك اۋىل سوۆەتىنىڭ توراعالىق قىزمەتىنە جىبەرىلەدى. ارتىنا ءتۇسىپ العان ارىزقويلار اكەمدى پارتيادان الدىرىپ، ءىسىن سوتقا بەرەدى. 1937 جىلدىڭ 31 جەلتوقسانىندا «ترويكانىڭ» شەشىمىمەن اكەم 10 جىلعا سوتتالادى. 1938 جىلدىڭ كۇزىندە ايداۋدا جۇرگەندە قايتىس بولدى دەگەن حابار اۋىلعا جەتەدى. كەيىن انىقتالعانداي، اكەم سۆەردلوۆسك (قازىرگى ەكاتەرينبۋرگ) وبلىسىنىڭ يربيت قالاسىنىڭ ماڭىندا 1938 جىلى 26 تامىزدا قايتىس بولىپتى.
ەكى جىلدان كەيىن 25 جاسىندا جەسىر قالعان جەسىر شەشەم تۇرمىسقا شىعادى. مەنى وزىمەن بىرگە الىپ كەتپەكشى بولادى. بىراق اجەم جىلاپ-سىقتاپ اۋىل اقساقالدارىنىڭ كومەگىمەن مەنى الىپ قالىپ، ءوز باۋىرىنا سالادى. مەن اجەممەن بىرگە 1939 جىلى رابفاكتى ءبىتىرىپ، سول كوپبىرلىككە مۇعالىم بولىپ كەلگەن اكەمنىڭ ءىنىسى تولەكوۆ ءتولتايدىڭ تاربيەسىندە ەر جەتكەنشە بولدىم. ول كىسى مەنىڭ ماڭدايىمنان شەرتىپ كورمەدى. ينستيتۋت ءبىتىرىپ، ۇيلەنگەنشە قامقورلىعىن اياعان جوق.
مەن 1954 جىلى ۇشتوبە ستانيتسياسىنىڭ №16 مەكتەبىن ءبىتىرىپ، الماتى قالاسىنا جوعارى وقۋعا تۇسۋگە باردىم. ەمتيحانداردى جاقسى تاپسىرىپ، دەكاننىڭ جەكە قابىلداۋىندا بولعانىمدا دەكان مەنىڭ اكەمنىڭ سوتتالعانىن ءبىلىپ، ينستيتۋتقا قابىلداماي قويدى. سوندىقتان كەلەسى 1955 جىلى مەن رەسەيگە كەتىپ، يۆانوۆو قالاسىنداعى ەنەرگەتيكا ينستيتۋتىنا ءتۇسىپ، ونى 1960 جىلى ءبىتىرىپ، ينجەنەر-تەپلوەنەرگەتيك دەگەن ماماندىقتى الىپ شىقتىم. ءوزىم 1960 جىلدان 1998 جىلعا دەيىن تەك ءوندىرىس سالاسىندا جۇمىس ىستەدىم. ونىڭ 70-80% وسى ۇشتوبە جانە قاراتال اۋدانىندا ەڭبەك ەتتىم.
سايلاۋ دامەباەۆ،
بالاسى. 2015 جىل، ۇشتوبە قالاسى.
جاريالاندى. -الماتى: قارامان ق. قاراتال اقتاڭداعى: تاريحي-تانىمدىق كىتاپ. «توعاناي ت». 2015. -240 ب. -142-144 ب.











