پانفيلوۋ اۋدانىنا قاراستى تاريحي ورىندار مەن قاسيەتتى نىساندارعا, «ساياسي قۋعىن-سۈرگىن قۇرباندارىنا» قاتىستى جەرلەرگە, قالا مۋزەيلەرىنە وبلىستىق «قوعامدىق كەلىسىم» ورتالىعى ۇيىمداستىرعان «جاركەنت – كيەلى مەكەن» عىلىمي-تانىمدىق ەكسپەديتسيياسى كەلىپ قايتتى. تانىمدىق ساياحاتتا كيەلى جەرلەردىڭ تاريحى تۋرالى قىسقاشا مەلىمەتتەر بەرىلىپ, سۇحباتتار الىندى جەنە بەينەتاسپاعا تۈسىرىلدى.
تاعىلىمدى شارا جاركەنت قالاسىنداعى كۆنە تۈرمە عيماراتى مەن «جاركەنت مەشىتى» سەۋلەت-كۆركەمۆنەر جەنە «جاۋىنگەرلىك داڭق» مۋزەيلەرىندەگى ۆلكە تاريحىنا قاتىستى ەكسكۋرسيياسى مەن شولاقاي اۋىلىنداعى ج. بوساقوۋ اتىنداعى ورتا مەكتەپتەگى «جاركەنت – كيەلى مەكەن» عىلىمي-تانىمدىق كونفەرەنتسيياعا ۇلاستى. كونفەرەنتسييانى وبلىستىق «قوعامدىق كەلىسىم» كمم باسشىسىنىڭ ورىنباسارى قۋاندىق ەشىمەت جۈرگىزدى.
كونفەرەنتسييا اياسىندا «جەتىسۋ ۆلكەتانۋشىلار ورتالىعى» قب ديرەكتورى قاجەت انداس, وبلىستىق تاريحي-مەدەني مۇرالاردى قورعاۋ جۆنىندەگى ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى عالىمجان وسپانوۋ, ۆلكەتانۋشى-جۋرناليست, «جاۋىنگەرلىك داڭق» مۋزەيىنىڭ مەڭگەرۋشىسى قالي تۇردىعازىۇلى جەنە «قازاق تىلى قوعامى» پانفيلوۋ اۋداندىق فيليالىنىڭ تۆرايىمى روزا ىستاي, پانفيلوۋ اۋداندىق مەملەكەتتىك ارحيۋىنىڭ ديرەكتورى گۈلنار كەرەمەنوۋا, ۇيعىر ەتنومەدەني ورتالىعىنىڭ تۆراعاسى ازات گايتوۋ, دۈنگەن ەتنومەدەني ورتالىعىنىڭ ۆكىلى ريحانگۈل لاسيەۋا بايانداما وقىدى. بايانداماشىلار پانفيلوۋ اۋدانىنداعى جالپىۇلتتىق جەنە جەرگىلىكتى ماڭىزى بار قاسيەتتى نىساندار تىزىمىنە ەنگەن كيەلى جەرلەر, اۋداننىڭ ۆتكەنى مەن بۈگىنگى تاريحى, جەتىسۋ ۆڭىرىندەگى قۋعىن-سۈرگىن قاسىرەتى, ەتنوستاردىڭ مەدەنيەتى مەن ۆنەرى, ولاردىڭ جاركەنت جەرىنە قونىستانۋ تاريحى تۋرالى مەسەلەلەردى قاۋزادى.
بۈگىنگى تاڭدا ەلىمىزدەگى شىنايى تۇراقتىلىق پەن حالىق بىرلىگى, بەيبىت ۆمىر مەملەكەت دامۋىنىڭ نەگىزى ەكەندىگى بارشاڭىزعا ايان. ەستەرىڭىزدە بولسا, قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى قۇرىلعاننان بەرى قازاقستاندىق تولەرانتتىلىق پەن قوعامدىق كەلىسىمنىڭ مودەلى قالىپتاسىپ, ەلەمگە تانىلدى. جينالىستا يگىلىكتى ىستى قازىرگى تاڭدا «قوعامدىق كەلىسىم» كمم ورتالىعى سەتتى جالعاستىرىپ جاتقاندىعى تۋرالى ايتىلدى.
اتا-بابامىز بىلەكتىڭ كۈشىمەن, نايزانىڭ ۇشىمەن قورعاعان جەرىن كۆزىنىڭ قاراشىعىنداي ساقتايتىن ۇلت جاستارىن تەربيەلەپ, ولاردى تاريحي مۇرالاردى قورعاۋ جۇمىستارىنا تارتۋ بۈگىنگى كۈننىڭ باستى باعىتى. جەتىسۋ وبلىسى ۆز الدىنا شاڭىراق كۆتەرىپ شىققاننان كەيىن وسى ۆڭىردىڭ تاريحي, مەدەني مۇرالارىن قورعاۋ جۆنىندەگى ورتالىعىنا سالماقتى مىندەتتەر جۈكتەلدى. سونىڭ ىشىندە جاركەنت ۆڭىرى دە تاريحقا باي ۆڭىر ەكەندىگى ەل-جۇرتقا مەلىم. وبلىستىق مۇراعات تالدىقورعان قالاسىندا ورنالاسقانىمەن ونىڭ قورىندا ەلىمىزدىڭ, تىپتى شەتەل مۇراعاتتارىنان كەزدەستىرە المايتىن, زەرتتەۋشىلەردىڭ نازارىنا ىلىنبەگەن ۋەزدىك قۇجاتتارمەن بىرگە جاركەنت ۆڭىرىنە دە قاتىستى قۇندى دۈنيەلەر ۆتە كۆپ ەكەندىگى مەلىم. كونستيتۋتسييانىڭ 7-بابىندا: «ەلىمىزدە قازاق تىلى – مەملەكەتتىك تىل بولىپ تابىلادى» دەپ جازىلعان. سول ۈشىن دە مەملەكەتتىك تىلدىڭ مەرتەبەسىن كۆتەرۋ ۈشىن اۋدان اۋماعىندا كۆپتەگەن يگى ىستەر اتقارىلۋدا. وسى ماقساتتا رەسپۋبليكالىق «قازاق تىلى» قوعامى قۇرىلىپ, جاركەنت ۆڭىرىندە دە تيىستى جۇمىستار جۈرگىزۋدە. كونفەرەنتسييا اياسىندا وسى مەسەلەلەر دە تالقىلاندى.
جاركەنت جەرى عاسىرلار بويى بەيبىتشىلىك پەن كەلىسىمنەن تۇراتىن ەتنوس ۆكىلدەرىنىڭ ورتاق تىرشىلىكتە ۆمىر سۈرىپ جاتقان قۇتتى مەكەنى. دەمەك, بارلىق ۇلت ەركىندىك پەن تەۋەلسىزدىك ۈشىن كۈرەسىپ, ەگەمەن قازاقستاننىڭ ۆركەندەۋىنە قوماقتى ۈلەس قوسىپ جاتقاندارىن دا اتاپ ايتۋلارى ۋاقىت قاجەتتىلىگى. ولاردىڭ قاتارىنا دۈنگەن, ۇيعىر, تاعى باسقا ەتنومەدەني ورتالىقتارى جاتادى. ەربىر ەتنوس باسقا حالىقتاردىڭ تاريحىنا, ۆزىندىك مەدەنيەتىنە قۇرمەتپەن قاراپ جەنە دە ۆزدەرىنىڭ اتا-بابالارىنىڭ مەدەني مۇراسىن ۇرپاقتان ۇرپاققا اماناتتاپ قاز-قالپىندا جەتكىزۋگە ەرەكەت جاسايتىندىعى قالىپتى جاعدايات ەكەندىگى داۋسىز. بۇل تۇرعىدا دا تۇشىمدى ويلار ورتاعا سالىندى. سوڭىندا «جاركەنت – كيەلى مەكەن» كونفەرەنتسيياسىنا بەلسەندى تۈردە اتسالىسقاندارعا العىس حات تاپسىرىلدى.
ەكسپەديتسييانىڭ سوڭعى كۈنى بۆرىباي بي اۋىلىنىڭ ىرگەسىندەگى كەڭگىر ەۋليە مەن ۆتەگەن بي كەسەنەسىنە, ىنتالى قورىمىنا تەۋ ەتكەن كۆپشىلىك ىنتالى اۋىلى ماڭىنداعى ەمدىك سۋلارى بار «نايزاتاپقان» اراسانىنداعى «تازا قازاقستان!» اكتسيياسى اياسىندا ۇيىمداستىرىلعان سەنبىلىككە قاتىستى.
ق. يبرايىمجانوۋ,
ۆلكەتانۋشى
جاركەنت قالاسى.
.Q-Andas ақпарат











