Q-Andas
No Result
View All Result
  • Basty bet
  • Ólketaný
    • Bılım
    • Densaulyq
    • Sport
    • Mádenıet
    • Eltaný
    • Qorshaǵan orta
    • Kóshi-qon
    • Ädiebet
    • Qýǵyn-súrgin
    • Şalǵai auyl
    • jartas sýretteri
    • Halyq jady
    • Tarih
    • Tulǵataný
    • Turizm
    • Jetisýdyń asıetti jerler
  • Arnaıy jobalar
    • Ekspedısııalar
    • Grant
    • Konferensııa
    • Kórmeler
    • Týrnır
  • Muraǵat
    • Andas Omaraqyn izimen
    • Aýeshan Majaıdyń jádigerleri
    • Beınefılm
    • GalereIA
    • Hatkerlik
  • Biz týraly
    • Áriptester
    • Baılanys
    • Saıt ákimshiligi
    • PDF-mūraǵat
kz Қазақ qz Qazaq tj توتە جازۋ ru Русский en English
Q-Andas
  • Basty bet
  • Ólketaný
    • Bılım
    • Densaulyq
    • Sport
    • Mádenıet
    • Eltaný
    • Qorshaǵan orta
    • Kóshi-qon
    • Ädiebet
    • Qýǵyn-súrgin
    • Şalǵai auyl
    • jartas sýretteri
    • Halyq jady
    • Tarih
    • Tulǵataný
    • Turizm
    • Jetisýdyń asıetti jerler
  • Arnaıy jobalar
    • Ekspedısııalar
    • Grant
    • Konferensııa
    • Kórmeler
    • Týrnır
  • Muraǵat
    • Andas Omaraqyn izimen
    • Aýeshan Majaıdyń jádigerleri
    • Beınefılm
    • GalereIA
    • Hatkerlik
  • Biz týraly
    • Áriptester
    • Baılanys
    • Saıt ákimshiligi
    • PDF-mūraǵat
No Result
View All Result
Q-Andas
No Result
View All Result
Basty bet Qajet aqparat

Jońǵar Alatauynyń Sivers almasynyń genetikalyq rezervattary

admin
2026/08/31
Qajet aqparat
0
Жоңғар Алатауындағы Сиверс алмасының генетикалық резерваттары

Jońǵar-Alatauy memlekettik últtyq tabiǵi parki – Jetisu óńirindegi tabiǵi bioaluantúrlilikti saqtauda airyqsha mańyzǵa ie aumaqtardyń biri. Últtyq park Aqsu, Sarqan jáne Alakól audandarynyń aumaǵyn qamtidy. Múnda jabaiy jemisti ormandardyń, sonyń ishinde Sivers almasynyń tabiǵi alqaptary keń taralǵan.

Park aumaǵyndaǵy Sivers almasy alqaptarynyń kólemi 4 myń gektarǵa juyq, yaǵni últtyq parktiń jalpy aumaǵynyń shamamen 1,05 paiyzyn qúraidy. Jońǵar Alatauynyń jabaiy jemisti ormandary ósimdikterdiń asa qúndy genetikalyq qoryn saqtap otyrǵan ǵalamdyq tabiǵi qoimalardyń biri sanalady. Sondyqtan búl ormandardy qorǵau tek óńirlik deńgeidegi emes, últtyq jáne halyqaralyq mańyzy bar mindet.

Sivers almasynyń tabiǵi populyatsiyalaryn saqtau jáne onyń genetikalyq qoryn qorǵau maqsatynda Jońǵar-Alatauy MÚTP aumaǵynda arnaiy genetikalyq rezervattar belgilengen.

Selektsiyalyq-genetikalyq maqsattaǵy zertteuler negizinde «Kókjota», «CHernaya rechka», «Pihtovaya» jáne «Soldatskaya» shatqaldaryndaǵy Sivers almasy ósetin alqaptarǵa sipattama jasalyp, jalpy kólemi 375,1 gektar orman genetikalyq rezervaty belgilendi. Búl júmystar uákiletti organnyń mamandandyrylǵan úiymy men orman ornalastyru kásiporny júrgizgen zertteulerdiń nátijesinde júzege asyryldy.

Genetikalyq rezervattardyń basty mindeti – tabiǵi jaǵdaida qalyptasqan Sivers almasy populyatsiyalarynyń genetikalyq ártúrliligin saqtau, olardyń tabiǵi jańaruyna jaǵdai jasau jáne úzaq merzimdi ǵylymi baqylau júrgizu.

Jońǵar-Alatauy MÚTP ǵylym bóliminde 2026–2030 jyldarǵa arnalǵan birneshe baǵyt boiynsha ǵylymi-zertteu júmystary qolǵa alynǵan.

Sonyń biri – «Jońǵar-Alatauy MÚTP aumaǵyndaǵy Sivers almasynyń genetikalyq rezervattaryna tónetin qauip faktorlary jáne olardy joyu joldary» taqyrybyndaǵy zertteu. Onyń ayasynda Sivers almasynyń tabiǵi populyatsiyalaryna áser etetin ekologiyalyq jáne biologiyalyq faktorlardy anyqtau, olardyń yqpalyn baǵalau jáne qorǵaudyń tiimdi joldaryn úsynu kózdeledi.

Sonymen qatar «Jońǵar-Alatauy MÚTP jabaiy jemis ormandarynyń qústarǵa arnalǵan azyqtyq bazany qalyptastyrudaǵy mańyzy» taqyrybynda ǵylymi zertteu júrgizilude. Búl baǵyt jabaiy jemisti ormandardyń tek ósimdik álemi úshin ǵana emes, tútas ekojúieniń túraqtylyǵyn qamtamasyz etudegi rólin zertteuge múmkindik beredi.

Últtyq parktiń «Tabiǵat jylnamasyn» júrgizu baǵdarlamasy ayasynda Sivers almasynyń tabiǵi populyatsiyalarynyń jai-kúiin úzaq merzim boiy baqylauǵa arnalǵan túraqty monitoringtik alańdar qúrylǵan.

Búl alańdarda jyl saiyn josparly dalalyq zertteuler júrgiziledi. Mamandar Sivers almasy ósetin aumaqtardyń jalpy ekologiyalyq jaǵdaiyn baǵalap, tabiǵi qaita túleu úderisin zertteidi. Sonymen birge aǵashtardyń damu kezeńderine fenologiyalyq baqylau jasalyp, olardyń sanitarlyq jaǵdaiy tekseriledi.

Dalalyq zertteuler barysynda aǵashtarda aurular men ziyankesterdiń bar-joǵyna vizualdy baǵalau júrgizilip, populyatsiyalardyń tabiǵi jańaru deńgeii men jalpy túraqtylyǵy anyqtalady. Úzaq merzimdi monitoring nátijeleri tabiǵi ózgeristerdi der kezinde baiqauǵa jáne qajet bolǵan jaǵdaida qorǵau sharalaryn jetildiruge múmkindik beredi.

Sivers almasy – Jońǵar Alatauy tabiǵatynyń ǵana emes, álemdik ósimdikterdiń genetikalyq qorynyń mańyzdy bóligi. Sondyqtan onyń tabiǵi populyatsiyalaryn, genetikalyq ártúrliligin jáne ósetin ortasyn saqtau – ǵylymi zertteu men tabiǵatty qorǵau salasyndaǵy mańyzdy mindetterdiń biri.

Q. Eleusizov, Jońǵar-Alatauy MÚTP ǵylym bóliminiń biologi

0 0 votes
Рейтинг статьи
Post Views: 11
Өлке тарихы ұрпаққа аманат
Qajet aqparat

Ölke tarihy ūrpaqqa amanat

October 23, 2026
ЖАҢА ҚАҒИДА?  «Әлеуметтік кәсіпкерлерге жаңа талаптар түсіндірілді»
Qajet aqparat

JAŃA QAǴIDA: «Áleumettik kásipkerlerge jańa talaptar túsindirildi»

October 13, 2026
Жұмыспен қамту тәртібінде не өзгерді?
Qajet aqparat

Júmyspen qamtu tártibinde ne ózgerdi?

October 12, 2026
Qandas.kz сайтындағы өлкетану мақалаларын ағылшын тіліне аудару негіздері
Konferensııa

Qandas.kz saityndaǵy ölketanu maqalalaryn aǵylşyn tılıne audaru negızderı

October 8, 2026
Жетісу мен Ертіс өңірінің археологиялық және сакралды мұрасы
Konferensııa

Jetisu men Ertis óńiriniń arheologiyalyq jáne sakraldy múrasy

September 30, 2026
Ұлттық парк мұражайы: табиғатқа танымдық саяхат
Konferensııa

Últtyq park múrajaiy: tabiǵatqa tanymdyq sayahat

September 29, 2026
Subscribe
Login
Notify of
guest
guest
0 комментариев
Oldest
Newest Most Voted
Inline Feedbacks
View all comments
ӨЛКЕ ШЕЖІРЕСІН СӨЙЛЕТКЕН ҚАЛАМГЕР

ÓLKE SHEJIRESIN SÓILETKEN QALAMGER

November 9, 2026

«Бекзат өмір»: өнерге арналған еңбек

«Bekzat ómir»: ónerge arnalǵan eńbek

November 7, 2026

Өлке тарихы ұрпаққа аманат

Ölke tarihy ūrpaqqa amanat

October 23, 2026

ЖАҢА ҚАҒИДА?  «Әлеуметтік кәсіпкерлерге жаңа талаптар түсіндірілді»

JAŃA QAǴIDA: «Áleumettik kásipkerlerge jańa talaptar túsindirildi»

October 13, 2026

Жұмыспен қамту тәртібінде не өзгерді?

Júmyspen qamtu tártibinde ne ózgerdi?

October 12, 2026

Ақпараттық агенттігі

Меншік иесі: “Жетісу” өлкетанушылар орталығы” қоғамдық бірлестігі
Қазақстан Республикасы, Жетісу облысы, Талдықорған қаласы “Болашақ” шағын ауданы, 12-27

Q-Andas желілік басылымы Қазақстан Республикасы Ақпарат және коммуникация министрлігі Ақпарат комитетінде 2025 жылғы 19 наурызда тіркеліп, № KZ21VPY00115275 куәлігі берілген.

Сайт материалын пайдалану үшін редакция келісімі керек және гиперсілтеме жасау міндетті.

Тел: 8 747 706 1382
email: andas_kazhet@mail.ru

qandas.kz © 2026. Барлық авторлық құқық заңмен қорғалған.

  • qzQazaq
    • kz Қазақ
    • qz Qazaq
    • tj توتە جازۋ
    • ru Русский
    • en English
  • Basty bet
  • Ólketaný
    • Bılım
    • Densaulyq
    • Sport
    • Mádenıet
    • Eltaný
    • Qorshaǵan orta
    • Kóshi-qon
    • Ädiebet
    • Qýǵyn-súrgin
    • Şalǵai auyl
    • jartas sýretteri
    • Halyq jady
    • Tarih
    • Tulǵataný
    • Turizm
    • Jetisýdyń asıetti jerler
  • Arnaıy jobalar
    • Ekspedısııalar
    • Grant
    • Konferensııa
    • Kórmeler
    • Týrnır
  • Muraǵat
    • Andas Omaraqyn izimen
    • Aýeshan Majaıdyń jádigerleri
    • Beınefılm
    • GalereIA
    • Hatkerlik
  • Biz týraly
    • Áriptester
    • Baılanys
    • Saıt ákimshiligi
    • PDF-mūraǵat

© 2025 qandas.kz

wpDiscuz