Q-Andas
No Result
View All Result
  • Basty bet
  • Ólketaný
    • Bılım
    • Densaulyq
    • Sport
    • Mádenıet
    • Eltaný
    • Qorshaǵan orta
    • Kóshi-qon
    • Ädiebet
    • Qýǵyn-súrgin
    • Şalǵai auyl
    • jartas sýretteri
    • Halyq jady
    • Tarih
    • Tulǵataný
    • Turizm
    • Jetisýdyń asıetti jerler
  • Arnaıy jobalar
    • Ekspedısııalar
    • Grant
    • Konferensııa
    • Kórmeler
    • Týrnır
  • Muraǵat
    • Andas Omaraqyn izimen
    • Aýeshan Majaıdyń jádigerleri
    • Beınefılm
    • GalereIA
    • Hatkerlik
  • Biz týraly
    • Áriptester
    • Baılanys
    • Saıt ákimshiligi
    • PDF-mūraǵat
kz Қазақ qz Qazaq tj توتە جازۋ ru Русский en English
Q-Andas
  • Basty bet
  • Ólketaný
    • Bılım
    • Densaulyq
    • Sport
    • Mádenıet
    • Eltaný
    • Qorshaǵan orta
    • Kóshi-qon
    • Ädiebet
    • Qýǵyn-súrgin
    • Şalǵai auyl
    • jartas sýretteri
    • Halyq jady
    • Tarih
    • Tulǵataný
    • Turizm
    • Jetisýdyń asıetti jerler
  • Arnaıy jobalar
    • Ekspedısııalar
    • Grant
    • Konferensııa
    • Kórmeler
    • Týrnır
  • Muraǵat
    • Andas Omaraqyn izimen
    • Aýeshan Majaıdyń jádigerleri
    • Beınefılm
    • GalereIA
    • Hatkerlik
  • Biz týraly
    • Áriptester
    • Baılanys
    • Saıt ákimshiligi
    • PDF-mūraǵat
No Result
View All Result
Q-Andas
No Result
View All Result
Basty bet Andas Omaraqyn izimen

Qyzaidyń tórt áuliesi

Әулие – аты шарапатты ат. Ол біреуге оңай-оспақ таңылып, таңба болып басыла салмайды немесе шапан болып киіле салмайды. Халық сеніп өз үмітін артқан, айтқанының бәрі тура, бәрі де жөн болып жарты сөйлем, сынық әріпті сөзін, кіттей лепті лебізін жерге қоймай, бар ықыласымен құлай ұйыған, қарсылықсыз мойындап, шүбәсіз сенген адамдарын ғана әулие атаған. Елі ондай азаматтарына бар тағдырын тапсырған, әрине ол адамдар да тегіннен-тегін ел құрметіне бөленіп, жүрек тереңінен орын алып әулие атана салғаны жоқ. Қайта талмай ізденіп, талықбай талпынудың нәтижесінде ғана игілікті еңбектің иегері бола алды. Олар жас кезінен зерделі өсіп ұлтымыздың өткірлік, тапқырлық, батылдық ерекшеліктерін бойына жинап әрі өзін осы өнермен баулыған, жетілдірген, қанаттандырған. Олар сұңғылалықпен өмір тәжірибелерін молынан жинап, табиғат заңдылығын өте жіңішкелікпен шынайы зерттеп танып, тылсымның сырын терең аша білген. Аса зерделі, ұшан-теңіз мол білімді, көреген, болжампаз, сергек ойлы, қабілетті, дарыны дарқан, күнделік өмір тіршілігін қадағалап, байқап, ұғып отырған сезімтал адамдар. Сондықтан да олардың қорытындылау, талдау, тану, парықтау қабілеттері басқалардан ерекше, олардың айтқандары заңды, жүйелі, сондай ғылыми, бұлтартбас дәлел, нағыз ақиқат болып келеді. Бұл – олардың өзіне тән ерекшелгі.

admin
2026/02/02
Andas Omaraqyn izimen
0
Қызайдың төрт әулиесі

Atadan balaǵa jalǵasyp aitylyp kele jatqan, tolyp jatqan derekti áńgimege qaraǵanda halqy súiip atyn ańyzǵa ainaldyrǵan 18-ǵasyrda jasap, Qyzaidyń tórit áuliesi atanǵan Búlǵynaiaq Kelebai, Músyrbai, Sáske syndy kemeńger babalarymyz dál sondai asyl adamdar. Olar halqynyń qamyn, eliniń igi túrmysyn oilaǵan, zer sala úńilip, ómirdegi sátsizdikten sabaq alyp, naqty ómirden aqyl tauyp, paidaly keńesteri men jaǵdaily isterdi kúndelik túrmysqa dál tauyp qoldanyp, aityp otyrǵan. Sondyqtan búkil el qasterlep áulie atap kókke kótergen. Bizdiń auyz ádebietimizde qyzaidyń osy tórt áuliesi turaly derekter, qyzyqty hikayattar, ańyz- áńgimeler, qúndy óleń-jyrlar óte kóp taralǵan.

Atqa shapsań qoryqbai shap,

Súiegiń synsa Sáske bar.

Jút jalmar dep qoryqpa,

Búlǵynayaqtyń keńesin jattap al.

Dauǵa bermes Tekebai,
Ajalǵa bermes Músirbai, – dep soqyr senim emes, naqtylyq arqyly jaratushysyndai tabynǵan halyq olardyń eline sińgen ershimdi eńbekterimen tókken túnyq terin, tapqyrlyq paidaly áulielik isterin shejire etip shertip, jyr etip shyrqap, maqtanysh qylyp úrpaqtan-úrpaqqa jalǵastyryp kelgen. Tipti, ózderiniń kúndelik tirshilik pen túrmys kúibińine ózek etken. Olardyń taǵy da adam ómiriniń qyry men syryn beineleitin tereń pálsapalyq oiǵa toly, maǵynaly qanatty sózderi, aqyliyalary, ósietteri óz aldyna birtóbe. Olar óz ortasynan ozyp shyqqan darabóz kemeńgerler, óz halqynyń basy aman, bauyry bútin, qiyndyqtan aulaq boluy úshin baryn ayamai, zerde quatyn jiyp ajalǵa arashashy, ómirine baqyt, tirligine tynyshtyq baǵyshtaǵan, janyna danalyq daryp, daralyq qalyptasqan ayauly adamdar. Árine, olar da kókten túsken perishteler emes, shiki sút emgen et júrekti jandar. Alaida elim dep tuyp, baryn arnaǵan janqiyarlyq ruh olardy biikten biikke samǵatyp, naǵyz qadirmendi azamattarǵa ainaldyrǵan. «Beinet túbi zeinet degenimiz, mine, osy bolsa kerek.

Qyzai elinde búdan basqa da alysqan jauyn alyp úryp, tuǵan halqynyń irgesiniń berik, óńiriniń bútindigin qorǵap, aqyl parasat, kúsh-qairatyn sarqa júmsap, ómirin arnaǵan Qúdainazar batyr, Esengeldi batyr, Qaraiyt batyr, Saraiyt bi, Qaraǵai batyr, Múrynbai batyr, SHóke batyr, Dauylbai batyr siyaqty elim dep tuǵan batyr azamattar da bar. Olardyń bartyrlyq, erlik shejiresi bir tóbe, biz batyrlyq pen áulielikti ozara shatastyrmaimyz, ekeuinde de daralyǵy, danalyǵy bar, erekshelikteri bólek, eline sińirgen eńbekteri egei esil erler. Aiyrmashylyǵy tek qana biri batyrlyǵymen, biri áulieligimen elim dep tuyp tanylǵandar.

Biz búl rette kóne kózder men oily adamdardyń tolǵamyna túraqtap, tórt áulieniń Qyzaidyń, tipti isi qazaqtyń qaityp tórt áuliesine ainalǵandyǵynyń mán-jaiy turaly keńinen toqtalmaqpyz.

Kezinde bir anadan tuyp, birge ósken Tólegetaidyń tórt balasy, Sadyr, Matai, Dórtuyl, Qarakerei atanǵan bauyrlar birtindep ónip-ósip, órbigennen keiin, azǵa talas mol ǵoi, jer, mal, múdde qajet bolǵandyqtan keide bauyrlyqtan attap, jaulyqqa jaqyndaǵan jerleri boldy. Halqymyzdyń tau-dalany meken etip, kóshpendi túrmys keshirgeni bárimizge belgili. Ásirese, jońǵar tentekteri temirdei tegeurinin batyryp momyn, birtoǵa halqymyzdy itelgishe teuip, sonyń doiyr tepisinde anadan bala, ingennen bota adasyp, aru azamatynan aiyrylyp, aqtaban shúbyryndy kúige túsip, kóshpendiligimiz odan ary asqynyp, alqakól súlama deitin auyr kúnderge kiriptar bolǵan edik. Búnyń syrtynda qazdai qalqyp, tyrnadai tizilip jaily qonys, jerúiyqty izdep, saiyn dala, Saryarqany shiyrlap, keń dalany talai kesip ótken kezderimiz de bolǵan. Sol úzaq sapardyń birin basynan keshirip, tuysqan Qarakerei eli Qyzai ruynan búryn jol alyp SHáueshek, Dórbiljin, SHihu, Sauan, Manas qatarly jerlerge jetip, oryn teuip irgesin kómip alǵannan keiin artynan Qyzai eli Toqtabarlyq, SHaǵantoǵai, Búratalanyń ien jatqan keń qoinaularyna kelip uyq qadaidy.

Qazaq arasynda teginnen jer dauy, jesir dauy, qún dauy deitin bitbes dau, aiyqbas kinárat, tolas tappai sahara kikiljińi ómir súryp kelgen. Tuysqan Qarakerei eli men Qyzai eli ortasynda da búl qiyastyq órship, jalǵasyp, el tynyshtyǵyn ketire berdi. Qarakereiler búryn oryn tepken baiyrǵy eldigimen ári kóp, yryqtylyǵymen aryp-ashyp artynan auyp kelgen, ázer jetken Qyzai eline basymdarlyq istetip, tizesin batyrdy. Ásirese, Baiǵana, Toqpaq rulardy basbúzar, sotanaqtaryn jiberip, el tynyshtyǵyn ketiredi. Olar ylǵi myqty, jortuylshy, jaiaudan úiymdastyrylady eken. Keshtetip kelip maldy auyl, bardam adamdardyń úiine qona jatyp, el úiyqtap, júrt ayaǵy basylǵan shaqta qoradaǵy daiyn maldy aidap jolǵa túsedi deidi. Osyndaidan irgeden jau, bosaǵadan dau-jańjal úzilmei, elde tynyshtyq bolmapty. Búl berekesizdikti tektep, jónge salu úshin eki eldiń igi jaqsylary men el basylary ozara kelisip, ár jeti jylda bir ret top qúryp, sъezd shyp, bas qosu arqyly el arasynyń dau-sharyn bitiru kelisimine keledi. Osy kelisim boiynsha osyndai toptyń biri 1865 jyly (siyr jyly) SHihu, Sauan dalasynda ashylady. Búl sъezge Qyzai elinen Qarait batyr, Saraiyt biler bastaǵan Búlǵynayaq, Tekebai, Músirbai, Sáske qatarly 60-qa juyq adam qatysady.

 

BÚLǴYNAYAQ ÁULIE

 

Sъezd uaqyty salqyn kúz qarasha men jeltoqsan ailaryna tura keledi. Amal ne, búl jyly qys erte túsip, qar mezgilinen búryn basyp salady. Sъezge qatysqandar alys elderine qaita almai osy orynda qystap qalypty. Qar qalyń jauyp, qys ayaǵy úzaqqa sozylyp, jút apaty jalmauǵa ainalady. Mal qyryla bastaidy. Es tappaǵan Qarakerei eliniń el aǵalary Qyzai elinen kelgen el aǵalarynan: «Myna qystyń súrqy jaman, sońy qiynǵa ainalatyndai, arty nemen tynar eken? Jazdyń shyǵuynan derek bar ma? Boljai biletin áulie adam bar dep estidik. Sol bilerińe qolqa salǵymyz kelip otyr», – dep shapqyn jiberedi.

Qyzailar aqyldasa kelip, Búlǵynayaq babaǵa kelip, jaǵdaidy túsindirip:

  • Osyndaida aitar boljamyń bolushy edi, balnamańdy ashyp, qys

ayaǵynyń qandai bolaryn boljap kórshi, – deidi.

Búlǵynayaq babamyz birneshe kúnniń tańerteńgi shyǵardaǵy jaǵdaiyn, keshki batar kezegi ózgerisin qadaǵalai baqylap, búrynǵy jinaqtaǵan tájiribesimen birlestirip, zerttep qorytyndy jasaidy.

–  Búl ai kókigen kókek aiyna tura kelip túr. Osy aidyń besinshi kúni besinde kúnbatystan bir shoq qara búlt kóteriledi. Aidyń onyna deiin aua búlyńǵyrlanyp, tóńirektiń tórt búryshyn qara búlt túgel qorshap túrady. Al onynshy kúninen bastap on sótke tolassyz nóserli qar-jańbyr jauyp, sirep jatqan qalyń qar birden erip, sai-saladan joiqyn sel júrip, oipań jerler kólge ainalady. Mal-jan sel apatyna ketu haupi tuylady. Sondyqtan kún ilegeri daiyndalyp, qorǵanu sharasyn istep oidaǵy eldi qyrǵa kóshiru, mal-jandy qorǵap qalu kerek, – dep keńes beredi.

Áulieniń aitqany túgel elge jetkiziledi. Búrynnan Búlǵynayaqtyń atyn estip, sáuegeiliginen habary bar kópshilik, onyń aitqany boiynsha biik jerlerge kóship, ornyǵady. Keibir azdaǵan adam búl sáuegeilik emes pe? Keide dál, keidi búrys bolady. Sirep jatqan qalyń qar mynau, onyń ústine kún degeniń zárdei suyq, jańbyr qaidan jaua qoisyn, jyly ornymyzdy suytpaǵanymyz abzal shyǵar, – dep eńis, sai ishinde otyrǵan ornynan qozǵalmaidy.

Búlǵynayaq aitqandai, kókek aiynyń besinshi kúni batys jiekten túńliktei qara búlt kóteriledi de birte-birte kólemin úlǵaityp, kókektiń jetinshi kúnine deiin bútin aspan álemin qazannyń túp kúiesinei auyr qara búlt qymtap alady. Kókektiń onynshy kúni ertemen bastalǵan qarly jańbyr ( sońy aq jańbyrǵa ainalady) taban on sótke jauady. Qalyń qardyń kóbesi sógilip, jańbyr suymen erigen qar bógeuden aǵyltyp dúrkiregen dúlei tasqyn qalyptastyrady. Jer-dúnie suǵa tolady, júrt qatty qinalady. Aqyry ázer degende aitylǵan boljamdy kúnge jetip, jauyn tynyp, sel toqtaidy. Kún kúlimdep jaidary jazdyń jiegi kórinedi. tilge kónbei oipańda otyryp qalǵandar dúlei selge jem bolyp, keńeske konip qyrǵa kóship shyqqandar  apattan arashalanyp qalady. Búl boljam Búlǵynayaqtyń áulie atyn tóńirekke jayady. Dúiim Qarakerei eli dán riza bolyp: «Qyzaidyń Búlǵynayaǵy aitsa aitqandai bilgir, qúdaimen bir tumasa da, jaqyn túrǵandai naǵyz áulie adam eken», – dep baǵa beredi.

Rasynda, búl kisi ár jyly, ár uaqyt aua raiynyń ózgerisin qadaǵalap, talmai zerttep, jińishkelikpen qorytyndylap, jinaqtaǵan tájiribesimen birlestirip, keleli keńester úsynyp, el-júrtyna tabiǵat ózgerisiniń kei belgilerin jarya etip, saqtanu sharalaryn aitqandyqtan halyq júrtshylyǵy kezdeisoq kezigetin tabiǵattyń jút apatynan qaǵys qalyp otyrǵan. Sonyqtan qalyń tuǵan el-júrty Búlǵynayaq áulie atap, qúdaiyndai qúrmettep, atyn ańyzǵa ainaldyrǵan. Búl kisi Qyzaidyń Táńirberdi Bainazarynyń Qazymbek ruynan esepteledi.

El arasyndaǵy ańyzdarda aityluynsha, Búlǵynayaq dúnieden óter shaǵynda:

  • Men ólgende meni búl jerge qoimańdar, – depti.

El onyń sebebin súraǵanda:

  • Meni qoiǵan jerde jút bolady, – degen eken.

Keiin Búlǵynayaq qaitys bolǵan soń jerlese, súiegin jer qoinynan shyǵaryp tastapty. Búl is úsh ret qaitalandy. Sodan keiin Búlǵynayaqtyń súiegin Ertistiń suyna aparyp tastapty. Keiin ol jaqta úsh jyl qatarynan jút bolyp, el kúizelip, júrt qinalady. Úlkender Qyzaidyń altaidan auuyna búlǵynayaqtyń osy ósieti sebep boldy dep otyratyn.

Búlǵynayaqtyń balasy Kirisbai záńgi, Kirisbaidan Manatbek taraidy. Búlǵynayaqtyń áulieligi osy Manatbekke qonǵan desedi. Ol kisiniń eki kózi kórmegen tuma soqyr bolsa da, aitqany dál keletin kóripkel bolyp ómirden ótken eken.

Osy rette Manatbek turaly da keibir derekterdi aita ketken jón dep oiladyq. Onyń eki kózi soqyr bolsa da qúmalaq tartyp, boljau aitatyn, aitqany aidai keletindikten júrt ony «Esepshi» áulie atap ketken.

Bir jyly Túnyqbai degen baidyń úiine Ilebai záńgi Manatbekten qystyń jaǵdaiyn súraidy.

Sonda Manatbek:

– Men basqa nárseni aiqyn kóre almasam da, kókke qaraǵanymda tóbemde túńliktei qara búlt túrady.  Basqalarǵa kórdiń be desem, kórmedik deidi. Endi bir qarasam ol búlt menen alystap ketipti. Tek anda-sanda oǵan jaqyndap eles beredi. Sondyqtan qasietim qashty. Aitqanymnyń keibiri kelip, keibiri kelmeitin boldy, – dep bir toqtaǵan ol Ilebaiǵa:

– Siz qoiyńyzdy mizamda qyrqyp alypsyz ǵoi. Qazannyń atyrabynda qyryqsańyz bereke kiredi. Qoi júndi, qysqa, myqty bolady, dánge dán qosylady, – deidi.

Ilebai odan:

  • Qasietiń qalai úshty, – degende,

– Áielim bireuden alǵan et dep bir joly jylqynyń, bir joly siyrdyń etin asyp bergen edi. Bilmegen soń jei berippin. Keiin bildim. Ol úrlyq et eken. Áielim de bilmeitin shyǵar. Qasietim osydan bastap qashty, – degen eken.

Aqshabek degen adam Manatbekti úiine shaqyryp, mal soiyp kútip, shapan jabady. Sońynda boljau súraidy. Sonda Manatbek batasyn berip túryp:

– Sen jailaudan qazir kóshpe, qazir kóshkenderdiń toqtysy shaq qauip, qysta jútaidy. Biyl qys qatty bolady. Qarashada kóshseń, malyń qysta tózimdi bolady, – deidi.

Aqshabek onyń aitqanyn qúp alyp, eldiń sońyn ala qarasha aiynda jailaudan kóshedi. Aitqandai qys qatty bolyp, eldiń maly jútap, qyrylyp qalǵanda Aqshabektiń maly aman-esen qystan shyǵady.

Bir jyly Manatbekke sálem bere baryp, qystyń jaiyn súraǵanda Manatbek:

– Biyl sender kúiekti jeltoqsanda alyńdar. Biyl qys jaqsy bolady. Az malyńdy baǵyp alasyń, – deidi.

Aitqandai, sol jyly qys jaqsy, jaily bolyp, el qysylmai qystan shaǵyady. El kókteulikke kóshkennen keiin taǵy da sálem bere barǵanda:

– Jer kógerdi me, qozy-laǵyń oinaqtap, qúlyndarynyń enesine qaramai ary-beri shauyp júrgen shyǵar, – dep súraidy.

– Olar maldyń qystan jaqsy shyqqanyn aityp, alǵys bildiredi.

Sonda Mákeń:

  • Biyl qysta Teriskeige jút júrmeidi. Itiń tańǵyt, itayaǵyń altyn bolady, – depti.

– Qadyrajy degen bai Kúneske túsip ketip edi. Maly suǵa shóli qanbai jylan jybyr júmyrtqalaǵan jyly sudy kóp iship, ishek qúrt bolyp qyrylady-au» – dep otyrady. Aitqandai, sol jyly kóktemde Qadyrajynyń maly sol ishek qúrttan qyrylady. Ol keiin Manatbektiń aitqanyn estip: «Qap, sol esepshiden nege súramadym eken» dep ókingen kórinedi.

Manatbektiń el arasynda osyndai boljam sózderi óte kóp. Ókinishke qarai, Búlǵynayaqtyń qasieti Manatbekten keiingi úrpaqtaryna áli qona qoiǵan joq.

 

Derekkóz: Tarih talǵarynda [Mátin] : (Tarihi zertteuler, esse, maqalalar) / A. Omaraqyn- Taldyqorǵan : [b. j.] , 2022.– 500 dana . – ISBN 978-601-7865-39-9 (1-t.), ISBN 978-601-7865-36-8 1-tom .– 287 b., suretti .

https://kazneb.kz/kk/catalogue/result?flt=simple&q=%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%20%D1%82%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0

“Q-Andas” aqparattyq agenttigi

Jalǵasy bar…

0 0 votes
Рейтинг статьи
Post Views: 11
Қышқыш қалай жасалған?
Andas Omaraqyn izimen

Qyshqysh qalai jasalǵan?

August 12, 2026
Адамның пайда болуы
Andas Omaraqyn izimen

Adamnyń paida boluy

August 10, 2026
Күн және жұлдыздар
Andas Omaraqyn izimen

Kún jáne júldyzdar

August 5, 2026
كۇن مەن جەر
Andas Omaraqyn izimen

Kún men jer

August 4, 2026
Аспанның биіктеуі
Andas Omaraqyn izimen

Aspannyń biikteui

July 31, 2026
Жер-көктің айырылуы жөнінде (Күнес ауданының аңыз-ертегілері)
Andas Omaraqyn izimen

Jer-kóktiń aiyryluy jóninde (Kúnes audanynyń ańyz-ertegileri)

July 30, 2026
Subscribe
Login
Notify of
guest
guest
0 комментариев
Oldest
Newest Most Voted
Inline Feedbacks
View all comments
ӨЛКЕ ШЕЖІРЕСІН СӨЙЛЕТКЕН ҚАЛАМГЕР

ÓLKE SHEJIRESIN SÓILETKEN QALAMGER

November 9, 2026

«Бекзат өмір»: өнерге арналған еңбек

«Bekzat ómir»: ónerge arnalǵan eńbek

November 7, 2026

Өлке тарихы ұрпаққа аманат

Ölke tarihy ūrpaqqa amanat

October 23, 2026

ЖАҢА ҚАҒИДА?  «Әлеуметтік кәсіпкерлерге жаңа талаптар түсіндірілді»

JAŃA QAǴIDA: «Áleumettik kásipkerlerge jańa talaptar túsindirildi»

October 13, 2026

Жұмыспен қамту тәртібінде не өзгерді?

Júmyspen qamtu tártibinde ne ózgerdi?

October 12, 2026

Ақпараттық агенттігі

Меншік иесі: “Жетісу” өлкетанушылар орталығы” қоғамдық бірлестігі
Қазақстан Республикасы, Жетісу облысы, Талдықорған қаласы “Болашақ” шағын ауданы, 12-27

Q-Andas желілік басылымы Қазақстан Республикасы Ақпарат және коммуникация министрлігі Ақпарат комитетінде 2025 жылғы 19 наурызда тіркеліп, № KZ21VPY00115275 куәлігі берілген.

Сайт материалын пайдалану үшін редакция келісімі керек және гиперсілтеме жасау міндетті.

Тел: 8 747 706 1382
email: andas_kazhet@mail.ru

qandas.kz © 2026. Барлық авторлық құқық заңмен қорғалған.

  • qzQazaq
    • kz Қазақ
    • qz Qazaq
    • tj توتە جازۋ
    • ru Русский
    • en English
  • Basty bet
  • Ólketaný
    • Bılım
    • Densaulyq
    • Sport
    • Mádenıet
    • Eltaný
    • Qorshaǵan orta
    • Kóshi-qon
    • Ädiebet
    • Qýǵyn-súrgin
    • Şalǵai auyl
    • jartas sýretteri
    • Halyq jady
    • Tarih
    • Tulǵataný
    • Turizm
    • Jetisýdyń asıetti jerler
  • Arnaıy jobalar
    • Ekspedısııalar
    • Grant
    • Konferensııa
    • Kórmeler
    • Týrnır
  • Muraǵat
    • Andas Omaraqyn izimen
    • Aýeshan Majaıdyń jádigerleri
    • Beınefılm
    • GalereIA
    • Hatkerlik
  • Biz týraly
    • Áriptester
    • Baılanys
    • Saıt ákimshiligi
    • PDF-mūraǵat

© 2025 qandas.kz

wpDiscuz