Q-Andas
No Result
View All Result
  • Basty bet
  • Ólketaný
    • Bılım
    • Densaulyq
    • Sport
    • Mádenıet
    • Eltaný
    • Qorshaǵan orta
    • Kóshi-qon
    • Ädiebet
    • Qýǵyn-súrgin
    • Şalǵai auyl
    • jartas sýretteri
    • Halyq jady
    • Tarih
    • Tulǵataný
    • Turizm
    • Jetisýdyń asıetti jerler
  • Arnaıy jobalar
    • Ekspedısııalar
    • Grant
    • Konferensııa
    • Kórmeler
    • Týrnır
  • Muraǵat
    • Andas Omaraqyn izimen
    • Aýeshan Majaıdyń jádigerleri
    • Beınefılm
    • GalereIA
    • Hatkerlik
  • Biz týraly
    • Áriptester
    • Baılanys
    • Saıt ákimshiligi
    • PDF-mūraǵat
kz Қазақ qz Qazaq tj توتە جازۋ ru Русский en English
Q-Andas
  • Basty bet
  • Ólketaný
    • Bılım
    • Densaulyq
    • Sport
    • Mádenıet
    • Eltaný
    • Qorshaǵan orta
    • Kóshi-qon
    • Ädiebet
    • Qýǵyn-súrgin
    • Şalǵai auyl
    • jartas sýretteri
    • Halyq jady
    • Tarih
    • Tulǵataný
    • Turizm
    • Jetisýdyń asıetti jerler
  • Arnaıy jobalar
    • Ekspedısııalar
    • Grant
    • Konferensııa
    • Kórmeler
    • Týrnır
  • Muraǵat
    • Andas Omaraqyn izimen
    • Aýeshan Majaıdyń jádigerleri
    • Beınefılm
    • GalereIA
    • Hatkerlik
  • Biz týraly
    • Áriptester
    • Baılanys
    • Saıt ákimshiligi
    • PDF-mūraǵat
No Result
View All Result
Q-Andas
No Result
View All Result
Basty bet Andas Omaraqyn izimen

Amanat arqalaǵan Áueshan apa

admin
2025/02/01
Andas Omaraqyn izimen
0

Taldyqorǵan qalasynda bir áulettiń birneshe ǵasyrlyq múrasyn saqtap, búginge jetkizgen Áueshan Majai atty apa túrady. Keudesinde «Altyn alqasy» jarqyrap túratyn apa byltyr taǵy bir mártebeli ordenge ie bolǵan. Ony Jetisu óńirine issaparmen kelgen Memleket basshysych Qasym-Jomart Toqaevtyń ózi tapsyrǵan. Sol joly Prezident Áueshan Majaiqyzynyń saqtap, búgingi jetkizgen bútin bir áulettiń múrasynan bir muzei ashuǵa bolatynyn aitqan. SHynynda, Áueshan Majaiqyzy bir áulettiń birneshe ǵasyrlyq múrasyn úqyp­tap saqtap, shekaranyń san qyspa­ǵyn ót­kere júrip, Qytaidan atajúrtqa jetkizgen.

– Andas áuleti atalarynan beri bilik ústaǵan, alys-jaqynǵa syily edi. Júz sarbazymen qalmaqtarmen soǵysyp qaitys bolǵan Qúdainazar batyr, TSin patsha­ly­ǵynyń patshasy TSiyanlúnmen kezdesken qazaqtyń alǵashqy bitimger­leriniń biri Esengeldi bi, inisi Soltangeldi myrza, Qara­kerei Qońyz batyrmen Qytai otarshyl­daryna qarsy shapqan Últaraq batyr, óz kezinde qyltamaqty emdep, el ishin­de «jan qalsa, Jansarbaidan qalady» degen sóz qalǵan Jansarbai emshi ata­larymyz jaily úlkender jii aitatyn. Ókinishke qarai, 1952 jyly Qytaidaǵy újymdastyru kezinde ata­larymyz quǵyn­dalyp, bar múlki tárki­lendi. 1966 jyly bastalǵan mádeni tóńkeris kezinde de kóp qiyndyq kórdi. Men osy áuletke 1969 jyly kelin bolyp tústim. Sol 1969 jyl­dan 1976 jylǵa deiin bizdiń úii­mizge 3 ret tintu júrgizdi. Men kelmei túr­ǵanda da bir­neshe ret tonalǵan eken. Qyzyl bel­sendiler aldymyzdaǵy qasyǵymyzǵa deiin tartyp alyp, qoqysqa aparyp tas­tai­tyn. Túnde atam Omaraqyn Jansar­baiúly meni ertip alyp, elge kórsetpei sol zattardy úige ákelip, qora-qopsyǵa tyǵyp qoyatyn­byz. Tipti, jádigerlerdiń arasynda 40 jyl jer­ge kómilip jatyp, keiin qazyp alyn­ǵan­dary da bar. Atam 1976 jyly qai­tys bolar aldynda meni shaqyryp aldy da bar­lyq jiǵan-tergen jádigerlerdiń atyn atap, qai atamyzdyń múrasy ekenin qaǵazǵa jaz­dy­ryp, óz qolymen jasaǵan úlken aǵash san­dyqqa saldyrdy da: «Tir­ligimde qadirine jete almadym, tapsyratyn jerine óz qo­lyńmen ótkiz», – dep ósietin aityp, qaitys boldy. Ol kezde jaspyn, múnysy nesi dep tańǵalyp edim. Sol amanattyń astaryna ne jat­qanyn búgin bilip júrmin, – deidi keiuana.

Áueshan apa búl amanatty elge jetkizui de ońai bolmapty. Sol úshin qazaq-qytai shekarasyn 90 ret kesip ótipti. Basynda shekarashylardyń biri «Kóne zatty qaitesiz, apa. Laqtyra salmaisyz ba?» – dep ájua­la­sa, keibiri jádigerdi satyńyz dep qolqa sa­lypty. Osylai júrip atasy­nyń qara san­dyqqa jinatqan dúniesin tolyǵymen elge jetkizgen. Onyń ishindegi alyp júruge qolaisyz ejelden kele jatqan mys qazan, jady siyaqty zattardy QHR-daǵy Kúnes audandyq muzeiine tapsyryp ketipti. Qazir apa­nyń qolynda osyndai qúndy jádiger­diń 700-den astam danasy bar. 2019 jyly 100-ge juyq jádigerdi «Ru­hani jańǵyru» baǵdarlamasy ayasynda «Atameken» ta­rihi-mádeni ortaly­ǵy­nyń qoryna tap­syryp, memleket­tik tizimge qostyrypty. Qúndy jádigerlerdiń qatarynda Soltangeldi bidiń kúmistelgen er-to­qymy, (XVIII ǵasyr), SHákil Aqtúbit­ú­ly­nan qalǵan búrkittiń túmsyǵy (XVIII ǵasyr), Últaraq batyrdyń (HIH ǵasyr) qaru-jaraǵy, Jan­sar­bai Últa­raqúlynyń (XIH-HH ǵasyr) emshilikke paidalanǵan qúral-jab­dyǵy, ańshy­lyq búiymdary, HIH ǵasyrda Resei­de jasalǵan samauryn, Omaraqyn záńginiń (HH ǵasyr) ózi ór­gen at-áb­zelderdi sekildi dúnieler bar. Elge kelgen soń qarap jatpai, sol múralaryn Astana, Almaty, Túr­kistan, Taraz, Taldyqorǵan qa­lalary men Jetisu oblysynyń audan-qala­larynda ótken kórme­lerge aparyp, júrtqa tanystyryp, elge ónege kór­setip keledi. Osydan keiin bir áu­let­tiń qúndy múralaryn qansha qiyndyq kórse de elge jet­kizip, úrpaqqa ónege etip otyrǵan Áueshan apanyń tabandylyǵy, ata ama­natyna adaldyǵy men igi isin pa­rasatty­lyq deuge bolady. Qazaqta otbasy qúndylyǵy, erli-za­iyptylar ortasyndaǵy syilastyq, áke-bala ortasyndaǵy súiispenshilik degen baǵa jetpes qúndylyq bar. Áueshan apa osylar­dyń barlyǵyn boiyna jiyp, ony úrpaq­tarynyń sanasyna úyalatyp keledi. Apanyń qosaǵy Andas Omaraqyn óz ke­zinde talai aitysta top jarǵan aitysker, sheteldegi qazaqtardyń tarihyn zerdelegen ta­rihshy, qalamyn qaru etken jazushy bolǵan. 1944 jyly Qytaidyń Kú­nes degen jerinde tuyp, 2015 jyly Taldyqorǵan qalasynda máńgilik saparyna atta­nyp­ty. Andas aǵamyz – ózge eldiń solaqai saya­saty­nyń kesirinen «Bai-manaptyń bala­sy» ata­nyp, shet­qaqpai kórip, shy­ǵarma­shy­lyq­pen ai­nalysuǵa shek­teu qo­iylǵan jannyń biri. Jas kezinde jazǵan dúnie­le­rin qyzyl belsendiler ór­tep ketse de, ómiriniń soń­ǵy on jylynda Qy­tai­­daǵy sayasi jaǵ­dai­dyń túzelgen tústa Qy­tai­daǵy qazaqtar­dyń tarihyna qatysty 17 kitap shyǵaryp, sol eń­begi úshin 2010 jyly QHR mem­le­ket dárejeli syi­lyǵy berilipti. Áueshan apa ata­lary­nyń jádiger­lerin saqtaumen birge jol­dasy An­dastyń baspa betin kórme­gen birneshe myń bettik qoljaz­basyn, by­laisha aitqanda, bir japyraq qaǵa­zyna deiin qaldyrmai, elge ala kelipti. Ótken jyly balalaryn úiym­das­tyryp, Andas Omaraqynnyń 7 tom­dyq eńbegin jinaq­tap, onyń «Tarih talǵarynda» (tarihi zertteuler, «Doda» (aitystar), «Jyl­dar izi» (óleńder ji­naǵyn) atty úsh tomdyǵyn óz qa­ra­ja­tymen shy­ǵaryp, oqyrmandarǵa úsyn­dy. Búginde sol eń­bek jas úrpaqtyń bo­iyna últ­tyq qazy­namyzdy sińirudiń qú­ralyna ainaldy. Jetisu ob­lysy ákim­digi Bi­lim basqar­masy, Andas áuleti bir­lese otyryp, «Andas Oma­­raqyn oqu­lary» atty úlken jobany qol­ǵa aldy. Oǵan ob­lystaǵy yntaly, áde­biet pen ta­rihqa, ai­tys pen ólketa­nuǵa qúshtar otyz oqu­shy qatysyp ja­tyr. Ja­rys náti­jesi jaz­ǵa qarai shyǵarylady. Aita keterligi, byltyr Áueshan apa bas bolyp, Jetisu oblystyq memlekettik ar­hiviniń janynan Andas áuletiniń otbasylyq ǵylymi tektik qoryn ashyp, oǵan 56 is, myń­nan asa qoljazba qújat, kitap, baspa materialyn, ǵylymi disser­tatsiyalyq jú­mys­tyń túpnúsqasyn ótkizdi.

– Qytaida atamyz «Halyq jauy» ata­nyp, kúieuim sovetti ańsaityn «sasyq ziyaly» dep tanylyp, 30 jyl qysymnyń san túrin kórdik. 1980 jyldar­dan keiin Qy­taidaǵy jaǵdai túraqtalǵan soń bizdiń ómirimiz de túzele bastady. Ba­lalarymnyń bári ata jolyn quyp, áke amanatyn ardaq­tap keledi, – deidi ol.

Apamyzdyń balalary búginde ár salada júmys isteidi. Olar Qytaidyń jáne Qa­zaqstannyń tańdauly oqu oryndaryn bi­tirgen. Aita keterligi, Andas otbasy múshe­leri qalamgerlik pen ǵylymdy teń ústaǵan. Búginde 8 balasynyń jeteui ǵylym magistri. Adal eńbek qashanda adamdy alǵa jete­leidi. Ótken jyly Áueshan apamyz úiytqy bolǵan Andas otbasy «Mereili otbasy – 2022» Últtyq baiqauynyń respublika bo­iynsha laureaty, Jańadan qúrylǵan Jeti­su oblysy boiynsha alǵashqy jeńim­pazy atandy. Ótkende ǵana Áueshan apa taǵy da jaqsy dúnieni qolǵa aldy. Óziniń zeinet­aqysynan jinalǵan qarajatymen Jetisu oblysynyń audan-qalasyndaǵy 30 oqu­shyny Jetisu oblystyq «Jetisu» gazetine jazdyryp, qa­zaq baspasózine qoldau tanytty.

– Búl isti aqshamyzdyń kóptiginen istegenimiz joq, ataq-abyroi alaiyq degen nietimiz de bolmady. Eger el órkendi, júrt berekeli bolsyn desek, aldymen ruha­niyatqa qaiyrymdylyq jasaluy kerek. Osynau izgilikti qadamdy basqa jandardy da ru­haniyat syndy ortaq iske tartaiyq degen oimen qolǵa aldyq, – deidi apamyz.

Áueshan apa búginde Taldyqorǵan qa­lasynyń Erkin auylynda túrady. Qara­paiym ǵana ómir súrip, balalaryna aqyl aityp, nemerelerine úlgi-ónege kórsetip júr.

Bolat ABAǴAN, Jetisu oblysy

0 0 votes
Рейтинг статьи
Post Views: 9
Қышқыш қалай жасалған?
Andas Omaraqyn izimen

Qyshqysh qalai jasalǵan?

August 12, 2026
Адамның пайда болуы
Andas Omaraqyn izimen

Adamnyń paida boluy

August 10, 2026
Күн және жұлдыздар
Andas Omaraqyn izimen

Kún jáne júldyzdar

August 5, 2026
كۇن مەن جەر
Andas Omaraqyn izimen

Kún men jer

August 4, 2026
Аспанның биіктеуі
Andas Omaraqyn izimen

Aspannyń biikteui

July 31, 2026
Жер-көктің айырылуы жөнінде (Күнес ауданының аңыз-ертегілері)
Andas Omaraqyn izimen

Jer-kóktiń aiyryluy jóninde (Kúnes audanynyń ańyz-ertegileri)

July 30, 2026
Subscribe
Login
Notify of
guest
guest
0 комментариев
Oldest
Newest Most Voted
Inline Feedbacks
View all comments
ӨЛКЕ ШЕЖІРЕСІН СӨЙЛЕТКЕН ҚАЛАМГЕР

ÓLKE SHEJIRESIN SÓILETKEN QALAMGER

November 9, 2026

«Бекзат өмір»: өнерге арналған еңбек

«Bekzat ómir»: ónerge arnalǵan eńbek

November 7, 2026

Өлке тарихы ұрпаққа аманат

Ölke tarihy ūrpaqqa amanat

October 23, 2026

ЖАҢА ҚАҒИДА?  «Әлеуметтік кәсіпкерлерге жаңа талаптар түсіндірілді»

JAŃA QAǴIDA: «Áleumettik kásipkerlerge jańa talaptar túsindirildi»

October 13, 2026

Жұмыспен қамту тәртібінде не өзгерді?

Júmyspen qamtu tártibinde ne ózgerdi?

October 12, 2026

Ақпараттық агенттігі

Меншік иесі: “Жетісу” өлкетанушылар орталығы” қоғамдық бірлестігі
Қазақстан Республикасы, Жетісу облысы, Талдықорған қаласы “Болашақ” шағын ауданы, 12-27

Q-Andas желілік басылымы Қазақстан Республикасы Ақпарат және коммуникация министрлігі Ақпарат комитетінде 2025 жылғы 19 наурызда тіркеліп, № KZ21VPY00115275 куәлігі берілген.

Сайт материалын пайдалану үшін редакция келісімі керек және гиперсілтеме жасау міндетті.

Тел: 8 747 706 1382
email: andas_kazhet@mail.ru

qandas.kz © 2026. Барлық авторлық құқық заңмен қорғалған.

  • qzQazaq
    • kz Қазақ
    • qz Qazaq
    • tj توتە جازۋ
    • ru Русский
    • en English
  • Basty bet
  • Ólketaný
    • Bılım
    • Densaulyq
    • Sport
    • Mádenıet
    • Eltaný
    • Qorshaǵan orta
    • Kóshi-qon
    • Ädiebet
    • Qýǵyn-súrgin
    • Şalǵai auyl
    • jartas sýretteri
    • Halyq jady
    • Tarih
    • Tulǵataný
    • Turizm
    • Jetisýdyń asıetti jerler
  • Arnaıy jobalar
    • Ekspedısııalar
    • Grant
    • Konferensııa
    • Kórmeler
    • Týrnır
  • Muraǵat
    • Andas Omaraqyn izimen
    • Aýeshan Majaıdyń jádigerleri
    • Beınefılm
    • GalereIA
    • Hatkerlik
  • Biz týraly
    • Áriptester
    • Baılanys
    • Saıt ákimshiligi
    • PDF-mūraǵat

© 2025 qandas.kz

wpDiscuz