1961 jyly Jetisudyń tórinde, Alakóldiń jaǵasynda ómir esigin ashqan Qanatai Imanǵaliev ónerge ǵashyq, júregi taza, ruhy biik azamat. Balalyq kúninen-aq ol álemdi boyaumen sóiletti. Tabiǵattyń súlulyǵy onyń jan dúniesin óner jolyna jeteledi.
Artynan Almatyǵa oquǵa keldi. Al 1986 jyldyń suyq jeltoqsanynda onyń jastyq shaǵynyń taǵdyrly sáti kelip jetti.
Qanatai Ábiahmetúly qazaq jastarynyń namysy úshin alańǵa shyqqan jeltoqsanshylardyń biri boldy. Búl – onyń ómirindegi eń úlken syn, eń úlken erlik bolatyn.
Sol kúnder onyń júregine táuelsizdikke degen sheksiz mahabbat pen azamattyq ústanymnyń máńgilik mórin basyp ketti. Uaqyt óte ol tuǵan ólkesine oralyp, suret jáne syzu pániniń ústazy boldy. 30 jyl boiy júzdegen balaǵa ónerdiń qyr-syryn úiretip, ómirdiń ásemdigin sezindirdi.
Zeinetke shyqqannan keiin de ónerden qol úzgen joq. «Belsendi úzaq ómir súru ortalyǵynda» qarttarǵa shabyt syilap, ár kúnin jaqsylyqqa arnap keledi.
Qanatai Ábiahmetúly – ónerin halqyna arnaǵan ústaz, namysty jeltoqsanshy, Júregin adamǵa, ómirin ónerge baǵyshtaǵan azamat. Ónerge degen adaldyq – onyń máńgi joly.
Al úrpaqqa sińirgen eńbegi – onyń máńgi múrasy.
Tuǵan jerge adaldyq
Qazaq poeziyasynyń búgingi órisinde ólke taǵdyry, tabiǵattyń tylsymy men tuǵan jerge súiispenshilik taqyryptary erekshe mánge ie. Sol baǵytta jazylǵan Imanǵaliev Qanatai Abyahmetúlynyń shyǵarmalary – Jetisu aimaǵynyń ruhani kelbetin kórkem beinede tanytatyn tuyndylardyń biri.
Avtor poeziyasy – jer men adamnyń ruhani bailanysyn aishyqtaityn kórkem aiǵaq. Onyń «Jetisu tauy», «Alakól», «Taldyqorǵan», «Ózen» sekildi óleńderinde tabiǵat pen adamnyń jan dúniesi tútas kúiinde kórinedi. Máselen, «Jetisu tauy – biik shyń, kókke qol sozǵan úly nym» degen joldarda tuǵan ólkeniń kórki ǵana emes, ruhtyń asqaqtyǵy men ómirge senim ideyasy qatar órilgen. «Alakól» óleńinde tabiǵat beinesi simvoldyq deńgeige kóterilip, kól tolqyny men adam janynyń úndestigi beriledi: «Kól beti aina, taza áuen, kórinisiń de ǵajaiyp álem». Búl joldarda avtor sezim men keńistik garmoniyasyn názik yrǵaqpen órbitedi.
Jinaqtaǵy «Elim meniń», «Qazaqstanym» óleńderi poeziyanyń azamattyq únin aiqyn kórsetedi. Aqyn eldik ruhty pafossyz, qarapaiym lirikalyq tilmen beineleidi. Múnda patriotizm syrtqy úran emes, júrekten shyqqan rizashylyq pen maqtanysh sezimi retinde beriledi.
Óner men eńbek taqyrybyndaǵy «Bolatbek sheber bauyryma», «SHeberlik», «Qúraq kórpe» siyaqty tuyndylarda qazaqtyń qolóner mádenieti men dástúr sabaqtastyǵy kórinis tabady. Búl óleńder tek estetikalyq emes, etnografiyalyq mánge de ie.
Adamgershilik, otbasy men ústazdyq taqyrybyndaǵy «Ana», «Áke», «Ústaz kúni», «Bala», «Qyz bala» sekildi óleńder jinaqtyń tárbielik ózegin qúraidy. Múnda avtor qazaqtyń otbasylyq etikasy, úyat pen meiirim filosofiyasyn poeziya tilimen jetkizedi.
Mysaly: «Anasyz ómir – qu taqyr, meiirimsiz kúndei qara tún» – degen joldarda ana beinesi ómir men jylylyqtyń simvoly retinde kórinis tapqan.
Tabiǵat pen mezgil taqyryptaryna arnalǵan «Kóktem keldi», «Jaz», «Qys», «Kesh», «Tún», «Jańbyr» óleńderinde jyl mezgilderi men adam kóńil-kúii arasyndaǵy parallelь názik baiqalady.
Aqyn tabiǵat qúbylystaryn syrtqy suret retinde emes, ishki sezim dinamikasy retinde beredi: «Jańbyrdyń tamshysy tyrsyldap, terezemdi bir úrǵylap» – degen joldarda tabiǵat únin adam júreginiń tynysymen úshtastyrady.
Qanatai Imanǵalievtiń óleń tili qarapaiym, biraq beineli. Avtor kóbine tórt tarmaqty shumaqtarmen jazyp, qazaqtyń dástúrli 7-8 buyndy óleń ólshemin saqtai otyryp, zamanaui yrǵaq engizedi.
Búl – aimaqtyq poeziya men qazirgi erkin lirikanyń toǵysuynyń aiqyn mysaly.
Jinaq jalpy mazmúny jaǵynan tek kórkemdik qúndylyq emes, ólketanu men ruhani tárbieniń derekkózi retinde de baǵaly. Múnda Jetisu óńiriniń tabiǵaty, mádenieti, tili men túrmys beinesi poeziya tilimen hatqa túsken.
Sondyqtan búl eńbek – qazaq aimaqtyq poeziyasynyń zamanaui kezeńdegi mańyzdy úlgisi, ári tuǵan jerge adaldyq pen últ ruhyn dáripteudiń kórkem kuási.
Qajet ANDAS, ólketanushy, jurnalist,
«Jetisu ólketanushylar ortalyǵy» QB direktory,
Q-Andas aqparattyq agenttiginiń bas redaktory.
Sózben súret salǵan
Túlparda da túlpar bar, qazan aty bir bólek, jigittede jigit bar, azamaty bir bólek” degendei, ónerdiń bir túrin igeru ol sheberlik, al jigitke jetpis óner de az dep ómiriniń barshasyn sol salaǵa arnaǵandar neken sayaq. Suret salu, syzu syzu, qol eńbegi -solarmen qatar alyp júru búl kúnderi kóptegen ústazdyń mamandyǵyna ainaldy. Balanyń osy ónerdiń qyr-syryna qanyqtyru, oǵan jol siltep, dúrys baǵdar beru tek óz mamandyǵyna adal, jan júregimen sol ónerdi ómirine arqau etip júrgen ústazdyń ǵana qolynan keletin is.
Meniń áriptesim Qanatai Abyahmetúly Imanǵaliev, Jetisu óńiri, Alakól audany, Úsharal qalasyndaǵy Múhambetbai Mynbaiúly atyndaǵy orta mektebiniń kórkem eńbek pániniń ústazy. Óz isiniń maitalmany, talant shákirtteri audandyq, oblystyq, Respublikalyq baiqaularda baqtaryn synap, júldeli atanyp júr. Qanatai tek bilikti maman ǵana emes, ol — óner shyǵarmashylyǵyn izdestire júrip, ózi de talai márte jeńimpaz atanyp júrgen ústaz. Onyń úzdik óner tuyndylary babalar amanaty jobasynyń bes tomynda jaryq kórdi. Ol tek qylqalam sheberi emes, onyń boiynda poeziyaǵa qúshtarlyq, súlu sezim, shynaiy lirikaǵa bai bir aqyn ústaz. Ár shyǵarmasynda tereń oi, áserli sezim, ómirge, elge degen súiispenshilik saryny asa bai. Búl poeziyanyń áuezdiligimen, auqymdylyǵymen, syrshyldyǵymen tánti etedi.
Óleńderi Jetisudyń asa daryndy aqyndary Iliyas pen aqyn Sara Aqsudyń suyndai aryndap, Alakóldiń tolqynyndai tasyń, Lepsiniń suyndai tolqyp, erekshe túrlenip túrady. Ónerdiń bar salasyn qamtyp júrgen, qazaq ónerin alǵa súiregen, shákirtterine úlgi bolyp, shyǵarmashylyqtyń eń kúrdeli soqpaǵyna baulyǵan daryn iesi. Qanatai óz bilgenin, sheberligin, únemi Respublika kólemindegi áriptesterimen bólisip, birneshe Respublikalyq simpoziumderge qatysyp, sheberlik synyptaryn ótkizip júrgen bilikti maman.
Janyńda júr jaqsy adam degen sóz tirkesi osy Qanatai Abyahmetúlyna ábden laiyq teńeu. Lirikaǵa jany qúmar, qylqalam sheberi, grafikanyń maitalmany, aǵashtan túiin túietin sheber, ol tek shákirtteriniń ǵana emes, barlyq áriptesteriniń aldynda úlgi, etalon bop júrgen ústaz. Sizderdiń nazarlaryńyzǵa úsynylyp otyrǵan onyń jyr shumaqtary, sizderdi ómirdiń san aluan qylpyna jańasha kózben qarap, erekshe jigerge bóleui áserlendiretinine senem. Qanatai áriptesim, ónerdiń asqar tauyna ayań basyp kele jatqan qadamyń qarqyndy, qalamyń júirik, oilaryń tereńdei bersin, jerlesim!
Seriqhan Qojahanúly Madiǵaliev,
Euraziya dizainerler Odaǵynyń múshesi,
Últtyq Dizain Akademiyasynyń akademigi,
Qazaqstan Dizainerler Odaǵynyń múshesi.











