Sizderdiń nazarlaryńyzǵa úsynylyp otyrǵan halyqaralyq ǵylymi-tájiribelik konferentsiya materialdarynyń jinaǵy kórnekti ǵalym, auyl sharuashylyǵy ǵylymdarynyń doktory, akademik, Qazaqstandaǵy jabaiy jemis ormandaryn zertteu ǵylymynyń negizin qalaushylardyń biri Aimaq Jańǵaliúly Jańǵalievtiń tuǵanyna 113 jyl toluyna arnalady.

Ǵalymnyń ǵylymi múrasynyń ózegi – Qazaqstannyń biregei tabiǵi bailyǵy sanalatyn Sivers almasy (Malus sieversii (Ledeb.) M.Roem.) men jabaiy jemis ormandaryn zertteu, saqtau jáne tiimdi paidalanu máseleleri. Akademik Aimaq Jańǵaliev ómirin Qazaqstannyń jabaiy jemis ósimdikteriniń genetikalyq qoryn saqtauǵa, olardyń shyǵu tegi men evolyutsiyasyn zertteuge, selektsiyalyq qúndylyǵyn aiqyndauǵa arnady. Onyń irgeli ǵylymi eńbekteri Qazaqstan ǵylymynyń ǵana emes, álemdik botanika, genetika jáne jemis sharuashylyǵy ǵylymynyń altyn qoryna endi.
Búginde Jetisu óńirindegi Sivers almasy dúniejúzilik deńgeidegi tabiǵi múra retinde tanylyp, onyń genetikalyq qory azyq-túlik qauipsizdigin qamtamasyz etu, jańa, joǵary ónimdi ári aurularǵa tózimdi alma sorttaryn shyǵaru isinde erekshe mańyzǵa ie bolyp otyr. Klimattyń ózgerui men antropogendik qysymnyń artuy jaǵdaiynda jabaiy alma ormandaryn saqtau, olardyń tabiǵi populyatsiyalaryn qorǵau jáne ǵylymi negizdelgen monitoring júrgizu máseleleri búrynǵydan da ózekti.

Konferentsiyanyń «Jetisu óńiri tarihi-mádeni jáne tabiǵi múrasy kontekstindegi Sivers almasy: alyp biregei aǵashtyń tarihi, biologiyalyq qúndylyǵy jáne «Ǵylymi tabiǵi obъekt – últtyq igilik» mártebesin berudiń ǵylymi negizderi» atty taqyryby tabiǵat pen mádeniettiń ózara bailanysyn, últtyq tabiǵi múrany saqtaudyń ǵylymi jáne qoǵamdyq mańyzyn aiqyndaidy. Jetisu jerindegi Sivers almasy – tek mádeni almanyń arǵy tegi ǵana emes, halqymyzdyń tabiǵatpen etene bailanysyn, tarihi jady men ekologiyalyq mádenietin aiǵaqtaityn biregei tabiǵi qúndylyq.
Jinaqqa Qazaqstan jáne sheteldik ǵylymi úiymdardyń, joǵary oqu oryndarynyń, erekshe qorǵalatyn tabiǵi aumaqtardyń, muzeilerdiń, arhivterdiń, qoǵamdyq úiymdardyń jáne táuelsiz zertteushilerdiń ǵylymi maqalalary engizildi. Úsynylǵan eńbekterde Sivers almasynyń biologiyalyq erekshelikteri, taralu aimaǵy, populyatsiyalyq jaǵdaiy, genetikalyq ártúrliligi, tabiǵatty qorǵau máseleleri, sondai-aq Jetisu óńiriniń tarihi-mádeni múrasy, arheologiyasy, etnografiyasy jáne ekologiyalyq turizmdi damytu baǵyttary jan-jaqty qarastyrylǵan.
Búl konferentsiya akademik Aimaq Jańǵaliúly Jańǵalievtiń ǵylymi múrasyn dáripteuge, onyń ideyalaryn qazirgi ǵylym túrǵysynan jalǵastyruǵa, halyqaralyq ǵylymi yntymaqtastyqty nyǵaituǵa jáne Sivers almasy men Jetisu óńiriniń tabiǵi múrasyn saqtau jónindegi ǵylymi bastamalardy damytuǵa mańyzdy úles qosady dep senemiz.
Posmotretь etu publikatsiyu v Instagram
Jinaqqa engen ǵylymi maqalalar botanika, ekologiya, orman sharuashylyǵy, genetika, tabiǵatty qorǵau, arheologiya, tarih jáne mádeni múra salalaryndaǵy zertteushilerge, joǵary oqu oryndarynyń oqytushylary men bilim alushylaryna, erekshe qorǵalatyn tabiǵi aumaqtardyń mamandaryna jáne tabiǵat janashyry – oqyrman qauymǵa paidaly bolady dep úmittenemiz.
Konferentsiya júmysyna qatysyp, óz ǵylymi izdenisteriniń nátijesimen bólisken barlyq avtorlarǵa, úiymdastyrushylarǵa jáne seriktesterge shynaiy alǵysymyzdy bildiremiz. Búl jinaq Qazaqstannyń tabiǵi jáne tarihi-mádeni múrasyn zertteu men saqtauǵa baǵyttalǵan ǵylymi qauymdastyqtyń birlesken eńbeginiń nátijesi bolyp tabylady.
Barshańyzǵa jemisti ǵylymi izdenister, jańa shyǵarmashylyq jetistikter jáne halyqaralyq ǵylymi yntymaqtastyqtyń odan ári nyǵayuyn tileimiz.

Marat Qabiev, «Jońǵar Alatauy memlekettik últtyq tabiǵi parki» RMM bas direktory











