Búginge deiin Iliyas Jansúgirovtyń aqyndyq, qalamgerlik, qairatkerlik qyry jan-jaqty zerttelip, shyǵarmalary hinaqtalyp, oqyrmanǵa jol tartqan tom-tom kitap sórelerden oryn tapty. Osy arqyly óskeleń úrpaqqa ónege bolar isterdiń shejiresin jazdyq. Biraq, qairatker ómiriniń erekshe tústary, búgingi úrpaqtyń sanasyna basqasha túrǵy da engen ómir bolmysy, oqyrman nazaryna ilinbegen azamattyq bitimi osyǵan deiin beti ashylmaǵan kúiinde qalyp keledi. Solardyń biri myna suret.

Baspasóz jáne internet betterindegi, kitap, jurnal, taǵy da basqa qoldanylmaly ádebietterdiń múqabasynda osy suret júredi. Qazir búkil el Iliyastyń beinesin dál osylai qabyldaityny anyq. Biraq, Iliyas ómirinde kózáinek taqpaǵan degen pikirdemin. Ony tarǵalań ómirdiń talai synnan súrinbei ótip, aman-esen búginge jetken, aqyn ómiriniń ár kezeńinen syr shertetin suretterdiń tómendegi bir bóliginen baiqauǵa bolady.

Mamaniya mektebin bitirushiler. Birinshi qatar otyrǵandar (soldan ońǵa qarai): Bilál Súleev, belgisiz, B. Eseknqúlova. F. Ǵabitqyzy, A. Jansúirova. Túrǵandar (ońnan solǵa qarai): Á. Qalymbekov, I. Jansúgirov, K. Esbolatov, Á. Múqashov.
Qazaq (qyrǵyz) aǵartu institutynyń újymy. Almaty, 1923 jyl.

Jetisu oblystyq múǵalimder konferentsiyasynyń delegattary. 1924 jyl, Almaty.

Iliyas Jansúgirov
«Tilshi» gazeti shyqqannan beri qalam qairaty jaǵynan zor kómegin tigizgen qalamy ótkir, sózi súlu tilshiniń iri jazushylarynan sanalatyn azamatymyz.

1928 jyly Máskeude túsken sureti.

1928 jyly Qyzylorda qalasynda qazaq jazuyn latyn álipbiine kóshiruge bailanysty ótken ǵylymi májiliske qatysushylar: Birinshi qatarda (soldan ońǵa qarai) 3) Balqai Baitoǵaev, 8) Basyr Múhamedjanov. Ekinshi qatarda (soldan ońǵa qarai) 2) Qúdaibergen Júbanúly, 6) Teljan SHonanúly, 7) Oraz Jandosúly, 8) Ábdirahman Baidildin, 9) Álimhan Ermekúly, 12) Ǵabbas Toǵjanúly, 13) Beiimbet Mailin, 14) Iliyas Jansúgirúly. Úshinshi qatarda (soldan ońǵa qarai) 10) Júsipbek Aimauytúly, 13) Múhtar Myrzaúly (Murzin), 15) Eldes Omarúly.
Últtyq respublikalyq jazushylarmen kezdesu. 1930 jyly.

Iliyas Jansúgirov «Stepnaya pesnya» filьminde atqa miner rólinde. (1930-1932).

Qazaqstan jazushylar odaǵynyń I sъezi. 28-29/II/1932

Qazaqstan Jazushylar odaǵynyń kezekti jinalysynan keiingi estelik.

Sábit, Sáken, Iliyas, Beiimbet qazaq ziyalylarymen birge.

Iliyas Jansúgirov pen Vsevolod Rojdestvenskii Ile Alatauynyń bauraiynda. 1935 jyl.

Iliyas Jansúgirov balalarymen birge. 1935 jyl.

Otbasylyq suret. 1937 jyl.

Atu jazasyna kesiler aldynda. 1938 jyl.
Baiqasańyzdar, joǵarydaǵy suretterdiń birde birinde Iliyas Jansúgirovtyń kózáinek taqqanyn kórmeisiz. Osynyń ózi-aq Iliyastyń ómirinde kózáinek taqpaǵanyn dáleldeidi. Ókinishke qarai, kózáinek taqqan surettiń eń alǵash qai kitabta berilgenin, ony kimniń salǵanyn nemese sol suretti alǵashqy paidalanushy qai derekten alǵanyn anyqtau qiyn boldy. Múmkin, zerdeli oqyrmannyń arasynda onyń tarihyn biletin nemese qolynda Iliyastyń kózáinek taǵyp túsken sureti bar bolyp jatsa oi qosa jatar degen úmitim de joq emes. Búndai derek tabylmasa: «Iliyas ómirinde kózáinek taqpaǵan» dep tújyrymdauǵa dálel jetkilikti. Olai bolsa kóp bolyp pikirlesip, Iliyas Jansúgirovtyń búdan bylaiǵy naǵyz beinesin túraqtandyrǵan jón.
Soǵan sai, birinshiden, búdan bylai meili sait, baspasóz, kitap, jurnal bolsyn Iliyastyń kózáineksiz suretin berudi úmit etemin. Ekinshiden, biyl Iliyas Jansúgirovtyń 125 jyldyǵyna orai Aqsu audanynynyń ortalyǵy Jansúgirov kenti men aqyn tuǵan Qyzyltań auylyna eskertkish músini qoiylady degendi estip edik. Osy eskertkishterdiń jobasy qalai jasalyp jatqany turaly Aqsu audanynyń ákimdigi men aqyn toiyn ótkizetin komissiyanyń joba núsqasymen bólisip, oqyrmandarǵa túsinik bere ketse núr ústine núr bolar edi. Úshinshiden, búl turaly aqynnyń tuys-tuǵandary men úrpaqtary ne aitar eken?. Tipti, «Iliyastyń kózáinek taqqan sureti ilingen aqyn muzeiindegi, taǵy da basqa kórneki jerdegi beinelerdi kózáinenksiz suretterge auystyrylsa jón bolar ma edi?» degen oida jii mazalai beredi.
Aitu bizden, oryndau sizden, aǵaiyn!
Qajet Andas
Jalǵasy bar...
Abai.kz













