Maieke Soltangeldi ishindegi Qojabek Jamanton ruynan SHyǵai degen qúrbysy qaitys bolǵanda:
Mekkege Symaǵúl men SHyǵai ketti,
SHaldary Jamantonnyń yńǵai ketti.
Búlardan ózimshildik qalǵan emes,
Qoldaryn Kákibaiǵa búlǵai ketti, – osy auyldan qatarlas ólgen kisilerdi aityp, bauyrymdaǵan eken.
Kommunalasudyń alǵashqy jyldarynda, Kóldeneńbúlaq degen qystauǵa kóktem kezinde qi toptauǵa bir shal baryp, Zerippai degen adamnyń jer toshalasynda jatqanda, jańbyr qatty jauyp, tamshy ótip, jaǵuǵa otyn tappai, Kákibaidyń aǵash úiine baryp, qoidyń qiyn jaǵyp, jylynyp otyrǵanda Maieke:
Búrynǵynyń jorasy-ai,
Kári úlken úidiń qorasy-ai.
Bir borandyq bolmaǵan,
Zeripbaidyń molasy-ai, – dep kópshilikti bir selpiltip tastapty.
Kúnes audanynyń Sarykezeń, Kóldeneńbúlaq degen jerleri Maltabar-SHákil ruynyń qystauy men kókteuligi.
Maieke bir jyly bir qysyraq úiirli jylqy bitip, oǵan aiǵyr salam dep otyrǵan bir dóneni ayaǵy aqbas bolyp aqsap qalady. Araltóbedegi mal dárigerine apara jatyp:
Qairan da meniń torym-ai,
Arǵymaqtai forymy-ai.
Qúnannan dónen shyqqanda,
Ayaqtan qúdai toruy-ai.
Dárigerge seni aparyp baqtyraiyn,
Jazylsań basyńa úki taqtyraiyn.
Egerde soryń qainap jazylmasań,
Sepeige jiligińdi shaqtyraiyn.
Ayaǵyń aman-esen táuir bolsa,
Aiǵyr ǵyp bes biege shaptyraiyn, – depti.
El kommunalasqan kezde Sabyrbek, Zerippai, Múrynbek, Daulethan qatarly kisilerdi úiymdastyryp etik tiktirip, eńbekshilerdiń ayaqkiimin jamatady. Mákeń búlardyń istep jatqan orynna kelip, tikken etigin kórip:
E, Sabyrbegim ataqty,
Múrynbegim masaqshy.
Dáulethanym tasashy,
Zerippegim shatashy.
SHataqshylyǵyn aitaiyn,
Dámehandy sabatqan,
Núptebekti qamatqan, – depti.
Ábiken Baijúma degen adam Soltankeldi Symaǵúl ólgende janazaǵa kirip qasqyr ishigin alǵan eken. Arada bir jyl ótken Ábikennen Laqan mampań ólgende Maiekemen Múqamethan janazaǵa barsa búlardy eleusiz qaldyrypty. Súiek juylyp, joldyq berilip jatqanda:
Baijúmań ábiken emei, qalmaq pa edi,
Symaǵúlym ólgende barmap pa edi.
Sary súiek qúdamyn dep Soltekeńe,
Baijúma qasqyr ishik almap pa edi.
Laqannan Maieke qúry qalatyn,
Laqandy Maieke jalmap pa edi, – degende bir úlken joldyq berip, attandyrypty.
1964-shi jyldary Núrǵali degen rota bastyq jiyn ashyp jatqan jerge Maieke kirip baryp:
Rota bastyq bir at ber,
Bir at berseń qúry at ber.
At bermese Núrǵali,
Kebis, másim shydap kór, – dep at súrapty.
At bermeitinine kózi jetkende:
Tańǵaldym Núrǵalidyń arynyna,
Qyzyp júr áielderdiń jalynyna.
Núrǵali múnyńyzdy qoimasańyz,
Bir kúni pyshaq kirer qarynyńa, – dep shyǵyp ketipti.
Maiekeniń Qarasyzdyq degen qúrdasy jasy úlǵaiyńqyrap úilenedi. Sonda máieke qútty bolsyn aita baryp:
Assalaumaǵaleikum Qarasyzdyq,
Qatpaǵan qauyrsyny bala syzdyq.
Qyryqta bir qatyndy áreń aldyń,
Qanjardai bauyryńnan jara syzdyq, – depti.
1959 – 1960 jyldardaǵy asharshylyq qarsańynda:
Namazym qúlqu Alla álham boldy,
Sáresim eki qasyq talqan boldy.
Mendaǵy osy ashtyqtan ólerme ekem,
Jarǵaqtai et qúlaǵym qalqan boldy.
Bosaǵada qańyrap taba qaldy,
Nan túspedi ishke dep qapalandy.
Keregeniń basynda túlyp qaldy,
Norma jetpei balalar úlyp qaldy, – dep túrmystyń kúizelisti halin jyrǵa qosypty.
Álaqyn degen vzvod bastyǵynan at súrap barsa, bergisi kelmepti:
Bolatqan vzvod bolǵanda,
Beldeuge at bailatqan.
Álaqyn vzvod bolǵanda,
Tauǵa jayau aidatqan.
Ainalaiyn qúdaidan,
Maiekeni sairatqan, – degende, Álaqyn shydai almai óziniń atyn bergen eken.
Bir jyly Zeripbai degen kisiniń Ábilbek degen úly áskerden kelip, bir tory atty ádemilep erttep minip, qyz izdep júripti. Bir kúni Maieke aqsaqal ertteuli túrǵan tor atty súrap minipti. Sarymys úzeńgisi tar eken. Aqsaqaldyń ayaǵy syimaidy.
Sonda Mákeń:
Aqjelke atyń nar eken,
Kúmisten pystan sary eken.
Kelispegen bir jeri,
Eki úzeńgisi tar eken.
Úsheuiń birdei boidaq bop,
Arylmaǵan qyrsyǵyń áli bar eken, – depti.
Ábilbek úsh aǵaiyndy bolsa da áli biri úilenbegen eken.
1960 jyldardaǵy asharshylyq kezinde Máieke Qarabaiúly otqa qyzylsha kómip, pisirip jep otyrǵanda qasyna qonaqbai Múqametqan degen kelip qalady:
- Máeke, múnyńyz ne? – degende,
- E, janǵa qysym kórsetip,
Demegen sózdi degizdi.
Janǵa qysym kórsetip,
Jemegen boqty jegizdi.
Kommuna bolyp kómildik,
Nemene iship, ne mindik,
Bireuge qarap emindik, – depti.
Múqametqan degen adam málinshik jylqy baǵady eken. Sol tústa Maiekeniń tuysy Núradan molla belsendi bolyp, basshylyq qyzmet isteitin bolsa kerek. Biraq Maieke tuysynyń qylyǵyn jaqtyrmaityn kórinedi. Sonymen bir kúni Maieke Múqametqannyń úiinde:
Múqametqan, jigit ediń arystandai,
Qotyr jylqy baǵypsyń namystanbai.
Núradan eki auyldyń imamy edi,
Bolyp júr jyn-shaitanmen jarysqandai.
Qúdaidyń tań qalamyn bergenine,
Bir mánsap núradanǵa kelgenine.
Núradan múnyńyzdy qoimasańyz,
Sier-au, taldai qatyn ólgenińde, – dep ekeuiniń minin betine basypty.
El auzynan jazyp alyp, saqtaǵan Andas OMARAQYNÚLY
Derekkóz: Doda: (Aitystar men tarihi-etnografiyalyq jyrlary) / A. Omaraqyn ; [qúrastyrǵan: Á. Majai [j. b.] .- Taldyqorǵan : [b. j.]. https://kazneb.kz/kk/catalogue/view/1657687
“Q-Andas” aqparattyq agenttigi











