Búl el arasynda kóp aityla bermeitin «Kóktúma sъezinde» bolǵan jaǵdai. Baieke bolystyqtan qalǵan tústa qyzai men suan eliniń ortasynda suandar jaǵynan óltirilgen Seiten degen jigittiń qún dauy bolyp, sъezd ashylady. Búl sъezge qatysqan eki jaq daudyń sheshimin taba almai kóp daǵdarady. Sonda Ile general mekemesiniń generaly el aǵalymen aqyldasyp, Baiekeni shaqyrtudy jón kóredi. General arnaiy shaqyrtu qaǵazyn jazyp, qosar at mingizip, Tailybaidy jiberedi.
Tailybai Baiekege tuys jáne sheshen jigit eken. Olar Baiekeniń úiine kelip, úlyqtyń shaqyrtuyn tapsyrady. Baieke óz auylynyń aqsaqaldarymen keńesip, aqyry baruǵa qosylady. Olar sъezd ótip jatqan jerge kelip el adamdarymen kezdesip, barlyq jaǵdaidan habar tabady. Sosyn qasyna Qospaidy ǵana ertip, qarsy jaqtyń bi, bolystary túsken úige keledi.
Sonda tórde jatqan Súleimen tóre basyn kóterip:
Baieke basynda joq ediń, endi qalai keldiń? – deidi.
Sonda baieke:
– Erim qúnsyz, malym pulsyz bolmasyn dep keldim, – dep qysqa qaiyrady.
– Úry degen jau emes pe, jauǵa da kisi qún daulaima, – deidi Súleimen tóre.
– Dúrys aitasyń Súleimen bolys, bireu mal alǵaly, bireu qyz alǵaly keledi. Óstip kelip júrgenderdi óltire bersek qúnsyz bolady degen kesimge kelsek jón bola ma. Osyǵan uádeńdi alǵaly keldim, – deidi.
Sonda jalǵyz úly Qúdaimende tóreniń auylynda, qyzailardyń arasynda úryn baryp júrgeni esine túsken Súleimen tóre qún dauyn dúrysynan sheship bergen eken.
Tar jerde tamaq jegenshe, keń jerde tayaq jeiik
1864 jyly Resei jer keńeitu maqsatymen «Qytai– Resei Batys teristik shekarany sharlau, aiyru shartnamasyn» jasaidy. Osy kelisimnen keiin Resei jaqqa qarap qalǵan Qyzai eliniń alman-salyǵy auyrlap, el kúizelip ketedi. Eldiń osy jaǵdaiyn kórgen qyzaidyń rubasy, atqaminerleri aqyldasyp: «Tar jerde tamaq jegenshe, keń jerde tayaq jeiik» dep kelisip, ishtei daiyndalyp, Jantas, Qadysh, Baimúrat, Qarabek, Ótep, SHóke, Jantyq, Últaraq, Jaulybai, Myqtybek, Qańtarbai, SHojai, Kóbegen, Baiqasqa, Erden, Bakei, Bógenbai qatarlylardan qorǵaushy qosyn úiymdastyryp, bir túnde údere kóship, shekaradan ótip, Tarbaǵataidyń Qytai jaǵyna kelip ornalasady.
SHákilden Omaraqyn, Músi keldi
Omaraqyn Jansarba úly maltabar, shákilge záńgi bolǵannan keiin eliniń qamy úshin berile eńbektene júmys júrgizip, júrt arasynda tuǵan dau-sharlarmen, beleń bergen qaishylyq-qaqtyǵystardy dúrys sheship, elin bereke-birlikke shaqyryp kelipti. Sondai-aq joǵarymen, syrytpen bolǵan qarym-qatynasty da sheberlikpen shendestire bilipti.
Bir aqynnyń:
SHákilden Omaraqyn, Músi keldi,
Birqydyru qasynda kisi keldi.
Kelipti el tútqasyn ústap olar,
Ońasha qonaq úige túsip endi, – degen óleńi el arasyna taralyp, sodan bastap jiyn-toilarda ol ekeuiniń bireuin kórgen jerde «SHákilden Omaraqyn, Músi keldi» degen qanatty sózge ainalyp ketedi.
Derekkóz: Tarih talǵarynda [Mátin] : (Tarihi zertteuler, esse, maqalalar) / A. Omaraqyn- Taldyqorǵan : [b. j.] , 2022.– 500 dana . – ISBN 978-601-7865-39-9 (1-t.), ISBN 978-601-7865-36-8 1-tom .– 287 b., suretti .
https://kazneb.kz/kk/catalogue/view/1657755
“Q-Andas” aqparattyq agenttigi
Jalǵasy bar…











