Q-Andas
No Result
View All Result
  • باستى بەت
  • ولكەتانۋ
    • ءبىلىم
    • دەنساۋلىق
    • سپورت
    • قۋعىن-سۇرگىن
    • تۇلعا تانۋ
    • قورشاعان ورتا
    • حالىق جادى
    • مادەنيەت
    • جەتىسۋ جارتاس سۋرەتتەرى
    • جەتىسۋدىڭ اسيەتتى جەرلەر
    • ادەبيەت
    • شالعاي اۋىل
    • تۋريزم
      • تاريح
    • ەلتانۋ
    • كوشى-قون
    • تۋرنير
  • ارنايى جوبالار
    • بايقاۋ
    • كورمەلەر
    • كونفەرەنتسيا
    • گرانت
    • ەكسپەديتسيالار
  • مۇراعات
    • انداس وماراقىن ىزىمەن
    • اۋەسحان ماجايدىڭ جادىگەرلەرى
    • بەينەفيلم
    • حاتكەرلىك
    • گالەرەيا
  • ءبىز تۋرالى
    • ارىپتەستەر
    • بايلانىس
    • سايت اكىمشىلىگى
    • PDF-مۇراعات
kz Қазақ qz Qazaq tj توتە جازۋ ru Русский en English
Q-Andas
  • باستى بەت
  • ولكەتانۋ
    • ءبىلىم
    • دەنساۋلىق
    • سپورت
    • قۋعىن-سۇرگىن
    • تۇلعا تانۋ
    • قورشاعان ورتا
    • حالىق جادى
    • مادەنيەت
    • جەتىسۋ جارتاس سۋرەتتەرى
    • جەتىسۋدىڭ اسيەتتى جەرلەر
    • ادەبيەت
    • شالعاي اۋىل
    • تۋريزم
      • تاريح
    • ەلتانۋ
    • كوشى-قون
    • تۋرنير
  • ارنايى جوبالار
    • بايقاۋ
    • كورمەلەر
    • كونفەرەنتسيا
    • گرانت
    • ەكسپەديتسيالار
  • مۇراعات
    • انداس وماراقىن ىزىمەن
    • اۋەسحان ماجايدىڭ جادىگەرلەرى
    • بەينەفيلم
    • حاتكەرلىك
    • گالەرەيا
  • ءبىز تۋرالى
    • ارىپتەستەر
    • بايلانىس
    • سايت اكىمشىلىگى
    • PDF-مۇراعات
No Result
View All Result
Q-Andas
No Result
View All Result
باستى بەت قاجەت اقپارات

جوڭعار الاتاۋىنداعى سيۆەرس الماسىنىڭ گەنەتيكالىق رەزەرۆاتتارى

admin
2026/08/31
قاجەت اقپارات
0
Жоңғар Алатауындағы Сиверс алмасының генетикалық резерваттары

جوڭعار-الاتاۋى مەملەكەتتىك ۇلتتىق تابيعي پاركى – جەتىسۋ وڭىرىندەگى تابيعي بيوالۋانتۇرلىلىكتى ساقتاۋدا ايرىقشا ماڭىزعا يە اۋماقتاردىڭ ءبىرى. ۇلتتىق پارك اقسۋ، سارقان جانە الاكول اۋداندارىنىڭ اۋماعىن قامتيدى. مۇندا جابايى جەمىستى ورمانداردىڭ، سونىڭ ىشىندە سيۆەرس الماسىنىڭ تابيعي القاپتارى كەڭ تارالعان.

پارك اۋماعىنداعى سيۆەرس الماسى القاپتارىنىڭ كولەمى 4 مىڭ گەكتارعا جۋىق، ياعني ۇلتتىق پاركتىڭ جالپى اۋماعىنىڭ شامامەن 1،05 پايىزىن قۇرايدى. جوڭعار الاتاۋىنىڭ جابايى جەمىستى ورماندارى وسىمدىكتەردىڭ اسا قۇندى گەنەتيكالىق قورىن ساقتاپ وتىرعان عالامدىق تابيعي قويمالاردىڭ ءبىرى سانالادى. سوندىقتان بۇل ورمانداردى قورعاۋ تەك وڭىرلىك دەڭگەيدەگى ەمەس، ۇلتتىق جانە حالىقارالىق ماڭىزى بار مىندەت.

سيۆەرس الماسىنىڭ تابيعي پوپۋلياتسيالارىن ساقتاۋ جانە ونىڭ گەنەتيكالىق قورىن قورعاۋ ماقساتىندا جوڭعار-الاتاۋى مۇتپ اۋماعىندا ارنايى گەنەتيكالىق رەزەرۆاتتار بەلگىلەنگەن.

سەلەكتسيالىق-گەنەتيكالىق ماقساتتاعى زەرتتەۋلەر نەگىزىندە «كوكجوتا»، «چەرنايا رەچكا»، «پيحتوۆايا» جانە «سولداتسكايا» شاتقالدارىنداعى سيۆەرس الماسى وسەتىن القاپتارعا سيپاتتاما جاسالىپ، جالپى كولەمى 375،1 گەكتار ورمان گەنەتيكالىق رەزەرۆاتى بەلگىلەندى. بۇل جۇمىستار ۋاكىلەتتى ورگاننىڭ مامانداندىرىلعان ۇيىمى مەن ورمان ورنالاستىرۋ كاسىپورنى جۇرگىزگەن زەرتتەۋلەردىڭ ناتيجەسىندە جۇزەگە اسىرىلدى.

گەنەتيكالىق رەزەرۆاتتاردىڭ باستى مىندەتى – تابيعي جاعدايدا قالىپتاسقان سيۆەرس الماسى پوپۋلياتسيالارىنىڭ گەنەتيكالىق ارتۇرلىلىگىن ساقتاۋ، ولاردىڭ تابيعي جاڭارۋىنا جاعداي جاساۋ جانە ۇزاق مەرزىمدى عىلىمي باقىلاۋ جۇرگىزۋ.

جوڭعار-الاتاۋى مۇتپ عىلىم بولىمىندە 2026–2030 جىلدارعا ارنالعان بىرنەشە باعىت بويىنشا عىلىمي-زەرتتەۋ جۇمىستارى قولعا الىنعان.

سونىڭ ءبىرى – «جوڭعار-الاتاۋى مۇتپ اۋماعىنداعى سيۆەرس الماسىنىڭ گەنەتيكالىق رەزەرۆاتتارىنا تونەتىن قاۋىپ فاكتورلارى جانە ولاردى جويۋ جولدارى» تاقىرىبىنداعى زەرتتەۋ. ونىڭ اياسىندا سيۆەرس الماسىنىڭ تابيعي پوپۋلياتسيالارىنا اسەر ەتەتىن ەكولوگيالىق جانە بيولوگيالىق فاكتورلاردى انىقتاۋ، ولاردىڭ ىقپالىن باعالاۋ جانە قورعاۋدىڭ ءتيىمدى جولدارىن ۇسىنۋ كوزدەلەدى.

سونىمەن قاتار «جوڭعار-الاتاۋى مۇتپ جابايى جەمىس ورماندارىنىڭ قۇستارعا ارنالعان ازىقتىق بازانى قالىپتاستىرۋداعى ماڭىزى» تاقىرىبىندا عىلىمي زەرتتەۋ جۇرگىزىلۋدە. بۇل باعىت جابايى جەمىستى ورمانداردىڭ تەك وسىمدىك الەمى ءۇشىن عانا ەمەس، تۇتاس ەكوجۇيەنىڭ تۇراقتىلىعىن قامتاماسىز ەتۋدەگى ءرولىن زەرتتەۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.

ۇلتتىق پاركتىڭ «تابيعات جىلناماسىن» جۇرگىزۋ باعدارلاماسى اياسىندا سيۆەرس الماسىنىڭ تابيعي پوپۋلياتسيالارىنىڭ جاي-كۇيىن ۇزاق مەرزىم بويى باقىلاۋعا ارنالعان تۇراقتى مونيتورينگتىك الاڭدار قۇرىلعان.

بۇل الاڭداردا جىل سايىن جوسپارلى دالالىق زەرتتەۋلەر جۇرگىزىلەدى. ماماندار سيۆەرس الماسى وسەتىن اۋماقتاردىڭ جالپى ەكولوگيالىق جاعدايىن باعالاپ، تابيعي قايتا تۇلەۋ ۇدەرىسىن زەرتتەيدى. سونىمەن بىرگە اعاشتاردىڭ دامۋ كەزەڭدەرىنە فەنولوگيالىق باقىلاۋ جاسالىپ، ولاردىڭ سانيتارلىق جاعدايى تەكسەرىلەدى.

دالالىق زەرتتەۋلەر بارىسىندا اعاشتاردا اۋرۋلار مەن زيانكەستەردىڭ بار-جوعىنا ۆيزۋالدى باعالاۋ جۇرگىزىلىپ، پوپۋلياتسيالاردىڭ تابيعي جاڭارۋ دەڭگەيى مەن جالپى تۇراقتىلىعى انىقتالادى. ۇزاق مەرزىمدى مونيتورينگ ناتيجەلەرى تابيعي وزگەرىستەردى دەر كەزىندە بايقاۋعا جانە قاجەت بولعان جاعدايدا قورعاۋ شارالارىن جەتىلدىرۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.

سيۆەرس الماسى – جوڭعار الاتاۋى تابيعاتىنىڭ عانا ەمەس، الەمدىك وسىمدىكتەردىڭ گەنەتيكالىق قورىنىڭ ماڭىزدى بولىگى. سوندىقتان ونىڭ تابيعي پوپۋلياتسيالارىن، گەنەتيكالىق ارتۇرلىلىگىن جانە وسەتىن ورتاسىن ساقتاۋ – عىلىمي زەرتتەۋ مەن تابيعاتتى قورعاۋ سالاسىنداعى ماڭىزدى مىندەتتەردىڭ ءبىرى.

ق. ەلەۋسيزوۆ، جوڭعار-الاتاۋى مۇتپ عىلىم ءبولىمىنىڭ بيولوگى

0 0 votes
Рейтинг статьи
Post Views: 21
Өлке тарихы ұрпаққа аманат
قاجەت اقپارات

ولكە تاريحى ۇرپاققا امانات

October 23, 2026
ЖАҢА ҚАҒИДА?  «Әлеуметтік кәсіпкерлерге жаңа талаптар түсіндірілді»
قاجەت اقپارات

جاڭا قاعيدا: «الەۋمەتتىك كاسىپكەرلەرگە جاڭا تالاپتار ءتۇسىندىرىلدى»

October 13, 2026
Жұмыспен қамту тәртібінде не өзгерді?
قاجەت اقپارات

جۇمىسپەن قامتۋ تارتىبىندە نە وزگەردى؟

October 12, 2026
Qandas.kz сайтындағы өлкетану мақалаларын ағылшын тіліне аудару негіздері
قاجەت اقپارات

Qandas.kz سايتىنداعى ولكەتانۋ ماقالالارىن اعىلشىن تىلىنە اۋدارۋ نەگىزدەرى

October 8, 2026
Жетісу мен Ертіс өңірінің археологиялық және сакралды мұрасы
قاجەت اقپارات

جەتىسۋ مەن ەرتىس ءوڭىرىنىڭ ارحەولوگيالىق جانە ساكرالدى مۇراسى

September 30, 2026
Ұлттық парк мұражайы: табиғатқа танымдық саяхат
قاجەت اقپارات

ۇلتتىق پارك مۇراجايى: تابيعاتقا تانىمدىق ساياحات

September 29, 2026
Subscribe
Login
Notify of
guest
guest
0 комментариев
Oldest
Newest Most Voted
Inline Feedbacks
View all comments
ӨЛКЕ ШЕЖІРЕСІН СӨЙЛЕТКЕН ҚАЛАМГЕР

ولكە شەجىرەسىن سويلەتكەن قالامگەر

November 9, 2026

«Бекзат өмір»: өнерге арналған еңбек

«بەكزات ءومىر»: ونەرگە ارنالعان ەڭبەك

November 7, 2026

Өлке тарихы ұрпаққа аманат

ولكە تاريحى ۇرپاققا امانات

October 23, 2026

ЖАҢА ҚАҒИДА?  «Әлеуметтік кәсіпкерлерге жаңа талаптар түсіндірілді»

جاڭا قاعيدا: «الەۋمەتتىك كاسىپكەرلەرگە جاڭا تالاپتار ءتۇسىندىرىلدى»

October 13, 2026

Жұмыспен қамту тәртібінде не өзгерді?

جۇمىسپەن قامتۋ تارتىبىندە نە وزگەردى؟

October 12, 2026

Ақпараттық агенттігі

Меншік иесі: “Жетісу” өлкетанушылар орталығы” қоғамдық бірлестігі
Қазақстан Республикасы, Жетісу облысы, Талдықорған қаласы “Болашақ” шағын ауданы, 12-27

Q-Andas желілік басылымы Қазақстан Республикасы Ақпарат және коммуникация министрлігі Ақпарат комитетінде 2025 жылғы 19 наурызда тіркеліп, № KZ21VPY00115275 куәлігі берілген.

Сайт материалын пайдалану үшін редакция келісімі керек және гиперсілтеме жасау міндетті.

Тел: 8 747 706 1382
email: andas_kazhet@mail.ru

qandas.kz © 2026. Барлық авторлық құқық заңмен қорғалған.

  • tjتوتە جازۋ
    • kz Қазақ
    • qz Qazaq
    • tj توتە جازۋ
    • ru Русский
    • en English
  • باستى بەت
  • ولكەتانۋ
    • ءبىلىم
    • دەنساۋلىق
    • سپورت
    • قۋعىن-سۇرگىن
    • تۇلعا تانۋ
    • قورشاعان ورتا
    • حالىق جادى
    • مادەنيەت
    • جەتىسۋ جارتاس سۋرەتتەرى
    • جەتىسۋدىڭ اسيەتتى جەرلەر
    • ادەبيەت
    • شالعاي اۋىل
    • تۋريزم
      • تاريح
    • ەلتانۋ
    • كوشى-قون
    • تۋرنير
  • ارنايى جوبالار
    • بايقاۋ
    • كورمەلەر
    • كونفەرەنتسيا
    • گرانت
    • ەكسپەديتسيالار
  • مۇراعات
    • انداس وماراقىن ىزىمەن
    • اۋەسحان ماجايدىڭ جادىگەرلەرى
    • بەينەفيلم
    • حاتكەرلىك
    • گالەرەيا
  • ءبىز تۋرالى
    • ارىپتەستەر
    • بايلانىس
    • سايت اكىمشىلىگى
    • PDF-مۇراعات

© 2025 qandas.kz

wpDiscuz