«Jetisy media» aqparat alańynda ótken brifingte Jońǵar Alatauy memlekettik últtyq tabiǵi parki aumaǵyndaǵy tabiǵi, arheologiyalyq, tarihi jáne kieli múralardy keshendi zertteu máselesi keńinen talqylandy. Jiynǵa últtyq park mamandary, ǵalymdar, ólketanushylar men tabiǵat janashyrlary qatysyp, óńirdegi tarihi múralardy saqtau men júieleudiń ózekti baǵyttary sóz boldy.
Jetisu jeri tabiǵattyń kórki men tarihtyń tereń izi qatar saqtalǵan qasietti mekenderdiń biri. Asqar taular, kóne shatqaldar, sarqyraǵan ózender men tylsym jotalar tek tabiǵi bailyq qana emes, adamzat órkenietiniń únsiz kuási retinde de baǵaly. Sol bai múrany ǵylymi túrǵydan zerttep, keler úrpaqqa jetkizu baǵytynda Jońǵar Alatauy memlekettik últtyq tabiǵi parkinde keshendi júmystar qolǵa alynuda.
Посмотреть эту публикацию в Instagram
Brifing barysynda Jońǵar Alatauy memlekettik últtyq tabiǵi parkiniń ǵylym bóliminiń basshysy Janar Nurgojanova últtyq park aumaǵyndaǵy petroglifter, qorǵandar, kóne qonystar men kieli oryndardyń ǵylymi mańyzyna erekshe toqtaldy.
– Jońǵar Alatauy tek tabiǵi bailyǵymen ǵana emes, tarihi mádeni múralarymen de erekshelenedi. Park aumaǵyndaǵy petroglifter ejelgi adamdardyń túrmys tirshiligin, dúnietanymyn, ańshylyq kásibin beineleidi. Al qorǵandar men kóne oryndar saq, túrki dáuirleriniń tarihi qabattaryn tanytady. Sondyqtan tabiǵatty qorǵaumen qatar tarihi múralardy saqtau da basty mindetterdiń biri boluy tiis», – dedi ol.
Ǵylymi joba ayasynda Sarqan, Lepsi jáne Alakól filialdary kezeń kezeńimen zerttelmek. Alǵashqy júmystar Sarqan filialyna qarasty Amanbókter ormanshylyǵy aumaǵynda júrgiziledi. Úlken Aidau men Sarqan ózenderiniń salalaryn qamtityn shatqaldarda petroglifterdi, qorǵandardy, kóne qonystardy anyqtau, kartaǵa túsiru, fotofiksatsiya jasau jáne GIS formatyndaǵy derekqor qalyptastyru kózdelip otyr.
Jiynda sóz alǵan «Jetisu» ólketanushylar ortalyǵy» qoǵamdyq birlestiginiń tóraǵasy Qajet Andas búl bastamanyń tek arheologiyalyq joba emes, halyqtyń tarihi jadyn saqtauǵa baǵyttalǵan mańyzdy ǵylymi qadam ekenin aitty.
– Árbir shatqal, árbir ózen ańǵary, árbir tas beder men qorǵan halqymyzdyń tarihi jadyn saqtap túrǵan únsiz shejire ispetti. Búginde kóptegen tarihi oryndar tabiǵi áserden, adam áreketinen nemese ǵylymi baqylaudyń bolmauynan joiylu qaupine úshyrap otyr. Eger dál qazir júieli zertteu men qorǵau júmystaryn qolǵa almasaq, keler úrpaqqa jetkize almaityn qúndylyqtardan aiyrylyp qaluymyz múmkin», – dedi ólketanushy.
Zertteu barysynda tek arheologiyalyq nysandar ǵana emes, tabiǵi geografiyalyq keńistikter de nazarǵa alynady. Asular, jailaular, kóne kósh joldary, arasandar, ózen kólder men tarihi súrleulerdiń tabiǵi jáne tarihi mańyzy saralanady. Sebebi ejelgi qonystar men kósh joldary kóbine tabiǵatpen etene bailanysta qalyptasqan.
Sonymen qatar dárilik ósimdikter, jabaiy jemis jidek túrleri, ań qústar dúniesi men su ekojúiesiniń erekshelikteri de zertteu nysanyna ainalady. Búl baǵyt tabiǵatty qorǵau men halyqtyń dástúrli tanymynyń ózara sabaqtastyǵyn tereńirek túsinuge múmkindik beredi.
Joba ayasynda asharshylyq pen sayasi quǵyn súrgin jyldaryna qatysty oryndar, halyq kieli sanaǵan mekender, kóne keruen joldary men shekaralyq beketterdi zertteu de josparlanǵan. Mamandardyń aituynsha, múndai júmystar últtyq tarihi sanany jańǵyrtuǵa jáne halyq jadynda saqtalǵan derekterdi ǵylymi ainalymǵa engizuge jol ashady.
Janar Nurgojanova óz sózinde tarihi múralardy saqtau bolashaq aldyndaǵy jauapkershilik ekenin atap ótti.
– Jońǵar Alatauynyń tabiǵi jáne tarihi múralaryn saqtau bolashaq úrpaq aldyndaǵy mańyzdy mindetterdiń biri. Búl zertteu júmystary tarihi múrany saqtauǵa, jastardyń tarihi tanymyn arttyruǵa jáne ekologiyalyq tanymdyq turizmdi damytuǵa múmkindik beredi, – dedi ol.
Mamandardyń pikirinshe, zertteu nátijesinde arheologiyalyq jáne kieli nysandardyń júielengen tizimi jasalyp, olardyń saqtalu jaǵdaiyna ǵylymi baǵa beriledi. Sonymen qatar bolashaqta turistik tanymdyq baǵyttar ázirleuge, tarihi eskertkishterdi qorǵau aimaqtaryn naqtylauǵa jáne halyqaralyq deńgeidegi jobalarǵa engizuge negiz qalanady.
Jetisu tabiǵat pen tarihtyń qatar órilgen mekeni. Sondyqtan tabiǵatty qorǵau tek orman men januarlar dúniesin saqtau ǵana emes, sol keńistiktegi halyqtyń ruhani múrasyn, tarihi jadyn jáne mádeni izderin qorǵau degen sóz. Últtyq park aumaǵyndaǵy árbir jartas sureti, árbir kóne qorǵan, árbir kieli meken ótkenniń amanaty, keleshekke jetui tiis asyl qazyna.
«Q-Andas» aqparat agenttigi
