«Óz elin óz erleri eskermese, el tegi qaidan alsyn kemeńgerdi» dep aqyn Iliyas Jansúgirov tegin aitpasa kerek. Jyl ótken saiyn tarihtyń jańa paraqtary jamyrai ashylyp, úmyt bolǵan tarihi túlǵalardyń eńbegi ekshelip, esimi el jadyna ene bastady. Sol barysta úzaq jyldar qúqyq qorǵau salasynda júmys istep, júrttyń qamy úshin aqyl-parasaty men qara terin sarqa júmsaǵan Mátkárim Sadaqbaev atamyzdyń bolmys-bitimin zerdelep, onyń eren eńbegi men el úshin atqarǵan eleuli isterin óskeleń úrpaqqa ónege etudiń orny bólek.
Mátkárim Sadaqbaev 1902 jyly dúniege kelgen. Arhiv qújattaryndaǵy derekterge súiensek, Mátkárim alǵashqy eńbek jolyn 1930 jyly sol tústaǵy Almaty oblysy, Malaisary audanynda aǵa militsiya qyzmetkeri bolyp bastady. Osydan keiingi jyldary Almaty, Qostanai, Qaraǵandy, Aqmola oblystarynyń qúqyq qorǵau salasynda qyzmet atqardy. Ekinshi dúniejúzilik soǵys bastalǵan tústa tylda eńbek etip, aldyńǵy sheptegi jauyngerlerdiń jigerin janyp, namysyn órletu úshin óndiristik eńbekterge belsene aralasty. Sol tústaǵy «Pravda» gazetinde Mátkárim Sadyqbaevtyń eńbektegi erligi turaly jazylǵan maqalalar osyǵan dálel bola alady. Soǵys jyldary bir jaǵynan óndiristik eńbekterge belsene qatyssa, ekinshiden qoǵam tynyshtyǵyn saqtau tapsyrmasyn abyroimen atqardy. 1958 jyly qúqyq qorǵau salasynan zeinetkerlikke shyqyp, «Qyzyl Tu» (1945j), «Qyzyl Júldyz» (1946j) ordenderiniń, «Germaniyany azat etkeni úshin (1945j), «Áskeri eńbьegi úshin» medaldьdarynyń iegeri atandy.
Soǵys ayaqtalǵannan keiin Saryózek kentiniń militsiya bólimshesin basqarǵan Sadaqbaev keiin oblystyq militsiya basqarmasyna auysady. Sondai-aq, Taldyqorǵan oblystyq jeke kúzet qyzmetinde lauazymdy qyzmet atqardy. QazSSR Taldyqorǵan oblystyq keńesiniń atqarushy komitetin basqardy. Óz kezinde Mátkárimniń eńbegin qazaqtyń bir tuar perzenti Bauyrjan Momyshúly da joǵary baǵalap, alǵys bildirgen bolatyn.
Mátkárim Sadyqbaevtyń ómiri osylai óriledi. Degenmen onyń Taldyqorǵan qalasyna qarasty Erkin auylynyń «Sarybúlaq» keńsharynda atqarǵan isterin bir sátke úmytuǵa bolmaidy. Ásirese, qant qyzylshasy óndirisin órkendetip, ozat bólimsheniń jetekshisi bolǵany. Jalpy, keńshardyń órkendeui men el ekonomikasynyń ósui jolynda erinbei eńbek etken talai qadirmendi adamdar ótkeni málim. Sol tizimin eń basynda Esjan Berliqoaúly túrsa, sol qatarda Ábdirahym Bestibaev, Núrbek Beisenov, Nysanbai Baiqadamov, Izbasar Esbolǵanov, Aqynbek Qaraqojanov, Bekmyrza Jeksenbekov, Núrǵalym Omarov, Imanǵazy Kúnqojanov, Ospan Baisynbekov, Babamyrza Esperli, Ivan Buznitskii, Ábdiǵalym Balajigitov, Múqash Segizbaev, Maqsút Nárikbaev, Jańyl Ospanov, Dáribai Kelimbekov, Barshabala Jetpisova, Júmaǵaisha Bektenova, Zaǵipa Aqajan kelini, Taubai Bektenov, Ábil Túńǵatov, Búqarbek Rahimov syndy jandardy qúrmetpen atauǵa tura keledi. Bir qyzyǵy, atalǵan adamdardyń eńbegi elenip, eldiń qúrmetine bólengen. Ókinishke orai, bar ǵúmyryn júrttyń tynyshtyǵy men memleketti órkendetuge arnaǵan Mátkárim Sadaqbaevtyń esimi kóp jerde atalmaidy. Elge istegen qyzmeti óz deńgeiinde baǵalanbai keledi.
Osy bir aqtańdaqtyń ornyn toltyru úshin 2022 jyly Kóksu audanynyń Jarlyózek auylyna qarasty Múqanshy auylyndaǵy bir kósheniń atyn Mátkárim Sadaqbaevtyń atyna auystyru turaly bastama kóterilip, auyl túrǵyndary jáne aqsaqaldar, belsendi azamattar jinalys ótkizip, júrttyń úsynysy sarapqa salynǵan bolatyn. Sol basqosuda jergilikti qoǵamdastyqtyń atynan D. Baijúmanov, A. Núrpeiisov sóz alyp, Mátkárim Sadaqbaev turaly estelikterimen bólisip, eńbekterin atap ótti. Jiyn hattamasy boiynsha Múqanshy auylyndaǵy Múqanshy kóshesine Mátkárim Sadaqbaevtyń esimin beru úsynysy maqúldanǵan bolatyn. Biraq búl úsynys áli kúnge deiin oryldalmai keledi.
Egerde egemendigimiz túǵyrly el bolamyz desek, ótken ómirin ónegemen órgen Mátkárim siyaqty atalarymyzdyń ǵibratty ǵúmyrynterin nasihattaudan bastaǵanymyz jón.
Qajet Andas,
jurnalist
Qasymhan Esjanov, kásipker











