Көксу аудандық кітапханасында «Amanat» партиясының республикалық «Кітап Amanat» жобасы аясында «Көксуым – жұмақ мекенім» атты тағылымды кездесу өтті. Шараны «Жетісу» өлкетанушылар орталығы қоғамдық бірлестігі мен Көксу аудандық кітапханасы бірлесіп ұйымдастырды. Кездесудің басты мақсаты – ақын, журналист, жазушы, тарихшы, өлкетанушы, ғылым магистрі Қажет Андастың шығармашылық және зерттеушілік еңбектерін таныстыру, жас ұрпақтың туған жерге деген сүйіспеншілігін арттыру болды.
Кітапхана оқырмандары, аудандағы кітапханашылар, сондай-ақ мектептерде тарих, география, қазақ тілі мен әдебиеті пәндерінен сабақ беретін мұғалімдер қатысқан жиын алдымен «Қаламгердің дана жазбалары» атты кітап көрмесімен танысудан басталды. Бұл көрме қаламгердің ұзақ жылдар бойы жинақтаған тарихи деректері мен өлкетану бағытындағы ізденістерін, туған жер тарихын түгендеуге арналған еңбектерін көпшілікке кеңінен таныстырды.
Жиында Көксу ауданының ішкі саясат, мәдениет, тілдерді дамыту және спорт бөлімінің басшысы Азамат Болатұлы Қисметов сөз алып, кітап пен өлкетанудың қоғамдағы орнына ерекше тоқталды. Ол туған жер тарихын тану – әрбір азаматтың рухани тамырын тереңдететін, елге деген сүйіспеншілігін арттыратын маңызды құндылық екенін атап өтті. Сондай-ақ Қажет Андастың өңір тарихын түгендеу, ел ішіндегі елеулі тұлғалардың еңбегін насихаттау, кітап арқылы ұлт жадын жаңғырту бағытындағы ізденістеріне жоғары баға берді. Бөлім басшысының айтуынша, мұндай тағылымды кездесулер жас ұрпақты кітап оқуға, туған өлкесін құрметтеуге, өткен тарихтан өнеге алуға жетелейді.
Кездесудің негізгі бөлігінде Қажет Андас өзінің шығармашылық жолы, зерттеу еңбектері, «Жетісу» өлкетанушылар орталығы қоғамдық бірлестігінің мақсаты, міндеті және атқарып келе жатқан жұмыстары туралы кеңінен баяндады. Қажет Андас 1974 жылы 22 маусымда ҚХР-дың Күнес ауданында дүниеге келген. Ол – «Жетісу» өлкетанушылар орталығы қоғамдық бірлестігінің төрағасы, «Q-Andas» ақпарат агенттігінің бас редакторы, «Жетісу» газетінің тілшісі. Сонымен қатар Қазақстан Журналистер одағы мен Театр қайраткерлері одағының, халықаралық экологиялық және тарихшылар қауымдастықтарының мүшесі. Бүгінде 37 кітаптың авторы ретінде оқырманға кеңінен танылған.
Кездесуде өлкетанушы жергілікті тарихты зерттеудің маңызын ерекше атап өтті. Оның айтуынша, туған жердің әр төбесі, әр өзені, әр ескі қонысы мен әрбір көнекөз қарияның әңгімесі – ұлт жадының бір бөлшегі. Өлкетану тек өткенді түгендеу емес, бүгінгі ұрпақты тамырынан ажыратпайтын рухани көпір. Сондықтан мұндай кездесулер жас буынға кітап оқудың, дерек жинаудың, ел тарихына құрметпен қараудың мәнін терең түсіндіреді.
Шара барысында «Жетісу» өлкетанушылар орталығы қоғамдық бірлестігі мүшелерінің баспадан шыққан және электронды кітап қорына енген еңбектері таныстырылды. Сондай-ақ «Q-Andas» ақпарат агенттігінің ресми сайты туралы мәлімет беріліп, онда жарияланып жүрген тарихи-танымдық материалдар, тұлғатану, халық жады, өлкетану бағытындағы мақалалар сөз болды.
Осы кездесудің мазмұнын тереңдете түсетін тағы бір маңызды бағыт – республикалық кітапхана қорындағы электронды кітаптар жүйесі. Бұл қорда Қажет Андастың авторлығымен, құрастыруымен, редакторлығымен немесе қатысуымен жарық көрген тарихи-танымдық, өлкетану, тұлғатану, әдеби және архивтік бағыттағы 64 кітап топтастырылған. Соның ішіндегі 37 еңбек Қажет Андастың қаламына тән. Әр кітаптың мұқабасы, библиографиялық дерегі, қысқаша мазмұны және электронды сілтемесі берілуі оқырманға да, зерттеушіге де қолайлы жүйе қалыптастырғанын аңғартады.
Бұл жинақтың басты ерекшелігі – тақырыптық ауқымының кеңдігінде. Мұнда жеке тұлғалардың өмір жолын танытатын «Парасат жолы», «Бегзат өмір», «Әкем екеуіміз» секілді ғұмырнамалық еңбектер де, Жетісу өңірінің тарихы мен мәдениетін зерделейтін «Жерұйық мекен», «Ұлы дала шежіресі», «Сайып даланың Сайболаттары», «Өткені ерен, келешегі кенен Еркін», «Құт мекенім – Сарыбұлақ» сияқты өлкетану бағытындағы кітаптар да бар. Бұл еңбектердің ортақ өзегі – туған жердің тарихын, ел ішіндегі тұлғалардың еңбегін, ұлт жадында сақталуға тиіс деректерді қағазға түсіру.
Құжаттағы кітаптардан Қажет Андастың шығармашылық бағыты бірнеше арнаға бөлінетінін көруге болады. Бірінші арна – тарихи зерттеу мен архив деректерін сөйлету. Бұған «Өткен күнде белгі бар», «Қазақ журналистикасының жампозы», «Жетісу өңірінің қуғын-сүргін қасіреті» секілді еңбектер жатады. Аталған кітаптарда өткен ғасыр басындағы қазақ баспасөзі, Ілияс Жансүгіров мұрасы, саяси қуғын-сүргін кезеңінің құжаттары мен естеліктері қамтылған. Әсіресе араб қарпіндегі мұраларды кирилл жазуына түсіру, ескі баспасөз материалдарын бүгінгі оқырманға жеткізу – ғылыми әрі азаматтық маңызы зор жұмыс.
Екінші арна – өлкетану және жер тарихын түгендеу. «Жетісу жартас суреттері», «Жетісудың қасиетті жерлері», «Жаркент – киелі мекен» секілді еңбектерден нақты экспедициялық ізденіс, тарихи нысандарды сипаттау, киелі жерлерді жүйелеу бағыты байқалады. Бұл кітаптар тек өткенді баяндап қана қоймай, болашақ зерттеулерге жол ашады. Өлкетанудың құндылығы да осында: ол үлкен тарихты шағын ауылдың, бір әулеттің, бір тұлғаның, бір ескерткіштің тағдыры арқылы тануға мүмкіндік береді.
Үшінші арна – әдебиет, поэзия және рухани сабақтастық. «Алты жол өлең», Андас Омарақынның үш томдық еңбектері, Әбілқайыр Асқарбекұлының шығармалары, Доспер Саурықұлының өлеңдер жинағы сияқты кітаптарда сөз өнері, айтыс дәстүрі, тарихи жыр, этнографиялық таным қатар өріледі. Бұл бағыттағы еңбектер халық жадындағы ауызша мұраны, қолжазба дүниелерді және ұмыт бола бастаған әдеби есімдерді қайта айналымға қосуымен бағалы.
Посмотреть эту публикацию в Instagram
Электронды кітап қорының ең үлкен артықшылығы – қолжетімділік. Бұрын тек кітапхана сөресінде немесе жеке архивте сақталатын еңбектер енді электронды каталог арқылы оқырманға жақындай түскен. Бұл әсіресе ауыл тарихын, әулет шежіресін, аймақтық тұлғаларды, қуғын-сүргін құжаттарын, көне баспасөз материалдарын зерттейтін жастар үшін маңызды. Кітаптардың KazNEB жүйесіне енгізілуі – жергілікті еңбектерді республикалық ақпараттық кеңістікке шығарудың нақты қадамы.
Сонымен бірге, бұл тізімнің тәрбиелік мәні де айқын. Мұндағы кітаптар жас ұрпаққа туған жерді құр ұранмен емес, нақты дерекпен, архивпен, естелікпен, кітаппен сүюді үйретеді. Әр еңбек – бір ауылдың, бір тұлғаның, бір кезеңнің, бір әулеттің немесе тұтас өңірдің тарихи куәлігі. Сондықтан бұл қорды жай ғана электронды кітаптар жинағы емес, Жетісу руханиятының сандық шежіресі деп бағалауға болады.
Кездесудің көркін ән шашу аша түсті. Қазақтың ән өнері мен кітап руханияты астасқан сәт жиынға ерекше әсер сыйлады. Қонақтардың жарыс сөзі де шараның мазмұнын байыта түсті. Өз сөзінде Ырысхан Дүзелқызы мұндай кездесулердің жас ұрпақ үшін тәрбиелік мәні зор екенін айтып, туған жер тарихын тану әр адамның азаматтық санасын қалыптастыратынын атап өтті. Ол Қажет Андастың өлкетану саласындағы еңбектері өңір тарихын түгендеуге ғана емес, ел ішіндегі ұмыт бола бастаған деректерді қайта жаңғыртуға жол ашып отырғанын жеткізді.
Ал Жұмабала Балакаранова кітап пен кітапхананың қоғамдағы рухани орнын айрықша бағалап, қаламгер еңбектерінің оқырманға ой салып, жастарды ізденіске, ел тарихына құрметпен қарауға тәрбиелейтінін айтты. Оның пікірінше, кітапхана – тек кітап сақтайтын орын емес, ұрпақ санасына сәуле түсіретін рухани орта. Осындай мазмұнды кездесулер туған жерге деген сүйіспеншілікті арттырып, кітап арқылы ұлт жадын жаңғыртатын маңызды рухани алаңға айналуы тиіс.
Жиын соңында «Кітап сыйла!» акциясы аясында Қажет Андас Көксу аудандық кітапханасына кітаптарын тарту етті. Бұл – жай ғана кітап сыйлау емес, ұрпаққа аманат қалдырудың, рухани мұраны көпшілік игілігіне айналдырудың жарқын үлгісі.
«Көксуым – жұмақ мекенім» атты кездесу туған жерін сүйген жанның еңбегі елге қызмет етудің үлкен өнегесі екенін көрсетті. Өйткені кітап – білімнің қайнары болса, өлкетану – сол білімді туған топырақпен, ел тарихымен, халық жадымен жалғайтын қасиетті жол.
Көксу төрінде өткен кездесу мен электронды кітап қорындағы еңбектер бір-бірімен тығыз сабақтасып жатыр. Бірі – оқырманмен бетпе-бет жүздесіп, туған жер тарихын тірі әңгіме, әсерлі ой, кітап көрмесі арқылы танытқан тағылымды шара болса, екіншісі – сол рухани еңбектерді сандық кеңістікке шығарып, келер ұрпаққа қолжетімді етудің нақты көрінісі.
«Q-Andas» ақпарат агенттігі.
