ءار كەزەڭنىڭ ءوز شەجىرەسى، ءار ۇرپاقتىڭ ۇمىتپايتىن اماناتى بار. ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس جىلدارىنداعى مايدانگەرلەردىڭ ەرلىگى مەن تىل ەڭبەككەرلەرىنىڭ قاجىرلى ەڭبەگى – سول اماناتتىڭ ءبىر بولىگى. «قاجەت كىتاپ» جوباسىنىڭ كەزەكتى شىعارىلىمى وسى تاريحي كەزەڭ مەن ونىڭ تاعىلىمىن قامتىعان «ەرلىكتىڭ داڭقى، ەلدىكتىڭ نارقى» جيناعىنا ارنالعان.
جەڭىستىڭ 75 جىلدىعىنا وراي قۇراستىرىلعان كىتاپ 2020 جىلى تالدىقورعان قالاسىنداعى «وفسەت» باسپاحاناسىندا جارىق كورگەن. قۇراستىرۋشىلارى – قاجەت انداس، رايحان سەرعازينوۆا جانە گاۋحار ەسجانوۆا. جيناقتا الماتى وبلىستىق ارداگەرلەر ۇيىمىنىڭ تاريحى مەن قىزمەتى، جەتىسۋلىق جاۋىنگەرلەردىڭ مايدانداعى ەرلىگى، تىل ەڭبەككەرلەرىنىڭ جەڭىسكە قوسقان ۇلەسى جانە بەيبىت كەزەڭدە ءوڭىردىڭ دامۋىنا ەڭبەك سىڭىرگەن ازاماتتار تۋرالى دەرەكتەر توپتاستىرىلعان.
Посмотреть эту публикацию в Instagram
كىتاپ اۆتورى قاجەت انداستىڭ ايتۋىنشا، بۇل ەڭبەك ۇلى جەڭىستىڭ 75 جىلدىعىنا وراي، 2020 جىلى سول كەزدەگى الماتى وبلىستىق ارداگەرلەر ۇيىمىنىڭ تاپسىرىسى بويىنشا دايىندالعان.
– كىتاپتا ۇلى وتان سوعىسى ارداگەرلەرىنىڭ ەرلىك جولى، ولاردىڭ تاعدىرى مەن ەلگە سىڭىرگەن ەڭبەگى كەڭىنەن قامتىلدى. جيناقتىڭ ءۇشىنشى بولىمىنە جەڭىستىڭ 75 جىلدىعى قارساڭىندا جانە وعان دەيىنگى جىلدارى جارىق كورگەن ارداگەرلەر تۋرالى ماتەريالدار ەنگىزىلدى. ال كىتاپتىڭ ەڭ ماڭىزدى ءارى قۇندى بولىگى – ءتورتىنشى ءبولىم دەپ ەسەپتەيمىن. ويتكەنى سول كەزەڭدە الماتى وبلىسىندا ۇلى وتان سوعىسىنىڭ كوزى ءتىرى 66 ارداگەرى بار ەدى. ءبىز وبلىستىڭ 20 اۋدانى مەن قالاسىن ارالاپ، وسى 66 مايدانگەرمەن جۇزبە-ءجۇز كەزدەستىك. ولاردىڭ ءومىر جولىن زەردەلەپ، سوعىستاعى ەرلىكتەرىن، بەيبىت ومىردەگى ەڭبەكتەرىن، ەل دامۋىنا قوسقان ۇلەستەرىن جانە كەيىنگى ۇرپاققا ايتار وسيەت-ونەگەلەرىن جيناقتادىق. وسىلايشا، ءار ارداگەردىڭ تاعدىرىن جەكە-جەكە قامتىپ، ولاردىڭ ەستەلىكتەرىن كىتاپ بەتىندە ساقتاپ قالۋعا تىرىستىق. بۇل ەڭبەكتىڭ باستى قۇندىلىعى دا وسىندا. ويتكەنى ءبىز تەك تاريحي دەرەكتەردى جيناپ قانا قويعان جوقپىز، سۇراپىل سوعىستى باستان وتكەرگەن مايدانگەرلەردىڭ ءوز اۋزىنان ەستىگەن ەستەلىكتەرىن كەلەر ۇرپاققا جەتكىزۋدى ماقسات ەتتىك، – دەيدى كىتاپ اۆتورى قاجەت انداس.
كىتاپتاعى ءومىرباياندار مەن فوتوسۋرەتتەر سوعىس جىلدارىنىڭ اۋىرتپالىعىن جەكەلەگەن ادامداردىڭ تاعدىرى ارقىلى تانىتادى. ولاردىڭ قاتارىندا مايداننان ەلگە ورالعان جاۋىنگەرلەر دە، وتانىن قورعاۋ جولىندا قازا تاپقان بوزداقتار دا بار. ارقايسىسىنىڭ ءومىر جولى ەل باسىنا تۇسكەن سىن كەزەڭنىڭ شەجىرەسىن تولىقتىرادى.
جيناقتا تىل ەڭبەككەرلەرىنىڭ ەڭبەگىنە دە نازار اۋدارىلعان. مايدانداعى جاۋىنگەرلەر قان مەن وتتىڭ ورتاسىندا شايقاسسا، تىلداعى جۇرت قاجىرلى ەڭبەگىمەن ەلدىڭ تىرشىلىگىن ساقتاپ، جەڭىستى جاقىنداتۋعا ۇلەس قوستى. وسى تۇرعىدان العاندا، كىتاپ اتاۋى مايدان مەن تىلدىڭ ورتاق مۇراتىن ايقىندايدى: جاۋىنگەرلەر ەرلىكتىڭ داڭقىن اسىرسا، ەڭبەككەرلەر ەلدىكتىڭ نارقىن كورسەتتى. بۇل ساباقتاستىق جيناقتاعى سوعىستان كەيىنگى بەيبىت ەڭبەك تۋرالى دەرەكتەردە دە جالعاسادى.
ەڭبەكتىڭ ماڭىزدى بولىگىنىڭ ءبىرى – جەڭىستىڭ 75 جىلدىعىنا امان-ەسەن جەتكەن 66 جەتىسۋلىق سوعىس ارداگەرىنىڭ ءومىربايانى مەن ەرلىك ىستەرى. ولاردىڭ قاتارىندا اقسۋ، بالقاش، ەسكەلدى، جامبىل، ىلە، قاراتال، كەربۇلاق، ەڭبەكشىقازاق، پانفيلوۆ، رايىمبەك، سارقان، تالعار، كوكسۋ، ۇيعىر اۋداندارى مەن تالدىقورعان جانە سول كەزدەگى قاپشاعاي قالاسىنىڭ مايدانگەرلەرى بار. ارداگەرلەردىڭ مايدانداعى جولىمەن بىرگە، جەڭىستەن كەيىنگى بەيبىت ومىردەگى ەڭبەگى دە كەيىنگى ۇرپاققا ونەگە رەتىندە بەرىلگەن.
«ەرلىكتىڭ داڭقى، ەلدىكتىڭ نارقى» – وتكەننىڭ ونەگەسىن بۇگىنمەن ساباقتاستىرعان تاريحي-تانىمدىق جيناق. ول قازىرگى الماتى جانە جەتىسۋ وبلىستارىنىڭ تۇرعىندارىنا جەرلەستەرىنىڭ ەرلىگى مەن ەڭبەگىن تەرەڭىرەك تانۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. سونداي-اق ولكە تاريحىن زەرتتەۋشىلەرگە، سوعىس جانە تىل تاقىرىبىندا عىلىمي جوبا دايىندايتىن مەكتەپ وقۋشىلارىنا قوسىمشا دەرەككوز بولا الادى.
مايدانگەرلەر مەن تىل ەڭبەككەرلەرىنىڭ ەسىمىن، ءومىر جولىن ساقتاۋ – تاريحي جادتى جاڭعىرتۋدىڭ ماڭىزدى بولىگى. وسى مۇراتقا قىزمەت ەتەتىن قۇندى ەڭبەكتەردى «قاجەت كىتاپ» جوباسى وقىرمانعا تانىستىرۋدى جالعاستىرادى.
ءاوج 355/359
كبج 68.4
ISBN 978-601-7610-84-5
© «7Su-Company» باسپاسى، 2020 ج.
https://kazneb.kz/kk/catalogue/view/1607545
ايسۇلۋ تولەۋحان،
ولكەتانۋشى-جۋرناليست.
سۋرەتتەر مەن بەينەفيلمدى تۇسىرگەن
ءامينا اقىلبەك.
«Q-Andas» اقپارات اگەنتىگىنىڭ تىلشىلەرى.











