Alakól audanynyń Úshbúlaq auylyndaǵy Toqpanovtar áuletiniń úrpaq tárbiesindegi úlgili tústary auyl túrǵyndary arasynda jii aitylady. Búginde qara shańyraqqa ie bolyp otyrǵan Zyliha Júsipbekqyzy 87 jasqa kelipti. Beli eńkish tartyp, júzin ájim torlaǵanymen densaulyǵy jaqsy, áli kúnge siyr sauyp, mai shaiqamasa, kilegei tartyp, sóresine qúrt, irimshik keptirmese kóńili kónshimeidi. Óitkeni Aiyp Toqpanov pen Zyliha Júsipbekyzy 11 balany ómirge ákelgen. Búginde Erkin, Ardaq, Didar, Dáuren, Máulen, Rauan, Raushan elimizdiń ár óńirinde qyzmet etip júr. Olardan 30 nemere, 8 shóberesi bar.
– Nemere, shóberelerim atasynyń úiine kelgende eń aldymen sóreden qúrt alyp jeuge júgiretini ádet bolyp qalǵan. Solardyń kóńilin qaldyrmaiyn dep belim búgilip, ayaǵym auyryp júrse de siyrymdy sauyp, sóreni qúr qaldyrmai qúrt, irimshik jaiyp qoyamyn, – deidi keiuana.
Bilgen adamǵa búl da qazaqy tárbieniń qaimaǵy búzylmaityn úlgisi. Auyldan alysqa ketken azamat eń aldymen dalanyń jusan iisin saǵynsa, qara shańyraqtyń aldyndaǵy sóredegi qúrttyń dámin esine alyp tamsanady. Auylǵa degen mahabbattyń sóredegi qúrt pen irimshikke qúshtarlyqtan bastalatynyn apamyz osy qarapaiym ádetimen saqtap keledi. Búl árbir ananyń úiiniń tórine jazyp, ilip qoyatyn tárbieniń taptyrmas tásili deuge bolady.
Apamyzdyń aituynsha, Aiyp atamyz balalaryn qatań tárbiemen ósiripti. «Balapan úyada neni kórse úshqanda sony iledi» degen qazaqy tárbieniń tásili bolsa kerek. SHyn máninde ózi de shynshyl, kóńili júmsaq adam bolypty. Biraq ákeniń qatal tárbiesin kórip ósken balalar eńbektiń qadirin biletin, asyn adalynan tauyp jeuge ádettengen úrpaq bolyp erjetti. Apamyzdyń úiine bizdi ertip barǵan Úshbúlaq auylynyń bas mamany Dulat Ábilbekov úlkenderden estigen bir taǵylymdy esteligimen bólisti.
– Aiyp atamyz ótirik aityp, júrtty aldauǵa beiim túratyn óreskel qylyqtardy ómir boiy jek kórip ótipti. Sondyqtan balalaryn shynshyl, eki sóilep, eldi búldiretin áreketten saqtandyru úshin olarǵa jastaiynan sózben emes, ádispen tárbieleidi eken. Keshke balalaryn at suaruǵa júmsap, qolyna su tasityn torsyǵyn qosa berip, bastaudyń basynan su ala keludi tapsyrady eken. Árine, jylqy da til joq qoi. Suardym dep jarty joldan qaityp keluge bolady. Biraq bastaudyń basynan su alu úshin sol jerge barmasa bolmaidy. Balalaryn osylai shynshyldyqqa tárbielepti, – deidi ol.
Búl Aiyp Toqpanovtyń bala tárbiesindegi ónegeli isiniń bireui ǵana. Olardy meiirimdi, qaiyrymdy, tárbieli etip ósirudiń basqa joldary kóp eken. Atamyz osydan biraz jyl búryn máńgilik mekenine attanyp, Zyliha apamyz qarashańyraqta qalady. Al balalarynyń biri Almatyda, endi biri Taldyqorǵanda qonystanyp, ózderine tiesili mamandyǵy bar. Basynda balalary apamyzdy qalaǵa kóshirip, ózderimen birge túrǵyzǵysy keledi. Biraq «qara shańyraqtyń otyn sóndirmeimin» degen keiuana qara shańyraqta jalǵyz túra beruge sheshim qabyldaidy. Anasynyń sheshimine qarsy kelmegen balalary sodan beri kezektesip 15 kúnnen anasynyń janynda bolyp, úi tirligine kómektesip, sheshelerin jalǵyz qaldyryp kórmepti.
Rasynda, búginde ata-anasyn qarttar úiine ótkizip, zeinetaqysy túskende aiyna bir amandasa baratyn jandar kóp. Solarǵa qaraǵanda alys auylda qalǵan analaryn jalǵyzsyratpai, qaladaǵy qat-qabat tirligin qaiyryp qoiyp, kezektesip qarailasyp, kóńilin kóterip, ómirin úzartyp túru basqalarǵa ónege bolatyn is.
Qajet Andas,
«Jetisu» gazeti, №128, senbi, 12 qarasha 2024
