كوكسۋ اۋداندىق كىتاپحاناسىندا «Amanat» پارتياسىنىڭ رەسپۋبليكالىق «كىتاپ Amanat» جوباسى اياسىندا «كوكسۋىم – جۇماق مەكەنىم» اتتى تاعىلىمدى كەزدەسۋ ءوتتى. شارانى «جەتىسۋ» ولكەتانۋشىلار ورتالىعى قوعامدىق بىرلەستىگى مەن كوكسۋ اۋداندىق كىتاپحاناسى بىرلەسىپ ۇيىمداستىردى. كەزدەسۋدىڭ باستى ماقساتى – اقىن، جۋرناليست، جازۋشى، تاريحشى، ولكەتانۋشى، عىلىم ماگيسترى قاجەت انداستىڭ شىعارماشىلىق جانە زەرتتەۋشىلىك ەڭبەكتەرىن تانىستىرۋ، جاس ۇرپاقتىڭ تۋعان جەرگە دەگەن سۇيىسپەنشىلىگىن ارتتىرۋ بولدى.
كىتاپحانا وقىرماندارى، اۋدانداعى كىتاپحاناشىلار، سونداي-اق مەكتەپتەردە تاريح، گەوگرافيا، قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتى پاندەرىنەن ساباق بەرەتىن مۇعالىمدەر قاتىسقان جيىن الدىمەن «قالامگەردىڭ دانا جازبالارى» اتتى كىتاپ كورمەسىمەن تانىسۋدان باستالدى. بۇل كورمە قالامگەردىڭ ۇزاق جىلدار بويى جيناقتاعان تاريحي دەرەكتەرى مەن ولكەتانۋ باعىتىنداعى ىزدەنىستەرىن، تۋعان جەر تاريحىن تۇگەندەۋگە ارنالعان ەڭبەكتەرىن كوپشىلىككە كەڭىنەن تانىستىردى.
جيىندا كوكسۋ اۋدانىنىڭ ىشكى ساياسات، مادەنيەت، تىلدەردى دامىتۋ جانە سپورت ءبولىمىنىڭ باسشىسى ازامات بولاتۇلى قيسمەتوۆ ءسوز الىپ، كىتاپ پەن ولكەتانۋدىڭ قوعامداعى ورنىنا ەرەكشە توقتالدى. ول تۋعان جەر تاريحىن تانۋ – ءاربىر ازاماتتىڭ رۋحاني تامىرىن تەرەڭدەتەتىن، ەلگە دەگەن سۇيىسپەنشىلىگىن ارتتىراتىن ماڭىزدى قۇندىلىق ەكەنىن اتاپ ءوتتى. سونداي-اق قاجەت انداستىڭ ءوڭىر تاريحىن تۇگەندەۋ، ەل ىشىندەگى ەلەۋلى تۇلعالاردىڭ ەڭبەگىن ناسيحاتتاۋ، كىتاپ ارقىلى ۇلت جادىن جاڭعىرتۋ باعىتىنداعى ىزدەنىستەرىنە جوعارى باعا بەردى. ءبولىم باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا، مۇنداي تاعىلىمدى كەزدەسۋلەر جاس ۇرپاقتى كىتاپ وقۋعا، تۋعان ولكەسىن قۇرمەتتەۋگە، وتكەن تاريحتان ونەگە الۋعا جەتەلەيدى.
كەزدەسۋدىڭ نەگىزگى بولىگىندە قاجەت انداس ءوزىنىڭ شىعارماشىلىق جولى، زەرتتەۋ ەڭبەكتەرى، «جەتىسۋ» ولكەتانۋشىلار ورتالىعى قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ ماقساتى، مىندەتى جانە اتقارىپ كەلە جاتقان جۇمىستارى تۋرالى كەڭىنەن باياندادى. قاجەت انداس 1974 جىلى 22 ماۋسىمدا قحر-دىڭ كۇنەس اۋدانىندا دۇنيەگە كەلگەن. ول – «جەتىسۋ» ولكەتانۋشىلار ورتالىعى قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ توراعاسى، «Q-Andas» اقپارات اگەنتتىگىنىڭ باس رەداكتورى، «جەتىسۋ» گازەتىنىڭ ءتىلشىسى. سونىمەن قاتار قازاقستان جۋرناليستەر وداعى مەن تەاتر قايراتكەرلەرى وداعىنىڭ، حالىقارالىق ەكولوگيالىق جانە تاريحشىلار قاۋىمداستىقتارىنىڭ مۇشەسى. بۇگىندە 37 كىتاپتىڭ اۆتورى رەتىندە وقىرمانعا كەڭىنەن تانىلعان.
كەزدەسۋدە ولكەتانۋشى جەرگىلىكتى تاريحتى زەرتتەۋدىڭ ماڭىزىن ەرەكشە اتاپ ءوتتى. ونىڭ ايتۋىنشا، تۋعان جەردىڭ ءار توبەسى، ءار وزەنى، ءار ەسكى قونىسى مەن ءاربىر كونەكوز قاريانىڭ اڭگىمەسى – ۇلت جادىنىڭ ءبىر بولشەگى. ولكەتانۋ تەك وتكەندى تۇگەندەۋ ەمەس، بۇگىنگى ۇرپاقتى تامىرىنان اجىراتپايتىن رۋحاني كوپىر. سوندىقتان مۇنداي كەزدەسۋلەر جاس بۋىنعا كىتاپ وقۋدىڭ، دەرەك جيناۋدىڭ، ەل تاريحىنا قۇرمەتپەن قاراۋدىڭ ءمانىن تەرەڭ تۇسىندىرەدى.
شارا بارىسىندا «جەتىسۋ» ولكەتانۋشىلار ورتالىعى قوعامدىق بىرلەستىگى مۇشەلەرىنىڭ باسپادان شىققان جانە ەلەكتروندى كىتاپ قورىنا ەنگەن ەڭبەكتەرى تانىستىرىلدى. سونداي-اق «Q-Andas» اقپارات اگەنتتىگىنىڭ رەسمي سايتى تۋرالى مالىمەت بەرىلىپ، وندا جاريالانىپ جۇرگەن تاريحي-تانىمدىق ماتەريالدار، تۇلعاتانۋ، حالىق جادى، ولكەتانۋ باعىتىنداعى ماقالالار ءسوز بولدى.
وسى كەزدەسۋدىڭ مازمۇنىن تەرەڭدەتە تۇسەتىن تاعى ءبىر ماڭىزدى باعىت – رەسپۋبليكالىق كىتاپحانا قورىنداعى ەلەكتروندى كىتاپتار جۇيەسى. بۇل قوردا قاجەت انداستىڭ اۆتورلىعىمەن، قۇراستىرۋىمەن، رەداكتورلىعىمەن نەمەسە قاتىسۋىمەن جارىق كورگەن تاريحي-تانىمدىق، ولكەتانۋ، تۇلعاتانۋ، ادەبي جانە ارحيۆتىك باعىتتاعى 64 كىتاپ توپتاستىرىلعان. سونىڭ ىشىندەگى 37 ەڭبەك قاجەت انداستىڭ قالامىنا ءتان. ءار كىتاپتىڭ مۇقاباسى، بيبليوگرافيالىق دەرەگى، قىسقاشا مازمۇنى جانە ەلەكتروندى سىلتەمەسى بەرىلۋى وقىرمانعا دا، زەرتتەۋشىگە دە قولايلى جۇيە قالىپتاستىرعانىن اڭعارتادى.
بۇل جيناقتىڭ باستى ەرەكشەلىگى – تاقىرىپتىق اۋقىمىنىڭ كەڭدىگىندە. مۇندا جەكە تۇلعالاردىڭ ءومىر جولىن تانىتاتىن «پاراسات جولى»، «بەگزات ءومىر»، «اكەم ەكەۋىمىز» سەكىلدى عۇمىرنامالىق ەڭبەكتەر دە، جەتىسۋ ءوڭىرىنىڭ تاريحى مەن مادەنيەتىن زەردەلەيتىن «جەرۇيىق مەكەن»، «ۇلى دالا شەجىرەسى»، «سايىپ دالانىڭ سايبولاتتارى»، «وتكەنى ەرەن، كەلەشەگى كەنەن ەركىن»، «قۇت مەكەنىم – سارىبۇلاق» سياقتى ولكەتانۋ باعىتىنداعى كىتاپتار دا بار. بۇل ەڭبەكتەردىڭ ورتاق وزەگى – تۋعان جەردىڭ تاريحىن، ەل ىشىندەگى تۇلعالاردىڭ ەڭبەگىن، ۇلت جادىندا ساقتالۋعا ءتيىس دەرەكتەردى قاعازعا ءتۇسىرۋ.
قۇجاتتاعى كىتاپتاردان قاجەت انداستىڭ شىعارماشىلىق باعىتى بىرنەشە ارناعا بولىنەتىنىن كورۋگە بولادى. ءبىرىنشى ارنا – تاريحي زەرتتەۋ مەن ارحيۆ دەرەكتەرىن سويلەتۋ. بۇعان «وتكەن كۇندە بەلگى بار»، «قازاق جۋرناليستيكاسىنىڭ جامپوزى»، «جەتىسۋ ءوڭىرىنىڭ قۋعىن-سۇرگىن قاسىرەتى» سەكىلدى ەڭبەكتەر جاتادى. اتالعان كىتاپتاردا وتكەن عاسىر باسىنداعى قازاق ءباسپاسوزى، ءىلياس جانسۇگىروۆ مۇراسى، ساياسي قۋعىن-سۇرگىن كەزەڭىنىڭ قۇجاتتارى مەن ەستەلىكتەرى قامتىلعان. اسىرەسە اراب قارپىندەگى مۇرالاردى كيريلل جازۋىنا ءتۇسىرۋ، ەسكى ءباسپاسوز ماتەريالدارىن بۇگىنگى وقىرمانعا جەتكىزۋ – عىلىمي ءارى ازاماتتىق ماڭىزى زور جۇمىس.
ەكىنشى ارنا – ولكەتانۋ جانە جەر تاريحىن تۇگەندەۋ. «جەتىسۋ جارتاس سۋرەتتەرى»، «جەتىسۋدىڭ قاسيەتتى جەرلەرى»، «جاركەنت – كيەلى مەكەن» سەكىلدى ەڭبەكتەردەن ناقتى ەكسپەديتسيالىق ىزدەنىس، تاريحي نىسانداردى سيپاتتاۋ، كيەلى جەرلەردى جۇيەلەۋ باعىتى بايقالادى. بۇل كىتاپتار تەك وتكەندى بايانداپ قانا قويماي، بولاشاق زەرتتەۋلەرگە جول اشادى. ولكەتانۋدىڭ قۇندىلىعى دا وسىندا: ول ۇلكەن تاريحتى شاعىن اۋىلدىڭ، ءبىر اۋلەتتىڭ، ءبىر تۇلعانىڭ، ءبىر ەسكەرتكىشتىڭ تاعدىرى ارقىلى تانۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
ءۇشىنشى ارنا – ادەبيەت، پوەزيا جانە رۋحاني ساباقتاستىق. «التى جول ولەڭ»، انداس وماراقىننىڭ ءۇش تومدىق ەڭبەكتەرى، ابىلقايىر اسقاربەكۇلىنىڭ شىعارمالارى، دوسپەر ساۋرىقۇلىنىڭ ولەڭدەر جيناعى سياقتى كىتاپتاردا ءسوز ونەرى، ايتىس ءداستۇرى، تاريحي جىر، ەتنوگرافيالىق تانىم قاتار ورىلەدى. بۇل باعىتتاعى ەڭبەكتەر حالىق جادىنداعى اۋىزشا مۇرانى، قولجازبا دۇنيەلەردى جانە ۇمىت بولا باستاعان ادەبي ەسىمدەردى قايتا اينالىمعا قوسۋىمەن باعالى.
Посмотреть эту публикацию в Instagram
ەلەكتروندى كىتاپ قورىنىڭ ەڭ ۇلكەن ارتىقشىلىعى – قولجەتىمدىلىك. بۇرىن تەك كىتاپحانا سورەسىندە نەمەسە جەكە ارحيۆتە ساقتالاتىن ەڭبەكتەر ەندى ەلەكتروندى كاتالوگ ارقىلى وقىرمانعا جاقىنداي تۇسكەن. بۇل اسىرەسە اۋىل تاريحىن، اۋلەت شەجىرەسىن، ايماقتىق تۇلعالاردى، قۋعىن-سۇرگىن قۇجاتتارىن، كونە ءباسپاسوز ماتەريالدارىن زەرتتەيتىن جاستار ءۇشىن ماڭىزدى. كىتاپتاردىڭ KazNEB جۇيەسىنە ەنگىزىلۋى – جەرگىلىكتى ەڭبەكتەردى رەسپۋبليكالىق اقپاراتتىق كەڭىستىككە شىعارۋدىڭ ناقتى قادامى.
سونىمەن بىرگە، بۇل ءتىزىمنىڭ تاربيەلىك ءمانى دە ايقىن. مۇنداعى كىتاپتار جاس ۇرپاققا تۋعان جەردى قۇر ۇرانمەن ەمەس، ناقتى دەرەكپەن، ارحيۆپەن، ەستەلىكپەن، كىتاپپەن ءسۇيۋدى ۇيرەتەدى. ءار ەڭبەك – ءبىر اۋىلدىڭ، ءبىر تۇلعانىڭ، ءبىر كەزەڭنىڭ، ءبىر اۋلەتتىڭ نەمەسە تۇتاس ءوڭىردىڭ تاريحي كۋالىگى. سوندىقتان بۇل قوردى جاي عانا ەلەكتروندى كىتاپتار جيناعى ەمەس، جەتىسۋ رۋحانياتىنىڭ ساندىق شەجىرەسى دەپ باعالاۋعا بولادى.
كەزدەسۋدىڭ كوركىن ءان شاشۋ اشا ءتۇستى. قازاقتىڭ ءان ونەرى مەن كىتاپ رۋحانياتى استاسقان ءسات جيىنعا ەرەكشە اسەر سىيلادى. قوناقتاردىڭ جارىس ءسوزى دە شارانىڭ مازمۇنىن بايىتا ءتۇستى. ءوز سوزىندە ىرىسحان دۇزەلقىزى مۇنداي كەزدەسۋلەردىڭ جاس ۇرپاق ءۇشىن تاربيەلىك ءمانى زور ەكەنىن ايتىپ، تۋعان جەر تاريحىن تانۋ ءار ادامنىڭ ازاماتتىق ساناسىن قالىپتاستىراتىنىن اتاپ ءوتتى. ول قاجەت انداستىڭ ولكەتانۋ سالاسىنداعى ەڭبەكتەرى ءوڭىر تاريحىن تۇگەندەۋگە عانا ەمەس، ەل ىشىندەگى ۇمىت بولا باستاعان دەرەكتەردى قايتا جاڭعىرتۋعا جول اشىپ وتىرعانىن جەتكىزدى.
ال جۇمابالا بالاكارانوۆا كىتاپ پەن كىتاپحانانىڭ قوعامداعى رۋحاني ورنىن ايرىقشا باعالاپ، قالامگەر ەڭبەكتەرىنىڭ وقىرمانعا وي سالىپ، جاستاردى ىزدەنىسكە، ەل تاريحىنا قۇرمەتپەن قاراۋعا تاربيەلەيتىنىن ايتتى. ونىڭ پىكىرىنشە، كىتاپحانا – تەك كىتاپ ساقتايتىن ورىن ەمەس، ۇرپاق ساناسىنا ساۋلە تۇسىرەتىن رۋحاني ورتا. وسىنداي مازمۇندى كەزدەسۋلەر تۋعان جەرگە دەگەن سۇيىسپەنشىلىكتى ارتتىرىپ، كىتاپ ارقىلى ۇلت جادىن جاڭعىرتاتىن ماڭىزدى رۋحاني الاڭعا اينالۋى ءتيىس.
جيىن سوڭىندا «كىتاپ سىيلا!» اكتسياسى اياسىندا قاجەت انداس كوكسۋ اۋداندىق كىتاپحاناسىنا كىتاپتارىن تارتۋ ەتتى. بۇل – جاي عانا كىتاپ سىيلاۋ ەمەس، ۇرپاققا امانات قالدىرۋدىڭ، رۋحاني مۇرانى كوپشىلىك يگىلىگىنە اينالدىرۋدىڭ جارقىن ۇلگىسى.
«كوكسۋىم – جۇماق مەكەنىم» اتتى كەزدەسۋ تۋعان جەرىن سۇيگەن جاننىڭ ەڭبەگى ەلگە قىزمەت ەتۋدىڭ ۇلكەن ونەگەسى ەكەنىن كورسەتتى. ويتكەنى كىتاپ – ءبىلىمنىڭ قاينارى بولسا، ولكەتانۋ – سول ءبىلىمدى تۋعان توپىراقپەن، ەل تاريحىمەن، حالىق جادىمەن جالعايتىن قاسيەتتى جول.
كوكسۋ تورىندە وتكەن كەزدەسۋ مەن ەلەكتروندى كىتاپ قورىنداعى ەڭبەكتەر ءبىر-بىرىمەن تىعىز ساباقتاسىپ جاتىر. ءبىرى – وقىرمانمەن بەتپە-بەت جۇزدەسىپ، تۋعان جەر تاريحىن ءتىرى اڭگىمە، اسەرلى وي، كىتاپ كورمەسى ارقىلى تانىتقان تاعىلىمدى شارا بولسا، ەكىنشىسى – سول رۋحاني ەڭبەكتەردى ساندىق كەڭىستىككە شىعارىپ، كەلەر ۇرپاققا قولجەتىمدى ەتۋدىڭ ناقتى كورىنىسى.
«Q-Andas» اقپارات اگەنتتىگى.
