Kóksu audandyq kitaphanasynda «Amanat» partiyasynyń respublikalyq «Kitap Amanat» jobasy ayasynda «Kóksuym – júmaq mekenim» atty taǵylymdy kezdesu ótti. SHarany «Jetisu» ólketanushylar ortalyǵy qoǵamdyq birlestigi men Kóksu audandyq kitaphanasy birlesip úiymdastyrdy. Kezdesudiń basty maqsaty – aqyn, jurnalist, jazushy, tarihshy, ólketanushy, ǵylym magistri Qajet Andastyń shyǵarmashylyq jáne zertteushilik eńbekterin tanystyru, jas úrpaqtyń tuǵan jerge degen súiispenshiligin arttyru boldy.
Kitaphana oqyrmandary, audandaǵy kitaphanashylar, sondai-aq mektepterde tarih, geografiya, qazaq tili men ádebieti pánderinen sabaq beretin múǵalimder qatysqan jiyn aldymen «Qalamgerdiń dana jazbalary» atty kitap kórmesimen tanysudan bastaldy. Búl kórme qalamgerdiń úzaq jyldar boiy jinaqtaǵan tarihi derekteri men ólketanu baǵytyndaǵy izdenisterin, tuǵan jer tarihyn túgendeuge arnalǵan eńbekterin kópshilikke keńinen tanystyrdy.
Jiynda Kóksu audanynyń ishki sayasat, mádeniet, tilderdi damytu jáne sport bóliminiń basshysy Azamat Bolatúly Qismetov sóz alyp, kitap pen ólketanudyń qoǵamdaǵy ornyna erekshe toqtaldy. Ol tuǵan jer tarihyn tanu – árbir azamattyń ruhani tamyryn tereńdetetin, elge degen súiispenshiligin arttyratyn mańyzdy qúndylyq ekenin atap ótti. Sondai-aq Qajet Andastyń óńir tarihyn túgendeu, el ishindegi eleuli túlǵalardyń eńbegin nasihattau, kitap arqyly últ jadyn jańǵyrtu baǵytyndaǵy izdenisterine joǵary baǵa berdi. Bólim basshysynyń aituynsha, múndai taǵylymdy kezdesuler jas úrpaqty kitap oquǵa, tuǵan ólkesin qúrmetteuge, ótken tarihtan ónege aluǵa jeteleidi.
Kezdesudiń negizgi bóliginde Qajet Andas óziniń shyǵarmashylyq joly, zertteu eńbekteri, «Jetisu» ólketanushylar ortalyǵy qoǵamdyq birlestiginiń maqsaty, mindeti jáne atqaryp kele jatqan júmystary turaly keńinen bayandady. Qajet Andas 1974 jyly 22 mausymda QHR-dyń Kúnes audanynda dúniege kelgen. Ol – «Jetisu» ólketanushylar ortalyǵy qoǵamdyq birlestiginiń tóraǵasy, «Q-Andas» aqparat agenttiginiń bas redaktory, «Jetisu» gazetiniń tilshisi. Sonymen qatar Qazaqstan Jurnalister odaǵy men Teatr qairatkerleri odaǵynyń, halyqaralyq ekologiyalyq jáne tarihshylar qauymdastyqtarynyń múshesi. Búginde 37 kitaptyń avtory retinde oqyrmanǵa keńinen tanylǵan.
Kezdesude ólketanushy jergilikti tarihty zertteudiń mańyzyn erekshe atap ótti. Onyń aituynsha, tuǵan jerdiń ár tóbesi, ár ózeni, ár eski qonysy men árbir kónekóz qariyanyń áńgimesi – últ jadynyń bir bólshegi. Ólketanu tek ótkendi túgendeu emes, búgingi úrpaqty tamyrynan ajyratpaityn ruhani kópir. Sondyqtan múndai kezdesuler jas buynǵa kitap oqudyń, derek jinaudyń, el tarihyna qúrmetpen qaraudyń mánin tereń túsindiredi.
SHara barysynda «Jetisu» ólketanushylar ortalyǵy qoǵamdyq birlestigi músheleriniń baspadan shyqqan jáne elektrondy kitap qoryna engen eńbekteri tanystyryldy. Sondai-aq «Q-Andas» aqparat agenttiginiń resmi saity turaly málimet berilip, onda jariyalanyp júrgen tarihi-tanymdyq materialdar, túlǵatanu, halyq jady, ólketanu baǵytyndaǵy maqalalar sóz boldy.
Osy kezdesudiń mazmúnyn tereńdete túsetin taǵy bir mańyzdy baǵyt – respublikalyq kitaphana qoryndaǵy elektrondy kitaptar júiesi. Búl qorda Qajet Andastyń avtorlyǵymen, qúrastyruymen, redaktorlyǵymen nemese qatysuymen jaryq kórgen tarihi-tanymdyq, ólketanu, túlǵatanu, ádebi jáne arhivtik baǵyttaǵy 64 kitap toptastyrylǵan. Sonyń ishindegi 37 eńbek Qajet Andastyń qalamyna tán. Ár kitaptyń múqabasy, bibliografiyalyq deregi, qysqasha mazmúny jáne elektrondy siltemesi berilui oqyrmanǵa da, zertteushige de qolaily júie qalyptastyrǵanyn ańǵartady.
Búl jinaqtyń basty ereksheligi – taqyryptyq auqymynyń keńdiginde. Múnda jeke túlǵalardyń ómir jolyn tanytatyn «Parasat joly», «Begzat ómir», «Ákem ekeuimiz» sekildi ǵúmyrnamalyq eńbekter de, Jetisu óńiriniń tarihy men mádenietin zerdeleitin «Jerúiyq meken», «Úly dala shejiresi», «Saiyp dalanyń Saibolattary», «Ótkeni eren, keleshegi kenen Erkin», «Qút mekenim – Sarybúlaq» siyaqty ólketanu baǵytyndaǵy kitaptar da bar. Búl eńbekterdiń ortaq ózegi – tuǵan jerdiń tarihyn, el ishindegi túlǵalardyń eńbegin, últ jadynda saqtaluǵa tiis derekterdi qaǵazǵa túsiru.
Qújattaǵy kitaptardan Qajet Andastyń shyǵarmashylyq baǵyty birneshe arnaǵa bólinetinin kóruge bolady. Birinshi arna – tarihi zertteu men arhiv derekterin sóiletu. Búǵan «Ótken kúnde belgi bar», «Qazaq jurnalistikasynyń jampozy», «Jetisu óńiriniń quǵyn-súrgin qasireti» sekildi eńbekter jatady. Atalǵan kitaptarda ótken ǵasyr basyndaǵy qazaq baspasózi, Iliyas Jansúgirov múrasy, sayasi quǵyn-súrgin kezeńiniń qújattary men estelikteri qamtylǵan. Ásirese arab qarpindegi múralardy kirill jazuyna túsiru, eski baspasóz materialdaryn búgingi oqyrmanǵa jetkizu – ǵylymi ári azamattyq mańyzy zor júmys.
Ekinshi arna – ólketanu jáne jer tarihyn túgendeu. «Jetisu jartas suretteri», «Jetisudyń qasietti jerleri», «Jarkent – kieli meken» sekildi eńbekterden naqty ekspeditsiyalyq izdenis, tarihi nysandardy sipattau, kieli jerlerdi júieleu baǵyty baiqalady. Búl kitaptar tek ótkendi bayandap qana qoimai, bolashaq zertteulerge jol ashady. Ólketanudyń qúndylyǵy da osynda: ol úlken tarihty shaǵyn auyldyń, bir áulettiń, bir túlǵanyń, bir eskertkishtiń taǵdyry arqyly tanuǵa múmkindik beredi.
Úshinshi arna – ádebiet, poeziya jáne ruhani sabaqtastyq. «Alty jol óleń», Andas Omaraqynnyń úsh tomdyq eńbekteri, Ábilqaiyr Asqarbekúlynyń shyǵarmalary, Dosper Sauryqúlynyń óleńder jinaǵy siyaqty kitaptarda sóz óneri, aitys dástúri, tarihi jyr, etnografiyalyq tanym qatar óriledi. Búl baǵyttaǵy eńbekter halyq jadyndaǵy auyzsha múrany, qoljazba dúnielerdi jáne úmyt bola bastaǵan ádebi esimderdi qaita ainalymǵa qosuymen baǵaly.
Посмотреть эту публикацию в Instagram
Elektrondy kitap qorynyń eń úlken artyqshylyǵy – qoljetimdilik. Búryn tek kitaphana sóresinde nemese jeke arhivte saqtalatyn eńbekter endi elektrondy katalog arqyly oqyrmanǵa jaqyndai túsken. Búl ásirese auyl tarihyn, áulet shejiresin, aimaqtyq túlǵalardy, quǵyn-súrgin qújattaryn, kóne baspasóz materialdaryn zertteitin jastar úshin mańyzdy. Kitaptardyń KazNEB júiesine engizilui – jergilikti eńbekterdi respublikalyq aqparattyq keńistikke shyǵarudyń naqty qadamy.
Sonymen birge, búl tizimniń tárbielik máni de aiqyn. Múndaǵy kitaptar jas úrpaqqa tuǵan jerdi qúr úranmen emes, naqty derekpen, arhivpen, estelikpen, kitappen súyudi úiretedi. Ár eńbek – bir auyldyń, bir túlǵanyń, bir kezeńniń, bir áulettiń nemese tútas óńirdiń tarihi kuáligi. Sondyqtan búl qordy jai ǵana elektrondy kitaptar jinaǵy emes, Jetisu ruhaniyatynyń sandyq shejiresi dep baǵalauǵa bolady.
Kezdesudiń kórkin án shashu asha tústi. Qazaqtyń án óneri men kitap ruhaniyaty astasqan sát jiynǵa erekshe áser syilady. Qonaqtardyń jarys sózi de sharanyń mazmúnyn baiyta tústi. Óz sózinde Yryshan Dúzelqyzy múndai kezdesulerdiń jas úrpaq úshin tárbielik máni zor ekenin aityp, tuǵan jer tarihyn tanu ár adamnyń azamattyq sanasyn qalyptastyratynyn atap ótti. Ol Qajet Andastyń ólketanu salasyndaǵy eńbekteri óńir tarihyn túgendeuge ǵana emes, el ishindegi úmyt bola bastaǵan derekterdi qaita jańǵyrtuǵa jol ashyp otyrǵanyn jetkizdi.
Al Júmabala Balakaranova kitap pen kitaphananyń qoǵamdaǵy ruhani ornyn airyqsha baǵalap, qalamger eńbekteriniń oqyrmanǵa oi salyp, jastardy izdeniske, el tarihyna qúrmetpen qarauǵa tárbieleitinin aitty. Onyń pikirinshe, kitaphana – tek kitap saqtaityn oryn emes, úrpaq sanasyna sáule túsiretin ruhani orta. Osyndai mazmúndy kezdesuler tuǵan jerge degen súiispenshilikti arttyryp, kitap arqyly últ jadyn jańǵyrtatyn mańyzdy ruhani alańǵa ainaluy tiis.
Jiyn sońynda «Kitap syila!» aktsiyasy ayasynda Qajet Andas Kóksu audandyq kitaphanasyna kitaptaryn tartu etti. Búl – jai ǵana kitap syilau emes, úrpaqqa amanat qaldyrudyń, ruhani múrany kópshilik igiligine ainaldyrudyń jarqyn úlgisi.
«Kóksuym – júmaq mekenim» atty kezdesu tuǵan jerin súigen jannyń eńbegi elge qyzmet etudiń úlken ónegesi ekenin kórsetti. Óitkeni kitap – bilimniń qainary bolsa, ólketanu – sol bilimdi tuǵan topyraqpen, el tarihymen, halyq jadymen jalǵaityn qasietti jol.
Kóksu tórinde ótken kezdesu men elektrondy kitap qoryndaǵy eńbekter bir-birimen tyǵyz sabaqtasyp jatyr. Biri – oqyrmanmen betpe-bet júzdesip, tuǵan jer tarihyn tiri áńgime, áserli oi, kitap kórmesi arqyly tanytqan taǵylymdy shara bolsa, ekinshisi – sol ruhani eńbekterdi sandyq keńistikke shyǵaryp, keler úrpaqqa qoljetimdi etudiń naqty kórinisi.
«Q-Andas» aqparat agenttigi.
