Qara taudyń basynan kósh keledi,
Kóshken saiyn bir tailaq bos keledi.
Qaryndastan airylǵan qiyn eken,
Qara kózge móldirep jas keledi,
– dep keletin «Elim-ai» ániniń júrek qylyńdy terbemeitin kezi joq. Án áuenin esti sala qiyndyǵy men azaby úlasqan qasiret pen qaiǵy kóz aldyńa keledi. Iá, qazaqta múndai án kóp. Zataevich tańqalǵandai, qazaqtyń jany dalasymen úndesip, án salyp jatatyny anyq. Keshegi Birjansal men Aqanseri, paluan SHolaq pen jayauMúsadan bastap, ǵúdamaAbai, búgingi SHámshi, Abilahat, Áset, Núrǵisaǵa deiin jibin úzbei kele jatqan ónerdiń halyqtyń júregine jylu, namysyna qorǵan, oiyna oram bolǵanyn túsine alamyz. Árnine, sol auender búginde búldirgisi búlinbei, kóńil quanyshyna ainaluda.
Múhtar SHahansha aitsaq, ár dáuirdiń ózine sai altynnyń da narqy ózgerip otyratyny osy bolsa kerek. Núrǵisanyń «Sarjailau», Abilahat Esbaevtiń «Ústazym», Dánesh Rahyshtyń «Qoishy áni», «Jylqyshy áni» sol tústaǵy qazaq ómiriniń ózeginen tuǵan dúnieler edi. Alaida, búgingi ómir ózgeshe, qazaqtyń da kún kóris tásili ózgerdi. Eń bastysy, táuelsiz eldiń qúraushysy bolyp otyrǵany. Taǵy bir jaǵynan, qarakózderimiz tehnikanyń tilin meńgerip, sharuasyn shalqytyp jatyr. Biraq, olardyń júmys ornyna bara qalsań taǵy da ózge últtyń áuenderi shyrqalyp jatqanyn estisiń. Nege?… aldyńnan san súraq kóldeneńdep shyǵa keledi.
Tayauda qalamyzdaǵy bir kásiptik-tehnikalyq kolledjdiń qúrylu merekesine orai úiymdastyrylyǵan saltanatty sharaǵa qatystym. Múnda bári de jaqsy daiyndalǵan. Studentter bilim ordasynda oqytylatyn 13 mamandyq boiynsha sahnalyq kórinis dayayndap, ony ánmen aishyqtap kórsetuge tyrysty. Biraq, osy barysta as dayarlau mamandyǵynda ǵana qazaqtyń «Dastarqan» áni shyrqalǵany bolmasa, ózgelerinde orys nemese aǵylshyn tilindegi ándermen súiemeldengeni kóńilime únamady. Búl turaly, sharany úiymdastyrushylardan súrap kórgen edim. Jaisyz jaupqa janym auyrdy. «Manandyqtarǵa sai keletin qazaqsha án tabylmady», – dep qaiyrdy olar. Sosyn búl pikirdiń qate ekenin dáleldemekke tyrysyp, qolymda bar án jinaq pen beinetaspany aqtaryp kórgende baryp olardyń aitqanynyń dúrystyǵyna kóz jetkizdim.
Qarakózderimizde ózge últtyń ánderine qúmar emes, ókinishtisi, qazir qazaqta tehnika men kásiptik mamandyqqa arnalǵan án joq. Árine, mashina jóndeushi zergerdiń tilin, balyq óńdeushi baqtashynyń syryn, baǵban jihaz jasaushynyń oiyn bilmeidi. Taǵysyn taǵylar. Osynyń ózinen-aq ár adamnyń mamandyǵyna sai talǵanynyń bolatynyn biluge bolady. Sondyqtan osy qajettilikke negizdelgen ánderge qúmar bolatyny anyq. Alaida, tehnikalyq mamandyq ieleriniń talǵanyma sai keletin qazaq tilinde án bolmaǵan soń, ózge últtyń osy baǵyttaǵy áuenderine tánti bolmai sharasy qalmaidy. Biz «Tehnikanyń tili qazaqshalanbai, qazaq tiliniń kósegesi kógermeidi», – dep jatamyz. Al, tehnikanyń qyzyǵy men qiyndyǵyn beineleitin nazdy da sazdy ánder tumai, tehnikanyń tili eshqashan qazaqshalanbaidy degen oiǵa keldim. Sondyqtan búl aqtańdaqty erterek qolǵa almasaq, bayaǵy jartas sol jartas bolyp qala bermek. YAǵni, qazaqtyń tilin qansha búrasańda, qúlaqtan kirip, boidy alatyn ruhani táueldilikten qútyla almasymyz anyq. Sondyqtan qazaq kompozitorlary shou biznes degen túsinikke jarmasyp almai, bir sát osy jaǵyna da kóńil audarsa núr ústine núr bolar edi.
Qajet Andas
«Q-andas» aqparattyq agenttigi











